II CA 1749/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Poznaniu rozpoznał apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego zasądzającego zapłatę za zużytą energię elektryczną. Pozwany zarzucił nieważność postępowania i brak zawiadomienia o rozprawie. Sąd Okręgowy uznał te zarzuty za bezzasadne, wskazując, że pozwany nie usprawiedliwił niestawiennictwa na rozprawie przed sądem pierwszej instancji. Jednakże, analizując zarzut ważności umowy z dnia 13 czerwca 2019 r. w kontekście choroby psychicznej pozwanego, Sąd Okręgowy oparł się na opiniach psychiatrycznych z innej sprawy, które wskazywały na uporczywe zaburzenia urojeniowe i całkowite zniesienie zdolności rozpoznania znaczenia czynu. W związku z tym, Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną na podstawie art. 82 kc, ponieważ pozwany w chwili jej zawarcia znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji. Mimo nieważności umowy, Sąd Okręgowy uznał, że roszczenie powoda jest zasadne na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc w zw. z art. 410 § 2 kc), ponieważ pozwany otrzymał świadczenie w postaci energii elektrycznej. Sąd oddalił apelację, zasądził koszty postępowania apelacyjnego od pozwanego na rzecz powoda oraz przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi pozwanego z urzędu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 82 kc w kontekście choroby psychicznej oraz możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu mimo nieważności umowy.
Konkretny stan faktyczny, w tym posiadanie opinii psychiatrycznych z innej sprawy, może ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa zawarta przez osobę z chorobą psychiczną, która w chwili jej zawierania znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważna na podstawie art. 82 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa taka jest nieważna.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opiniach psychiatrycznych wskazujących na chorobę psychiczną pozwanego, która wyłączała jego zdolność do świadomego powzięcia decyzji i wyrażenia woli w chwili zawierania umowy.
Czy pomimo nieważności umowy, świadczenie spełnione na rzecz strony znajdującej się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji może być dochodzone na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli świadczenie zostało faktycznie spełnione i stanowiło wzbogacenie strony, która je otrzymała.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dostarczenie energii elektrycznej stanowiło świadczenie spełnione na rzecz pozwanego, które skutkowało jego wzbogaceniem, nawet jeśli umowa była nieważna.
Czy pozwany, który nie stawił się na rozprawę w sądzie pierwszej instancji, może skutecznie podnieść zarzut nieważności postępowania z powodu braku zawiadomienia i nieustanowienia pełnomocnika z urzędu?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa i nie wnioskował o ustanowienie pełnomocnika.
Uzasadnienie
Pozwany nie powoływał się na swój stan zdrowia w sądzie pierwszej instancji ani nie wnioskował o pełnomocnika, a został wezwany do osobistego stawiennictwa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S.A | spółka | powód |
| R. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Umowa zawarta przez osobę, która z jakiejkolwiek przyczyny znajdowała się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, jest nieważna.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w szczególności do świadczenia z tytułu nieważnej umowy.
kpc art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może z własnej inicjatywy przeprowadzić dowody z nowych okoliczności faktycznych i dowodów, o ile strona uprawdopodobni, że nie mogła ich powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji.
kpc art. 505 § 7 § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości uwzględnienia przez sąd drugiej instancji nowych okoliczności faktycznych lub dowodów.
kpc art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
kpc art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej wcale kosztami.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy z powodu choroby psychicznej pozwanego w chwili jej zawarcia (art. 82 kc). • Roszczenie powoda oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc w zw. z art. 410 § 2 kc).
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu braku zawiadomienia o rozprawie i nieustanowienia pełnomocnika z urzędu w pierwszej instancji. • Kwestionowanie zasadności dochodzonego pozwem roszczenia przez pełnomocnika z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, w tym prawidłowości działania urządzeń pomiarowych i odczytów.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy zapoznał się z opiniami psychiatrycznymi dotyczącymi pozwanego wydanymi w sprawie karnej (...) - opinie z dnia 27 grudnia 2015 r. i z dnia 19 października 2018 r. • Na tej podstawie uwzględniając dyspozycję art. 505 7 § 1 i 2 kpc . Sąd Okręgowy uznał za dostatecznie uprawdopodobnione, że w chwili zawarcia umowy pozwany z uwagi na chorobę psychiczną znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, co czyni umowę nieważną na podstawie art. 82 kc. • Niemniej jednak, mając na uwadze powyższe ustalenia, że prąd został pozwanemu dostarczony w ilości wynikającej z odczytu urządzenia pomiarowego, roszczenie powoda w oparciu o te same okoliczności faktyczne znajduje oparcie w art. 405 kc. w zw. z art. 410 § 2 kc. • Sąd Okręgowy uznał za niekonstytucyjne różnicowanie sytuacji pełnomocników świadczących pomoc prawną z wyboru i z urzędu.
Skład orzekający
Ryszard Małecki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 82 kc w kontekście choroby psychicznej oraz możliwość dochodzenia roszczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu mimo nieważności umowy."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny, w tym posiadanie opinii psychiatrycznych z innej sprawy, może ograniczać bezpośrednie stosowanie orzeczenia w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd może zastosować przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, gdy umowa jest nieważna z powodu stanu psychicznego strony, co jest ciekawym przykładem elastyczności prawa cywilnego.
“Choroba psychiczna unieważniła umowę, ale rachunek za prąd i tak musiał zostać zapłacony – oto dlaczego!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 120 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.