II CA 187/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację pozwanego Towarzystwa (...) S.A., zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Obornikach, który pierwotnie zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów, G. K. (1) i A. K. (1), po 40.000 zł zadośćuczynienia za śmierć matki. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne sądu niższej instancji, ale odmiennie ocenił skutki prawne zawartych ugód. Kluczowym zagadnieniem była ważność ugód zawartych przez ojca powodów jako przedstawiciela ustawowego małoletnich, zarówno ugody pozasądowej z 2008 roku, jak i ugód sądowych z 2015 roku. Sąd Okręgowy przyjął, że ugody te, mimo że zawarte bez zezwolenia sądu opiekuńczego, były ważne w części przysparzającej, a nieważne w części zrzekającej się dalszych roszczeń. Jednakże, sąd uznał, że łączna kwota wypłacona powodom na podstawie ugód (38.000 zł w 2008 r. i 42.500 zł w 2015 r. na rzecz każdego z nich) stanowiła pełne zaspokojenie ich roszczeń, zarówno odszkodowawczych, jak i zadośćuczynienia za krzywdę. Sąd podkreślił, że odszkodowanie z art. 446 § 3 k.c. co do zasady wyrównuje szkodę majątkową, ale może być uwzględniane przy wymiarze zadośćuczynienia za krzywdę. W tym kontekście, wypłacone kwoty, mimo że formalnie były odszkodowaniem, częściowo zaspokajały także krzywdę niemajątkową. Sąd uznał, że powodowie, zawierając ugody, uznali swoje roszczenia za w pełni zaspokojone, co doprowadziło do wygaśnięcia zobowiązania pozwanego. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania, zasądzając od powodów na rzecz pozwanego zwrot wydatków na opinie biegłych oraz opłaty sądowe od apelacji, nie obciążając powodów kosztami zastępstwa procesowego z uwagi na szczególne okoliczności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja ważności ugód zawartych przez przedstawiciela ustawowego małoletnich bez zezwolenia sądu opiekuńczego, a także kwestia zaliczania odszkodowania na poczet zadośćuczynienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ugodami i zadośćuczynieniem za śmierć osoby bliskiej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ugoda zawarta przez przedstawiciela ustawowego małoletniego z pozwanym, dotycząca zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, bez zezwolenia sądu opiekuńczego, jest ważna w całości, czy tylko w części przysparzającej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ugoda jest ważna w części przysparzającej, o ile nie wiąże się z obciążeniami dla małoletniego, natomiast jest nieważna w części, w jakiej zawarto oświadczenie o rezygnacji z dochodzenia dalej idących roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy oparł się na dominującym poglądzie judykatury, że czynności procesowe dyspozycyjne, takie jak zrzeczenie się roszczenia czy zawarcie ugody w imieniu małoletniego, wymagają zezwolenia sądu opiekuńczego. Ugoda bez takiego zezwolenia jest nieważna w zakresie, w jakim narusza interes małoletniego.
Czy odszkodowanie wypłacone na podstawie art. 446 § 3 k.c. może być zaliczone na poczet zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wypłacone odszkodowanie co do zasady powinno być uwzględniane przy wymiarze zadośćuczynienia za krzywdę, przez ocenę, na ile wyrównywało ono szkodę niemajątkową i stanowiło w rzeczywistości zadośćuczynienie za krzywdę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odszkodowanie z art. 446 § 3 k.c. z istoty swej miało na celu wyrównanie szkody majątkowej, ale może częściowo zaspokajać także krzywdę niemajątkową. W związku z tym, kwoty wypłacone w ramach ugód, mimo że formalnie były odszkodowaniem, zostały uwzględnione przy ocenie, czy roszczenie o zadośćuczynienie zostało już zaspokojone.
Czy ugody zawarte w 2015 roku, na mocy których powodom wypłacono po 42.500 zł, stanowiły pełne zaspokojenie ich roszczeń o zadośćuczynienie, biorąc pod uwagę wcześniejsze wypłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia wypłacone powodom na podstawie ugód z 2015 roku, łącznie z wcześniejszymi świadczeniami z 2008 roku, stanowiły spełnienie świadczenia i doprowadziły do wygaśnięcia zobowiązania pozwanego wobec powodów.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że powodowie, zawierając ugody w 2015 roku, uznali za należne kwoty, które całkowicie zaspokajały ich roszczenia wynikające z wypadku. Wypłata tych kwot doprowadziła do wygaśnięcia zobowiązania pozwanego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| Towarzystwo (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 448 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 24 § 1
Kodeks cywilny
krio art. 101 § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.c. art. 446 § 3
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ugody zawarte przez przedstawiciela ustawowego małoletnich bez zezwolenia sądu opiekuńczego są nieważne w części zrzekającej się dalszych roszczeń, ale ważne w części przysparzającej. • Wypłacone odszkodowanie na podstawie art. 446 § 3 k.c. powinno być uwzględnione przy wymiarze zadośćuczynienia za krzywdę. • Ugody zawarte w 2015 roku, wraz z wcześniejszymi wypłatami, stanowiły pełne zaspokojenie roszczeń powodów.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powodów o zadośćuczynienie za śmierć matki było zasadne i nie zostało w pełni zaspokojone przez wcześniejsze wypłaty. • Ugody zawarte bez zezwolenia sądu opiekuńczego są nieważne w całości. • Wypłacone kwoty nie stanowiły zadośćuczynienia za krzywdę, a jedynie odszkodowanie za szkodę majątkową.
Godne uwagi sformułowania
rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu • zeznania sądu opiekuńczego wymagają procesowe czynności dyspozycyjne • ugoda w przedmiocie zadośćuczynienia zawarta przez przedstawiciela ustawowego w imieniu małoletniego bez zezwolenia sądu opiekuńczego jest ważna w części wyłącznie przysparzającej • odszkodowanie z art. 446 § 3 kc. z istoty swej miało na celu wyrównanie szkody majątkowej, która była wynikiem ujemnych doznań o charakterze psychicznym, a nie stricte rekompensatę krzywdy • świadczenia w kwocie po 42.500 zł wypłacone powodom przez pozwanego łącznie na podstawie ugód z 29 lipca 2015 r. (...) i z 13 października 2015 r. (...) przy uwzględnieniu świadczeń wypłaconych na podstawie ugody pozasądowej z 5 listopada 2008 r. (po 38.000 zł) stanowiło spełnienie świadczenia i doprowadziło do wygaśnięcia zobowiązania pozwanego wobec powodów.
Skład orzekający
Ryszard Małecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja ważności ugód zawartych przez przedstawiciela ustawowego małoletnich bez zezwolenia sądu opiekuńczego, a także kwestia zaliczania odszkodowania na poczet zadośćuczynienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z ugodami i zadośćuczynieniem za śmierć osoby bliskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii prawnej związanej z ochroną interesów małoletnich w sprawach o zadośćuczynienie po śmierci rodzica, a także praktycznych aspektów zawierania ugód i ich wpływu na dalsze roszczenia.
“Czy ugoda zawarta przez rodzica bez zgody sądu może pozbawić dziecko należnego zadośćuczynienia?”
Dane finansowe
WPS: 80 000 PLN
zadośćuczynienie: 40 000 PLN
zadośćuczynienie: 40 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.