II C 1258/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie II C 1258/17 powodowie K. C. i M. C. wnieśli pozew przeciwko (...) Bank S.A., domagając się uznania za abuzywne klauzul indeksacyjnych umowy kredytu hipotecznego nr (...) indeksowanego do CHF z 2007 roku, zasądzenia kwoty 68 578,82 zł tytułem nadpłaty lub ewentualnie stwierdzenia nieważności umowy i zwrotu wszystkich świadczeń. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując interes prawny powodów, podstawy do zwrotu świadczeń oraz wysokość roszczeń. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo. Analizując żądanie ustalenia abuzywności klauzul (pkt 1 pozwu), sąd uznał je za niezasadne z powodu braku wykazania przez powodów interesu prawnego w uzyskaniu takiego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 189 kpc. Sąd wskazał, że możliwość wytoczenia powództwa o świadczenie wyklucza istnienie interesu prawnego w powództwie o ustalenie, a powodowie nie wykazali, aby ich interes mógł być zrealizowany tylko w ten sposób. Żądanie utrzymania umowy w pozostałym zakresie (pkt 2) uznano za niezasługujące na merytoryczne rozpoznanie, gdyż skutek niezwiązania konsumenta niedozwolonym postanowieniem wynika z mocy prawa (art. 385¹ § 1 i 2 kc). Sąd stwierdził, że pierwotne brzmienie § 9 ust. 2 i § 10 ust. 3 umowy zawierało niedozwolone postanowienia umowne, ponieważ uzależniały sposób indeksacji od jednostronnej decyzji banku (arbitralnie ustalana tabela kursów). Powodowie byli konsumentami, a bank nie udowodnił indywidualnego uzgodnienia tych postanowień. Sąd uznał te postanowienia za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interesy powodów. Jednakże, wejście w życie aneksu z 2011 roku, który zmodyfikował § 10 umowy, wyeliminowało te wady, precyzując sposób ustalania kursów walut zgodnie z prawem bankowym. W związku z tym, od daty aneksu, postanowienia te nie były już niedozwolone. Powództwo o zapłatę (pkt 3) zostało oddalone z powodu nieudowodnienia wysokości roszczenia. Sąd zakwestionował sposób wyliczenia nadpłaty przez powodów, oparty na uśrednionym kursie kupna, wskazując, że stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży jest dopuszczalne i wynika z istoty działalności bankowej, a powodowie mieli tego świadomość. Ponadto, powodowie nie wykazali żadnych innych dowodów na wysokość nadpłaty. Żądanie ewentualne stwierdzenia nieważności umowy (pkt 4) również uznano za bezzasadne. Sąd odrzucił pogląd, że indeksowanie kredytu kursem waluty obcej jest sprzeczne z prawem bankowym, nawet w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2011 roku. Stwierdzenie abuzywności niektórych postanowień nie prowadzi automatycznie do nieważności całej umowy, zwłaszcza gdy strony zawarły aneks eliminujący wady. Ostatecznie, sąd oddalił powództwo w całości i orzekł o kosztach procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie braku interesu prawnego w sprawach o ustalenie abuzywności klauzul, wpływ aneksu na ocenę abuzywności, wymogi dowodowe w sprawach o zwrot nadpłaty z kredytów walutowych.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia umowy przed i po aneksie. Ocena interesu prawnego jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (4)
Czy powodowie mają interes prawny w uzyskaniu orzeczenia ustalającego abuzywność klauzul umownych, gdy możliwe jest dochodzenie roszczeń o świadczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie wykazali interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia ustalającego abuzywność klauzul, ponieważ ich cel (zwrot nadpłaty) mógł być realizowany w drodze powództwa o zapłatę.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc istnieje, gdy orzeczenie definitywnie zakończy spór lub zapobiegnie jego powstaniu. Możliwość wytoczenia innego powództwa (np. o zapłatę) co do zasady wyklucza istnienie interesu prawnego w powództwie o ustalenie, chyba że istnieją szczególne okoliczności.
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące sposobu ustalania kursu waluty indeksacyjnej (CHF) były niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w pierwotnym brzmieniu umowy, postanowienia te były niedozwolone, ponieważ pozostawiały bankowi całkowitą swobodę w ustalaniu kursów bez wskazania kryteriów. Jednakże, aneks z 2011 roku wyeliminował tę abuzywność.
Uzasadnienie
Niedozwolone były postanowienia uzależniające indeksację od jednostronnej decyzji banku (arbitralnie ustalana tabela kursów). Po wejściu w życie aneksu, który precyzyjnie określił sposób ustalania kursów, postanowienia te przestały być abuzywne.
