Orzeczenie · 2023-12-12

II CSKP 1352/22

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2023-12-12

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

kredyt CHFindeksacjawaloryzacjakonsumentprzedsiębiorcaochrona konsumentaklauzule abuzywneprawo bankoweswoboda umów

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną M.S. i J.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie oddalający powództwo o zapłatę 67 006 CHF. Sprawa dotyczyła umowy kredytu indeksowanego do CHF zawartej na zakup pięciu lokali mieszkalnych i dwóch miejsc parkingowych, które miały być przeznaczone na wynajem. Sąd Apelacyjny uznał, że umowa miała charakter inwestycyjny i była związana z działalnością gospodarczą powodów, co wykluczało zastosowanie ochrony konsumenckiej i przepisów o klauzulach abuzywnych (art. 385¹ k.c.). Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko, podkreślając, że status konsumenta należy oceniać obiektywnie, a w tym przypadku czynność prawna była bezpośrednio związana z profesjonalną działalnością gospodarczą powoda, a powódka, będąc w ustroju wspólności ustawowej z mężem-przedsiębiorcą, również nie mogła być traktowana jako konsument. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych za niezasadne, w tym zarzuty dotyczące abuzywności klauzul umownych, braku konsensusu co do kwoty kredytu oraz sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie, że umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawarta na zakup nieruchomości na wynajem przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie podlega ochronie konsumenckiej i przepisom o klauzulach abuzywnych. Potwierdzenie obiektywnego kryterium oceny statusu konsumenta.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy sytuacji, gdy umowa kredytu jest bezpośrednio związana z działalnością gospodarczą kredytobiorcy. Nie wyklucza oceny klauzul na gruncie ogólnych zasad prawa cywilnego (art. 353¹ k.c., art. 58 § 2 k.c.) w przypadku rażącego pokrzywdzenia lub naruszenia zasad współżycia społecznego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawarta na zakup nieruchomości przeznaczonych na wynajem, podlega ochronie konsumenckiej i przepisom o klauzulach abuzywnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli kredytobiorcy działali jako przedsiębiorcy, a umowa była bezpośrednio związana z ich działalnością gospodarczą.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że status konsumenta należy oceniać obiektywnie na podstawie celu umowy. W tym przypadku, zakup lokali na wynajem przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nawet jeśli była w związku małżeńskim z przedsiębiorcą, wyklucza status konsumenta. W konsekwencji, przepisy o ochronie konsumentów i klauzulach abuzywnych nie miały zastosowania.

Czy postanowienia umowy kredytu dotyczące sposobu ustalania kursów walutowych i przeliczeń rat mogą być uznane za abuzywne lub sprzeczne z naturą zobowiązania lub zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku braku statusu konsumenta, takie postanowienia mogą być dopuszczalne, o ile nie naruszają zasad ogólnych swobody umów (art. 353¹ k.c.) lub zasad współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.).

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że klauzule uznawane za abuzywne w obrocie konsumenckim mogą być dopuszczalne w relacjach między przedsiębiorcami. Umowa kredytu bankowego w walucie obcej, z mechanizmami przeliczeń, nie jest sprzeczna z naturą zobowiązania. Powodowie nie wykazali rażącego pokrzywdzenia ani wykorzystania ich słabszej pozycji przy zawieraniu umowy, a umowa była początkowo korzystna.

Czy uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego było wadliwe w stopniu uniemożliwiającym kontrolę kasacyjną?

Odpowiedź sądu

Nie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego jasno wynikało z podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, a od 7 listopada 2019 r. obowiązują szczegółowe przepisy dotyczące uzasadnień orzeczeń sądu II instancji (art. 387 § 2¹ k.p.c.), które nie zostały naruszone.

Czy Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę w granicach apelacji i odniósł się do wszystkich zarzutów?

Odpowiedź sądu

Tak, w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy przyznał, że Sąd Apelacyjny nie odniósł się do wszystkich zarzutów apelacji, jednak uznał, że nie miało to wpływu na wynik sprawy, biorąc pod uwagę poczynione ustalenia faktyczne i prawne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalił skargę kasacyjną

Strona wygrywająca

Bank spółka akcyjna w W.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. S.	osoba_fizyczna	powód
J. S.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (14)

Główne

k.p.c. art. 398¹⁴

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹

Kodeks cywilny

Nie miał zastosowania, ponieważ powodowie nie byli konsumentami.

k.c. art. 58 § § 1

Kodeks cywilny

Nie zastosowano w kontekście nieważności umowy z powodu naruszenia przepisów prawa.

k.c. art. 58 § § 2

Kodeks cywilny

Nie zastosowano, ponieważ powodowie nie wykazali sprzeczności umowy z zasadami współżycia społecznego w stopniu uzasadniającym nieważność.

