II Ca 303/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ustanowienia służebności drogi koniecznej na rzecz nieruchomości położonej w K. (działka nr ew. 20) na nieruchomościach sąsiednich (działki nr ew. (...)). Sąd Rejonowy w Kielcach ustanowił służebność według wariantu A, co zostało zaskarżone przez wnioskodawczynię J. N. (1) i uczestniczkę M. K. Zarzuty apelacji dotyczyły m.in. naruszenia art. 233 § 1 kpc poprzez dowolną ocenę opinii biegłej A. R., błędu w ustaleniach faktycznych co do najkorzystniejszego wariantu drogi, naruszenia art. 145 kc poprzez błędną wykładnię i przyjęcie wariantu A zamiast C, oraz niezasadnego obciążenia kosztami sądowymi. Sąd Okręgowy w Kielcach, rozpoznając apelacje, uznał je za niezasadne. Sąd podkreślił, że opinia biegłej A. R. była kompletna, rzetelna i logiczna, stanowiąc prawidłową podstawę ustaleń faktycznych. Analiza zarzutów dotyczących różnic poziomów terenu wykazała, że sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił sytuację, a zarzuty skarżących były niekonsekwentne. Sąd Okręgowy szczegółowo odniósł się do kryteriów z art. 145 § 2 i 3 kc, wskazując, że wybór wariantu A był uzasadniony interesem społeczno-gospodarczym, minimalnym obciążeniem gruntów oraz akceptacją właścicieli nieruchomości obciążonych. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące kosztów postępowania, uznając rozstrzygnięcie sądu rejonowego za prawidłowe. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił obie apelacje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja i stosowanie przepisów o służebności drogi koniecznej, zwłaszcza kryteriów wyboru wariantu przebiegu drogi (potrzeby nieruchomości, obciążenie gruntów, interes społeczno-gospodarczy) oraz ocena opinii biegłego w postępowaniu cywilnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z konfiguracją działek i różnicami poziomów terenu. Ocena opinii biegłego jest standardowa dla tego typu spraw.
Zagadnienia prawne (4)
Czy opinia biegłego sądowego jest wystarczająca do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących jej kompletności, rzetelności i kompetencji biegłego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opinia biegłego sądowego, jeśli jest kompletna, rzetelna, logiczna i zrozumiała, może stanowić podstawę ustaleń faktycznych, nawet jeśli strony zgłaszają do niej zastrzeżenia. Sąd nie ma obowiązku dopuszczać dowodu z opinii innego biegłego, jeśli opinia istniejąca nie budzi wątpliwości.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał opinię biegłej A. R. za prawidłową, ponieważ była ona kompletna, odpowiadała na wszystkie istotne zagadnienia, uwzględniała materiał dowodowy i wiedzę biegłej. Wieloletnie uzupełnianie opinii i brak zgłoszenia dalszych uwag przez strony potwierdziły jej przydatność. Zarzuty dotyczące braku kompetencji biegłej nie znalazły obiektywnego oparcia.
Jakie kryteria należy brać pod uwagę przy wyborze wariantu przebiegu służebności drogi koniecznej zgodnie z art. 145 § 2 i 3 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy wyborze wariantu drogi koniecznej należy uwzględnić potrzeby nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej, najmniejsze obciążenie gruntów, przez które droga ma prowadzić, oraz interes społeczno-gospodarczy. Oznacza to wyważenie potrzeb wszystkich stron i wybór rozwiązania, które najlepiej godzi te interesy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że wybór wariantu A był uzasadniony, ponieważ powodował mniejsze obciążenie dla właścicieli działek nr (...) (łącznie ok. 60 m kw. i ok. 145 m kw.) niż wariant C, który oznaczałby zajęcie ok. 300 m kw. atrakcyjnej części działki nr (...). Interes społeczno-gospodarczy przemawiał za wariantem A, który był akceptowany przez właścicieli obciążonych nieruchomości.
Czy różnice poziomów terenu między działkami mogą stanowić przeszkodę w ustanowieniu służebności drogi koniecznej lub wpływać na wybór wariantu jej przebiegu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Różnice poziomów terenu mogą być istotne przy ocenie możliwości urządzenia drogi i kosztów z tym związanych, jednak nie zawsze stanowią przeszkodę nie do pokonania. Sąd ocenia, czy urządzenie drogi jest technicznie możliwe i jakie są orientacyjne koszty, biorąc pod uwagę dostępne rozwiązania techniczne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że różnice poziomów terenu występujące w obu analizowanych wariantach (A i C) nie były na tyle znaczące, aby uniemożliwić urządzenie drogi. Wskazał, że nawet jeśli wymagane jest nadsypanie lub niwelacja terenu, koszty takiego przedsięwzięcia mają charakter orientacyjny i nie wykraczają poza kognicję sądu w tym postępowaniu. Podkreślono, że istniejący przepust przez rów melioracyjny w ramach wariantu A może być wykorzystany lub przeniesiony.
Czy właściciel nieruchomości, przez którą ma przebiegać droga konieczna, może odmówić ustanowienia służebności ze względu na to, że z drogi będzie korzystał również właściciel innej nieruchomości nieposiadającej dostępu do drogi publicznej?
