II CA 316/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Gryficach wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 roku przywrócił powodowi M. D. posiadanie części nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...) w zakresie przebiegu rurociągu kanalizacyjnego, nakazując pozwanym jego ułożenie na własny koszt. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniu, że na działce pozwanych istniał rurociąg, który został przez nich zdemontowany, naruszając tym samym posiadanie zależne powoda. Sąd uznał, że powód posiadał część działki nr (...) w zakresie wyznaczonym przebiegiem rurociągu, a stosunek prawny łączący strony należy zakwalifikować jako użyczenie. Pozwani wnieśli apelację, zarzucając m.in. sprzeczność ustaleń faktycznych z dowodami oraz wyrokowanie ponad żądanie. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy orzekł w przedmiocie nieobjętym żądaniem pozwu, gdyż powód domagał się ochrony naruszonego posiadania służebności przesyłu, a nie posiadania rzeczy. W związku z tym Sąd Okręgowy uchylił wyrok w punkcie I i umorzył postępowanie w tym zakresie, a także zmienił rozstrzygnięcie o kosztach procesu i nieuiszczonych kosztach sądowych, obciążając nimi powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie granic ochrony posesoryjnej w sprawach o naruszenie posiadania służebności.
Dotyczy sytuacji, gdy powód domaga się ochrony posiadania służebności, a sąd rozstrzyga o posiadaniu rzeczy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może przywrócić posiadanie rzeczy, gdy powód domaga się ochrony posiadania służebności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może wyrokować co do przedmiotu nieobjętego żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Ochrona posiadania służebności jest odrębna od ochrony posiadania rzeczy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego, ponieważ ten przywrócił powodowi posiadanie części nieruchomości (rzeczy), podczas gdy powód domagał się ochrony posiadania służebności przesyłu. Sąd podkreślił, że posiadanie służebności jest odrębną postacią posiadania od posiadania rzeczy, a sąd jest związany zakresem żądania strony.
Czy posiadanie służebności przesyłu może być utożsamiane z posiadaniem rzeczy (nieruchomości)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, posiadanie służebności jest odrębną postacią posiadania niż posiadanie rzeczy. Nie obejmuje ono władania rzeczą, ale faktyczne korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy w przywołanym orzecznictwie (I CSK 64/07) podkreślił, że posiadanie służebności jest odrębną postacią posiadania niż posiadanie rzeczy. Sąd Okręgowy odwołał się do tej zasady, wskazując, że samo ułożenie instalacji kanalizacyjnej na nieruchomości nie jest równoznaczne z wykonywaniem posiadania nieruchomości gruntowej.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił dowody w sprawie o naruszenie posiadania?
Odpowiedź sądu
Sąd Okręgowy nie badał meritum oceny dowodów przez Sąd Rejonowy, skupiając się na zarzucie wyrokowania ponad żądanie. Jednakże, w uzasadnieniu wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że doszło do posiadania rzeczy, to nie wykazano przeniesienia tego posiadania na powoda.
Uzasadnienie
Apelacja pozwanych zarzucała sprzeczność ustaleń faktycznych z dowodami i naruszenie art. 233 § 1 k.c. Sąd Okręgowy nie rozstrzygnął tego zarzutu merytorycznie, uchylając wyrok z innych przyczyn. Niemniej jednak, w dalszej części uzasadnienia, Sąd Okręgowy poddał w wątpliwość, czy powód w ogóle był posiadaczem rzeczy, wskazując na brak fizycznego przekazania instalacji i gruntu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. D. | osoba_fizyczna | powód |
| M. F. | osoba_fizyczna | pozwany |
| W. F. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 344 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania ochrony naruszonego posiadania.
k.c. art. 352 § 1
Kodeks cywilny
Definicja posiadacza służebności.
k.c. art. 352 § 2
Kodeks cywilny
Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów o posiadaniu rzeczy do posiadania służebności.
k.p.c. art. 321 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz wyrokowania ponad żądanie lub co do przedmiotu nieobjętego żądaniem.
k.p.c. art. 386 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku i umorzenie postępowania w przypadku niedopuszczalności wydania wyroku.
k.p.c. art. 355 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w przypadku, gdy wydanie wyroku jest niedopuszczalne.
Pomocnicze
k.c. art. 710
Kodeks cywilny
Definicja umowy użyczenia.
k.c. art. 712 § 2
Kodeks cywilny
Zakaz oddawania przedmiotu użyczenia osobie trzeciej.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia kosztów procesu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania.
u.k.s.c. art. 113
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Rozstrzyganie o nieuiszczonych kosztach sądowych.
k.k. art. 288 § 1
Kodeks karny
Przestępstwo zniszczenia lub uszkodzenia rzeczy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji wyrokował ponad żądanie powoda, naruszając art. 321 k.p.c. • Powód domagał się ochrony posiadania służebności, a nie posiadania rzeczy. • Posiadanie służebności jest odrębną instytucją prawną od posiadania rzeczy.
Odrzucone argumenty
Argumenty pozwanych dotyczące sprzeczności ustaleń faktycznych z dowodami (niebadane merytorycznie przez Sąd Okręgowy z uwagi na uchylenie wyroku z innych przyczyn).
Godne uwagi sformułowania
sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie • posiadanie służebności jest odrębną postacią posiadania niż posiadanie rzeczy • nie można przyjąć, że żądanie przywrócenie posiadania służebności, implikuje posiadanie rzeczy
Skład orzekający
Violetta Osińska
sędzia
Tomasz Sobieraj
sędzia
Marzenna Ernest
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie granic ochrony posesoryjnej w sprawach o naruszenie posiadania służebności."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy powód domaga się ochrony posiadania służebności, a sąd rozstrzyga o posiadaniu rzeczy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne formułowanie żądań procesowych i jak sąd jest związany ich zakresem. Pokazuje też subtelne różnice między posiadaniem służebności a posiadaniem rzeczy.
“Uważaj na swoje żądania! Sąd nie da Ci więcej niż prosisz, nawet jeśli Ci się należy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.