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego kursem waluty obcej jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 kc w zw. z art. 69 Prawa bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, indeksowanie kredytu kursem waluty obcej nie jest sprzeczne z prawem bankowym, a stwierdzenie abuzywności niektórych postanowień nie prowadzi do nieważności całej umowy, zwłaszcza gdy strony zawarły aneks eliminujący wady.
Uzasadnienie
Przepisy prawa bankowego nie wykluczały indeksowania kredytu kursem waluty obcej. Zmiana ustawy z 2011 roku jedynie doprecyzowała te kwestie. Nieważność umowy mogłaby wynikać jedynie z wadliwych postanowień, ale nie w tym przypadku, gdyż aneks wyeliminował wady, a sama umowa byłaby zawarta nawet bez tych postanowień.
Czy powodowie udowodnili wysokość roszczenia o zwrot nadpłaty wynikającej z abuzywnych klauzul umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie udowodnili wysokości roszczenia, a ich sposób wyliczenia oparty na uśrednionym kursie kupna był wadliwy.
Uzasadnienie
Sąd zakwestionował przyjęte przez powodów założenie o konieczności stosowania tego samego kursu przy wypłacie i spłacie kredytu. Stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży jest dopuszczalne. Ponadto, powodowie nie przedstawili innych dowodów na wysokość nadpłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. C. | osoba_fizyczna | powód |
| M. C. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1-3
Kodeks cywilny
Dotyczy uznania klauzul umownych za niedozwolone (abuzywne) i ich skutków.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa - Prawo bankowe
Określa istotne postanowienia umowy kredytu, w tym sposób ustalania kursu waluty indeksacyjnej.
Ustawa o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw art. 4
Nakazuje stosowanie znowelizowanych przepisów prawa bankowego do umów zawartych przed wejściem w życie zmian.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Stanowi, że umowa wiąże strony w pozostałym zakresie, jeśli postanowienie abuzywne nie było istotne dla jej trwania.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Przenosi ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy na przedsiębiorcę.
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Określa skutki nieważności czynności prawnej w zakresie postanowień.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia w wyniku świadczenia.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczy stosowania przepisów o umowie kredytu.
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad orzekania o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak interesu prawnego powodów w ustaleniu abuzywności klauzul. • Aneks do umowy z 2011 roku wyeliminował niedozwolone postanowienia. • Nieudowodnienie wysokości roszczenia przez powodów. • Wadliwy sposób wyliczenia nadpłaty przez powodów. • Indeksowanie kredytu kursem waluty obcej nie jest sprzeczne z prawem bankowym. • Abuzywność niektórych postanowień nie prowadzi do nieważności całej umowy.
Odrzucone argumenty
Żądanie ustalenia abuzywności klauzul. • Żądanie zasądzenia kwoty nadpłaty. • Żądanie stwierdzenia nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
Nie jest rzeczą Sądu wyręczanie strony w jej obowiązkach procesowych. • Sama konstrukcja pozwu, a konkretnie żądania zawarte w punkcie 3 i 5, wskazuje na niespełnienie tej przesłanki [interesu prawnego]. • Skoro celem powodów jest zwrot kwoty nadpłaconej w związku z tym, że umowa zawierała niedozwolone postanowienia, to do realizacji tego celu wystarczające jest powództwo o zapłatę. • Taka modyfikacja umowy nie tylko była możliwa, ponieważ niezwiązanie konsumentów niedozwolonymi postanowieniami nie oznacza, że są one nieważne lub nie istnieją, ale wręcz wymagana przez ustawę. • Przeciętny konsument podejmujący jakiekolwiek działania związane z rynkiem walutowym powinien mieć świadomość, że stosuje się tam inny kurs kupna i inny kurs sprzedaży walut. • Istota działania każdego banku komercyjnego polega na kupowaniu taniej tego, co potem jest sprzedawane drożej.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie braku interesu prawnego w sprawach o ustalenie abuzywności klauzul, wpływ aneksu na ocenę abuzywności, wymogi dowodowe w sprawach o zwrot nadpłaty z kredytów walutowych."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia umowy przed i po aneksie. Ocena interesu prawnego jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, ale rozstrzygnięcie opiera się na kwestiach proceduralnych (brak interesu prawnego) i formalnych (wpływ aneksu), co czyni ją mniej przełomową dla szerokiego odbiorcy, ale nadal istotną dla prawników.
“Kredyt frankowy: Czy aneks do umowy może uratować bank przed zarzutem abuzywności?”
Dane finansowe
WPS: 68 578,82 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.