II DIZ 13/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem rozpoznania przez Sąd Najwyższy była uchwała Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym z dnia 26 września 2019 roku, utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję o odmowie zezwolenia na pociągnięcie prokuratora M. M. do odpowiedzialności karnej za czyn z art. 231 § 1 i 2 kk. Prokurator ten miał wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego w sprawie przekroczenia uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych, pomimo wskazań sądu niższej instancji zawartych w postanowieniu z dnia 7 września 2016 roku. Pokrzywdzony G. M. złożył zażalenie, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i obrazę prawa materialnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że postępowanie immunitetowe ma na celu ocenę, czy istnieje dostatecznie uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa, a nie przesądzanie o winie. Analizując obowiązki prokuratora w kontekście art. 330 § 1 kpk, Sąd Najwyższy stwierdził, że wskazania sądu uchylającego postanowienie są wiążące jedynie w zakresie określonym w tym przepisie i nie mogą zastępować prokuratora w jego kompetencjach decyzyjnych. W ocenie Sądu Najwyższego, prokurator M. M. uzupełnił postępowanie sprawdzające zgodnie z przepisami, a ponowna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego nie pozbawiła pokrzywdzonego możliwości wniesienia prywatnego aktu oskarżenia, co oznaczało brak wystarczających podstaw do przypisania znamion przestępstwa z art. 231 kk. W konsekwencji, Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżoną uchwałę w mocy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakresu związania prokuratora wskazaniami sądu w trybie art. 330 kpk oraz przesłanek odpowiedzialności z art. 231 kk w kontekście postępowania immunitetowego.
Dotyczy specyficznej procedury immunitetowej prokuratorów i interpretacji przepisów kpk w tym kontekście.
Zagadnienia prawne (2)
Czy ponowna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego przez prokuratora, mimo wskazań sądu uchylającego wcześniejsze postanowienie, może stanowić podstawę do pociągnięcia go do odpowiedzialności karnej z art. 231 § 1 i 2 kk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponowna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego przez prokuratora, jeśli działa on w granicach swoich kompetencji i nie pozbawia pokrzywdzonego ochrony prawnej (np. możliwości wniesienia prywatnego aktu oskarżenia), nie stanowi podstawy do przypisania znamion przestępstwa z art. 231 § 1 i 2 kk.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postępowanie immunitetowe ocenia jedynie istnienie uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa. Wskazania sądu uchylającego postanowienie są wiążące tylko w zakresie art. 330 § 1 kpk i nie mogą zastępować prokuratora w jego decyzjach. Ponowna odmowa wszczęcia postępowania, zgodna z art. 330 § 2 kpk, nie pozbawia pokrzywdzonego możliwości obrony, np. poprzez prywatny akt oskarżenia, co wyklucza przypisanie szkody w rozumieniu art. 231 kk.
Jaki jest zakres związania prokuratora wskazaniami sądu uchylającego postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego na podstawie art. 330 § 1 kpk?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wskazania sądu są wiążące dla prokuratora jedynie w zakresie określonym w art. 330 § 1 kpk, nie mogą one zastępować prokuratora w jego kompetencjach decyzyjnych, w szczególności w kwestii oceny materiału dowodowego i decyzji o wszczęciu postępowania przygotowawczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na doktrynę i orzecznictwo podkreślił, że sąd nie może nakazać prokuratorowi wszczęcia postępowania przygotowawczego ani sporządzenia aktu oskarżenia. Prokurator ma obowiązek wyjaśnić okoliczności i przeprowadzić czynności wskazane przez sąd, ale ostateczna ocena materiału dowodowego i decyzja o wszczęciu postępowania należą do jego wyłącznej gestii.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | prokurator |
| Małgorzata Ziółkowska - Siwczyk | osoba_fizyczna | Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego |
| G. M. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony/wnioskodawca |
Przepisy (14)
Główne
k.p.k. art. 437 § 1 i 2
Kodeks postępowania karnego
Prawo o prokuraturze art. 171 § pkt 1
Ustawa Prawo o prokuraturze
k.k. art. 231 § 1 i 2
Kodeks karny
Pomocnicze
k.p.k. art. 330 § 1
Kodeks postępowania karnego
Wskazania sądu uchylającego postanowienie są wiążące dla prokuratora, ale tylko w zakresie określonym w przepisie; sąd nie może zastępować prokuratora w jego kompetencjach decyzyjnych.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 8
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 135 § 5
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 17 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 307 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 330 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 459 § 1
Kodeks postępowania karnego
Ustawa o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw art. 6 § pkt 5b
kpk art. 35 § 1
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prokurator działał w granicach swoich kompetencji, a wskazania sądu uchylającego postanowienie nie nakazują mu konkretnych działań decyzyjnych. • Ponowna odmowa wszczęcia postępowania przygotowawczego nie pozbawiła pokrzywdzonego ochrony prawnej, co wyklucza przypisanie znamion przestępstwa z art. 231 kk. • Postępowanie sprawdzające ma ograniczony zakres dowodowy i nie może być zastępowane przez sąd.
Odrzucone argumenty
Uchwała Sądu Dyscyplinarnego była wadliwa z powodu błędów w ustaleniach faktycznych i obrazy prawa materialnego. • Postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego uniemożliwiło pokrzywdzonemu wniesienie aktu oskarżenia i spowodowało szkodę.
Godne uwagi sformułowania
Sąd w toku postępowania immunitetowego nie ocenia zatem czy prokurator popełnił czyn, bowiem to jest zastrzeżone wyłącznie dla sądu karnego, lecz bada się jedynie to czy przedstawione we wniosku o wyrażenie zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej dowody dostatecznie uzasadniają podejrzenie, że dopuścił się on czynu zabronionego. • Wskazania te są dla organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze wiążące. • Sąd nie może jednak wkraczać w jego kompetencje, naruszać podstawowych zasad rozdziału ról procesowych i samodzielnie dokonywać opisów czynów innych niż te, co do których zapadło postanowienie o umorzeniu. • Przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków, które nie narażało interesu publicznego lub prywatnego na niebezpieczeństwo, może stanowić podstawę do odpowiedzialności dyscyplinarnej lub służbowej funkcjonariusza publicznego. • Sąd nie może nakazać organowi prowadzącemu postępowanie wszczęcia postępowania przygotowawczego, którego wcześniej nie wszczął, podejmując decyzję o odmowie wszczęcia śledztwa lub dochodzenia, jak też nie może nakazać prokuratorowi sporządzenia aktu oskarżenia.
Skład orzekający
Tomasz Przesławski
przewodniczący-sprawozdawca
Ryszard Witkowski
członek
Adam Tomczyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakresu związania prokuratora wskazaniami sądu w trybie art. 330 kpk oraz przesłanek odpowiedzialności z art. 231 kk w kontekście postępowania immunitetowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury immunitetowej prokuratorów i interpretacji przepisów kpk w tym kontekście.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności prokuratora i interpretacji przepisów proceduralnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym i postępowaniu karnym.
“Czy prokurator może zignorować sąd? Sąd Najwyższy rozstrzyga w sprawie odpowiedzialności karnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.