II FSK 855/16Uchylenie kosztow egzekucyjnych niekonstytucyjność przepisów 9
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Funduszu na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o obciążeniu Funduszu jako wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie ponad 109 tys. zł. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z powodu bezskuteczności, gdyż nie znaleziono majątku zobowiązanego. WSA uznał, że zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), wierzyciel pokrywa koszty, jeśli nie można ich ściągnąć od zobowiązanego. Fundusz zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym art. 64c § 4 u.p.e.a., argumentując, że umorzenie było wynikiem braku efektywności organu egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną, uchylając wyrok WSA i postanowienie organu. Kluczowym argumentem NSA był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. (SK 31/14), który orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie nieokreślenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnych i opłaty manipulacyjnej. NSA, powołując się na uchwałę I OPS 9/09 oraz art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP, uznał, że wyrok Trybunału ma moc wiążącą i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonych orzeczeń, nawet jeśli przepisy te nie były bezpośrednio kwestionowane w skardze kasacyjnej. W związku z tym NSA uchylił wyrok WSA i postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, a także zasądził koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUchylenie orzeczeń opartych na przepisach uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, nawet jeśli niekonstytucyjność nie była bezpośrednio podnoszona w skardze kasacyjnej.
Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które zostały uznane za niekonstytucyjne.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wierzyciel może zostać obciążony kosztami postępowania egzekucyjnego, jeśli postępowanie zostało umorzone z powodu jego bezskuteczności, a przepisy stanowiące podstawę takiego obciążenia zostały uznane za niezgodne z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel może zostać obciążony kosztami, jeśli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego, jednakże w niniejszej sprawie przepisy te zostały uznane za niekonstytucyjne.
Uzasadnienie
NSA uchylił zaskarżone orzeczenia, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który uznał przepisy dotyczące opłat egzekucyjnych za niezgodne z Konstytucją. W związku z tym, nawet jeśli WSA nie był związany tym wyrokiem, NSA uwzględnił go jako podstawę do uchylenia orzeczeń.
Jaka jest moc wiążąca wyroku Trybunału Konstytucyjnego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdy niekonstytucyjny przepis nie był bezpośrednio wskazany w skardze kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny. NSA jest zobowiązany do uwzględnienia wyroku Trybunału, nawet jeśli niekonstytucyjny przepis nie został wskazany w podstawach kasacyjnych, stosując bezpośrednio art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
NSA powołał się na uchwałę I OPS 9/09 oraz art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którymi sądy administracyjne są związane uchwałami NSA. Ponadto, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji, jeśli orzeczenie sądu zostało wydane na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.p.e.a. art. 64c § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Przepis ten został uznany za niekonstytucyjny.
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 190 § 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub uchylenia decyzji.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 64c § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 59 § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 64 § 6
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków. Przepis ten został uznany za niekonstytucyjny.
K.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 64c § 4 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie i bezzasadne obciążenie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, gdy umorzenie było wynikiem braku efektywności organu. • Naruszenie przepisów K.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80) przez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i brak rozważenia nieobciążania wierzyciela kosztami. • Naruszenie art. 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14, który uznał przepisy stanowiące podstawę obciążenia kosztami za niekonstytucyjne.
Godne uwagi sformułowania
brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. • Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. • Wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma moc powszechnie obowiązującą i jest ostateczny, a NSA jest zobowiązany do uwzględnienia wyroku Trybunału, nawet jeśli niekonstytucyjny przepis nie był bezpośrednio wskazany w skardze kasacyjnej.
Skład orzekający
Beata Cieloch
przewodniczący-sprawozdawca
Małgorzata Wolf-Kalamala
sędzia
Wojciech Stachurski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uchylenie orzeczeń opartych na przepisach uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, nawet jeśli niekonstytucyjność nie była bezpośrednio podnoszona w skardze kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które zostały uznane za niekonstytucyjne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak wyroki Trybunału Konstytucyjnego wpływają na orzecznictwo sądów administracyjnych, nawet w sprawach, gdzie niekonstytucyjność nie była głównym zarzutem. Podkreśla znaczenie ochrony prawnej przed nadmiernymi obciążeniami finansowymi.
“Nawet bez zarzutu niekonstytucyjności, wyrok TK może uchylić decyzję sądu – NSA chroni przed nadmiernymi kosztami egzekucyjnymi.”
Dane finansowe
WPS: 109 128,96 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.