II CA 3648/25Uchylenie postanowienia o odrzuceniu spadku brak wniosku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Krakowie rozpoznał apelację Gminy Miejskiej B. od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Nowej Huty w Krakowie z dnia 4 października 2023 roku, które dotyczyło stwierdzenia nabycia spadku po A. R. (1). Sąd Rejonowy zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie przez uczestniczki I. H. i E. J. oświadczenia o odrzuceniu spadku, uznając, że działały pod wpływem błędu co do majątku spadkowego i nie utrzymywały kontaktu ze spadkodawcą. Gmina Miejska B. zaskarżyła to postanowienie, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego. Sąd Okręgowy, analizując przebieg postępowania, stwierdził, że w części dotyczącej E. J. brak było wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku, co skutkowało koniecznością umorzenia postępowania w tym zakresie. W odniesieniu do I. H., sąd uznał, że istota sprawy nie została rozpoznana, ponieważ Sąd Rejonowy nie odebrał od niej oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku z powodu błędu, a jedynie zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie. W związku z tym, Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej I. H. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Apelacja Gminy Miejskiej B. została oddalona w pozostałej części.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących odrzucenia spadku, uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, a także procedury sądowej w takich sprawach, zwłaszcza w kontekście braku wniosku lub nierozpoznania istoty sprawy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale jego wnioski dotyczące formalnych wymogów wszczęcia postępowania i rozpoznania sprawy mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji może umorzyć postępowanie w części, w której sąd pierwszej instancji orzekł bez wniosku uprawnionego podmiotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może umorzyć postępowanie w takiej sytuacji na podstawie art. 386 § 3 k.p.c. w zw. z art. 355 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., jeśli wydanie orzeczenia stało się niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Postępowanie o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku inicjuje złożenie wniosku. Bez takiego wniosku postępowanie nie może się toczyć, a wydane orzeczenie jest wadliwe i podlega umorzeniu przez sąd drugiej instancji.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez uczestniczkę I. H., mimo braku odebrania przez sąd oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie odebrał od uczestniczki oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku z powodu błędu, a jedynie zatwierdził uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia w terminie. Wymaga to ponownego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Ocena zasadności uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku wymaga przede wszystkim odebrania przez sąd oświadczenia o uchyleniu się od tych skutków. Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził tej czynności, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
Jakie są konsekwencje prawne złożenia przez uczestniczkę E. J. pisma informującego o odrzuceniu spadku, bez wyraźnego wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Takie pismo nie inicjuje postępowania o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku, a sąd nie może wyręczać strony w formułowaniu wniosków.
Uzasadnienie
Wszczęcie postępowania o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku wymaga złożenia wniosku o zatwierdzenie. Samo poinformowanie o odrzuceniu spadku, bez wyraźnego żądania zatwierdzenia uchylenia się od skutków niezachowania terminu, nie jest wystarczające do wszczęcia takiego postępowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina Miejska B. | organ_państwowy | wnioskodawca |
| W. K. | inne | uczestnik |
| L. R. | inne | uczestnik |
| I. H. | inne | uczestnik |
| H. H. | inne | uczestnik |
| D. H. | inne | uczestnik |
| E. J. | inne | uczestnik |
| G. J. | inne | uczestnik |
| D. U. | inne | uczestnik |
| J. U. | inne | uczestnik |
| A. R. (1) | inne | spadkodawca |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 1019 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku pod wpływem błędu lub groźby, a także uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu.
k.c. art. 1019 § § 2
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku pod wpływem błędu lub groźby.
k.c. art. 1019 § § 3
Kodeks cywilny
Stanowi, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia wymaga zatwierdzenia przez sąd.
k.p.c. art. 386 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia wyroku i odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 506
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wniosku o wszczęcie postępowania o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
Pomocnicze
k.c. art. 84 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy błędu jako wady oświadczenia woli.
k.c. art. 84 § § 2
Kodeks cywilny
Określa, kiedy błąd jest istotny.
k.c. art. 88 § § 2
Kodeks cywilny
Określa terminy do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu lub groźby.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje odpowiednie stosowanie przepisów postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 355
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje przypadki umorzenia postępowania.
k.p.c. art. 628
Kodeks postępowania cywilnego
Określa właściwość sądu w sprawach spadkowych.
k.p.c. art. 130 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy poprawiania oznaczenia pisma procesowego.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 1015 § § 1
Kodeks cywilny
Określa termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.
k.c. art. 1015 § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza w przypadku braku oświadczenia w terminie.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wniosku o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku przez uczestniczkę E. J. • Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd Rejonowy w odniesieniu do uczestniczki I. H. z powodu braku odebrania przez sąd oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Odrzucone argumenty
Argumenty Gminy Miejskiej B. dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego przez Sąd Rejonowy w zakresie zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie może wyręczyć zainteresowanych w składaniu oświadczeń procesowych, czy materialnych o odpowiedniej treści ani też interpretować wnioski uczestników w sposób rozszerzający - wbrew temu, co faktycznie wynika z treści danych pism. • W analizowanym przypadku Przewodniczący w Sądzie Rejonowym dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie zarejestrował wniosek E. J. zgodnie z jego treścią, a następnie Sąd – także kierując się treścią żądania - odebrał od E. J. oświadczenie o odrzuceniu spadku po A. R. (1). • Wobec braku wniosku uczestniczki E. J. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku po A. R. (1) i o odebranie oświadczeń o uchyleniu się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku oraz o odrzuceniu spadku, postępowanie w tym przedmiocie nie mogło się toczyć, a wydane przez Sąd Rejonowy postanowienie dotknięte jest wadą, którą Sąd Okręgowy musiał uwzględnić z urzędu, gdyż ma ona wymiar zarówno procesowy jak i materialnoprawny.
Skład orzekający
Joanna Czernecka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odrzucenia spadku, uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, a także procedury sądowej w takich sprawach, zwłaszcza w kontekście braku wniosku lub nierozpoznania istoty sprawy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i faktycznej, ale jego wnioski dotyczące formalnych wymogów wszczęcia postępowania i rozpoznania sprawy mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe sformułowanie wniosków procesowych i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia lub umorzenia postępowania, nawet w sprawach o dużej wadze emocjonalnej i majątkowej.
“Brak wniosku zniweczył odrzucenie spadku – Sąd Okręgowy koryguje błędy Sądu Rejonowego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.