Odpowiedź sądu
Nie, takie twierdzenie nie jest trafne. Istnieją rozwiązania, które pozwalają na partycypację w kosztach budowy drogi lub uzgodnienie sposobu korzystania z niej.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że właściciele działek (...) i (...) mogą dojść do porozumienia w sprawie partycypacji w budowie drogi lub zgody na przejazd przez fragment działki (...). Podkreślono, że instytucja służebności drogi koniecznej ma charakter elastyczny i pozwala na dostosowanie decyzji do konkretnych okoliczności, godząc interesy wszystkich stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. N. (1) | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| M. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| A. N. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| M. K. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| E. Z. (1) | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| P. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M. N. (1) | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. T. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 145 § 1
Kodeks cywilny
Podstawa prawna ustanowienia służebności drogi koniecznej. Przepis ten określa przesłanki i sposób przeprowadzenia drogi.
k.c. art. 145 § 2
Kodeks cywilny
Określa kryteria wyboru wariantu drogi koniecznej: potrzeby nieruchomości władnącej, najmniejsze obciążenie gruntów, interes społeczno-gospodarczy.
k.c. art. 145 § 3
Kodeks cywilny
Podkreśla znaczenie interesu społeczno-gospodarczego przy wyborze wariantu drogi koniecznej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego przez sąd. Zarzut naruszenia tego przepisu wymaga wykazania, że ocena była dowolna, a nie tylko przedstawienia własnej alternatywnej wersji stanu faktycznego.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego. Zarzut naruszenia tego przepisu w kontekście opinii biegłego dotyczył jej oceny i ewentualnej potrzeby powołania innego biegłego.
k.p.c. art. 285 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy treści opinii biegłego. Zarzut naruszenia tego przepisu dotyczył rzekomej ogólności opinii i pomijania istotnych zagadnień.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu. Zarzut naruszenia tego przepisu dotyczył nieuwzględnienia stanowisk stron w zakresie powołania innego biegłego.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ciężaru dowodu. Zarzut naruszenia tego przepisu dotyczył nieuwzględnienia stanowisk stron w zakresie powołania innego biegłego.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o procesie do postępowań w innych trybach.
Rozp. M. . Spr. art. 5 § pkt. 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Dotyczy stawek opłat za czynności adwokackie.
Rozp. M. . Spr. art. 10 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
Dotyczy stawek opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opinia biegłej A. R. jest kompletna, rzetelna i logiczna. • Wybór wariantu A drogi koniecznej jest zgodny z art. 145 § 2 i 3 kc, uwzględniając potrzeby nieruchomości władnącej, najmniejsze obciążenie gruntów i interes społeczno-gospodarczy. • Różnice poziomów terenu nie stanowią przeszkody nie do pokonania i zostały prawidłowo ocenione. • Koszty urządzenia drogi mają charakter orientacyjny i nie wykraczają poza kognicję sądu. • Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania jest prawidłowe.
Odrzucone argumenty
Opinia biegłej A. R. jest ogólna, pomija istotne zagadnienia i nie odpowiada na wszystkie pytania. • Sąd Rejonowy dokonał błędnych ustaleń faktycznych co do najkorzystniejszego wariantu drogi. • Naruszenie art. 145 kc poprzez błędną wykładnię i przyjęcie wariantu A zamiast C. • Niewłaściwe obciążenie wnioskodawczyni kosztami sądowymi.
Godne uwagi sformułowania
nieodpowiedni dostęp do drogi publicznej, o ile nie został wywołany przez jej właściciela, (...) uzasadnia żądanie ustanowienia służebności drogi koniecznej • przeprowadzenie drogi koniecznej stanowi wynik łącznej oceny: potrzeb nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej, najmniejszego obciążenia gruntu, przez który droga ma prowadzić oraz interesu społeczno – gospodarczego. • instytucja służebności nie może służyć jedynie wygodzie właściciela nieruchomości władnącej kosztem naruszenia prawa właściciela działki obciążonej • nie zawsze uwzględnienie w sposób optymalny owych potrzeb, oznacza wybór wariantu najbardziej „wygodnego” (...) dla właściciela nieruchomości władnącej, bo ograniczenia tego ostatniego tkwią w drugim równolegle branym pod uwagę kryterium ustawowym (...) tj. najmniejszym obciążeniu gruntów
Skład orzekający
Mariusz Broda
przewodniczący-sprawozdawca
Sławomir Buras
sędzia
Barbara Dziewięcka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie przepisów o służebności drogi koniecznej, zwłaszcza kryteriów wyboru wariantu przebiegu drogi (potrzeby nieruchomości, obciążenie gruntów, interes społeczno-gospodarczy) oraz ocena opinii biegłego w postępowaniu cywilnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z konfiguracją działek i różnicami poziomów terenu. Ocena opinii biegłego jest standardowa dla tego typu spraw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy praktycznego zastosowania przepisów o służebności drogi koniecznej, co jest częstym problemem w obrocie nieruchomościami. Wyjaśnia kryteria wyboru wariantu drogi i rolę opinii biegłego.
“Jak wybrać najlepszą drogę konieczną? Sąd Okręgowy wyjaśnia kluczowe kryteria.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.