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Nie zastosowano w kontekście naruszenia zasady swobody umów, gdyż umowa kredytu bankowego w walucie obcej z mechanizmami przeliczeń jest dopuszczalna.

Prawo bankowe art. 69 § § 1

Ustawa - Prawo bankowe

Prawo bankowe art. 69 § § 2

Ustawa - Prawo bankowe

pkt. 2, 4, 8 i 10

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Nie zastosowano jako podstawę kasacyjną z uwagi na brak wad uniemożliwiających kontrolę kasacyjną.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zastosowany w kontekście zarzutu naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.

k.p.c. art. 378 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Nie zastosowano jako podstawę kasacyjną z uwagi na brak wpływu na wynik sprawy.

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Nie zastosowano, gdyż Sąd Apelacyjny nie stwierdził nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Okręgowy.

k.p.c. art. 387 § § 2¹

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis regulujący uzasadnienie orzeczeń sądu II instancji, nie został naruszony.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak statusu konsumenta powodów ze względu na związek umowy kredytu z działalnością gospodarczą. • Umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej jest dopuszczalna i nie jest sprzeczna z naturą zobowiązania ani zasadami współżycia społecznego w relacjach między przedsiębiorcami. • Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego było wystarczające do kontroli kasacyjnej. • Sąd Apelacyjny rozpoznał sprawę w granicach apelacji w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez wadliwe uzasadnienie. • Naruszenie art. 378 § 1 zd. 1 i art. 328 § 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przez nierozpoznanie sprawy w granicach apelacji. • Naruszenie art. 378 § 1 zd. 1 k.p.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. i przepisami Prawa bankowego przez ograniczenie kognicji Sądu Apelacyjnego. • Naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. przez niezastosowanie i nieuchylenie wyroku Sądu Okręgowego. • Naruszenie art. 2 lit. 'b' dyrektywy 93/13 oraz art. 22¹ w zw. z art. 65 § 2 i art. 385² k.c. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że powodowie nie byli konsumentami. • Naruszenie art. 58 § 1 k.c. i przepisów Prawa bankowego przez niezastosowanie w sytuacji arbitralnego ustalania kursów walut. • Naruszenie art. 385¹ § 1, art. 385² i 65 § 2 k.c. przez błędną wykładnię postanowień umowy jako nieabuzywnych.

Godne uwagi sformułowania

Sąd odwoławczy zasadnie odmówił powodom statusu konsumenta przy zawieraniu i wykonywaniu umowy kredytu, której dotyczy spór. • Okoliczność, że w świetle postanowień umowy kredytu powodów za konsumentów uważał bank - kredytodawca nie może mieć w omawianym zakresie decydującego znaczenia. • Posiadanie przez daną osobę statusu „konsumenta” należy ustalać na podstawie kryterium funkcjonalnego, polegającego na ocenie, czy dany stosunek umowny wpisuje się w ramy działalności niezwiązanej z wykonywaniem danego zawodu. • Okoliczność, że określonemu postanowieniu umownemu przyznaje się – w obrocie konsumenckim – abuzywny charakter, nie ma przy tym bezpośredniego przełożenia na ocenę jego skutków w relacjach pozbawionych konsumenckiego charakteru. • Konsument jest chroniony w szczególny sposób przed nadużyciami swobody kontraktowej, toteż postanowienie takie może okazać się dopuszczalne w relacji umownej o zawodowym charakterze jako odpowiadające profesjonalnemu statusowi kontrahentów.

Skład orzekający

Tomasz Szanciło

przewodniczący

Maciej Kowalski

sprawozdawca

Krzysztof Wesołowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawarta na zakup nieruchomości na wynajem przez osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie podlega ochronie konsumenckiej i przepisom o klauzulach abuzywnych. Potwierdzenie obiektywnego kryterium oceny statusu konsumenta."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy umowa kredytu jest bezpośrednio związana z działalnością gospodarczą kredytobiorcy. Nie wyklucza oceny klauzul na gruncie ogólnych zasad prawa cywilnego (art. 353¹ k.c., art. 58 § 2 k.c.) w przypadku rażącego pokrzywdzenia lub naruszenia zasad współżycia społecznego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i rozgraniczenia między konsumentem a przedsiębiorcą, co jest kluczowe dla wielu osób i firm. Wyrok Sądu Najwyższego precyzuje kryteria oceny statusu prawnego stron w takich umowach.

“Kredyt frankowy na zakup mieszkań na wynajem? Sąd Najwyższy wyjaśnia: nie jesteś konsumentem!”

Dane finansowe

WPS: 67 006 CHF

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników