I USK 545/26Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej ZUS
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędzi Agnieszki Żywickiej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez I.W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku w sprawie o zasiłek chorobowy, macierzyński, opiekuńczy i świadczenie rehabilitacyjne. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 27 marca 2025 r., który oddalił apelację I.W. od wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 18 listopada 2024 r. Sąd Rejonowy oddalił odwołanie I.W. od decyzji ZUS z dnia 13 maja 2019 r., odmawiającej jej prawa do wskazanych świadczeń. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez uznanie, że świadomie i wprowadzając w błąd pobrała nienależne świadczenia, podczas gdy powinny być one uznane za błędnie wypłacone przez organ rentowy. Podniosła również zarzuty dotyczące naruszenia art. 5 k.c., art. 2 Konstytucji RP oraz przepisów postępowania cywilnego. Wnioskując o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skarżąca wskazała na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości, w szczególności dotyczących pojęcia nienależnie pobranego świadczenia w kontekście rozpoczęcia przez ciężarną kobietę działalności gospodarczej i zadeklarowania wysokiej podstawy wymiaru składek, przy jednoczesnym zaniechaniu weryfikacji przez ZUS. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzi potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości ani nie występuje istotne zagadnienie prawne, a podniesione zarzuty dotyczą w istocie oceny materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Sąd podkreślił utrwalone rozróżnienie między świadczeniem nienależnie wypłaconym a nienależnie pobranym oraz ustaloną linię orzeczniczą dotyczącą pojęcia „świadomego wprowadzenia w błąd”. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od I.W. na rzecz ZUS zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności gdy zarzuty dotyczą oceny dowodów, a nie wykładni prawa.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i procedury kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sytuacji, gdy organ rentowy przez wiele lat wypłacał świadczenia ubezpieczeniowe, nie dokonując ich weryfikacji, a następnie żąda ich zwrotu jako nienależnie pobranych, można uznać, że ubezpieczony świadomie wprowadził organ w błąd, zwłaszcza gdy pobieranie świadczeń wynikało z błędnie wypłaconych środków przez organ?
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy podniesione zarzuty dotyczą oceny materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, a nie wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia świadomości pobierania świadczeń nienależnych w kontekście zaniechań organu rentowego jest oceną materiału dowodowego, a nie problemem wykładni prawa. Podkreślono utrwaloną linię orzeczniczą rozróżniającą świadczenie nienależnie wypłacone od nienależnie pobranego oraz pojęcie świadomego wprowadzenia w błąd.
Czy rozpoczęcie przez ciężarną kobietę prowadzenia działalności gospodarczej i zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek, przy jednoczesnym wieloletnim zaniechaniu przez ZUS weryfikacji zadeklarowanego tytułu do świadczeń, stanowi „inny przypadek wprowadzenia w błąd” w rozumieniu art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesiony problem nie wymaga wykładni przepisów prawnych, a dotyczy oceny ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd drugiej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przedstawiony problem prawny nie ma charakteru abstrakcyjnego ani uniwersalnego, lecz zmierza do zakwestionowania ustaleń i wniosków faktycznych sądu drugiej instancji, co nie jest podstawą do rozpoznania skargi kasacyjnej. Podkreślono, że kwestia ta była już wielokrotnie rozstrzygana w orzecznictwie.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.W. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (23)
Główne
u.s.u.s. art. 84 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 84 § 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 84 § 7a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.p.c. art. 3989 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3984 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 3989 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398³ § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
u.s.u.s. art. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 82 § 7a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 83 § 1
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 365
Kodeks postępowania cywilnego
u.s.u.s. art. 83 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. • Podniesione zarzuty dotyczą oceny materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, a nie naruszenia prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym przyjęcie skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 84 ust. 1 i 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że skarżąca świadomie pobrała nienależne świadczenia. • Naruszenie art. 5 k.c. i innych przepisów przez niezastosowanie ich w sytuacji bierności organu rentowego. • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP i zasady solidarności społecznej. • Naruszenie art. 227, 233 § 1, 382, 391, 365 k.p.c. przez wadliwą wykładnię prawa materialnego i ocenę dowodów.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji. • Skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a to z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • Utrwalone jest rozróżnienie między świadczeniem nienależnie wypłaconym a świadczeniem nienależnie pobranym. • Świadome wprowadzenie w błąd” z art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej może polegać nie tylko na bezpośrednim podaniu nieprawdy lub posłużeniu się fałszywym dokumentem, lecz także na złożeniu wniosku w sytuacji oczywiście nieuzasadniającej powstanie prawa do świadczenia albo na zachowaniu wywołującym u organu mylne przekonanie co do spełnienia przesłanek świadczenia. • Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Skład orzekający
Agnieszka Żywicka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności gdy zarzuty dotyczą oceny dowodów, a nie wykładni prawa."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego i procedury kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do świadczeń z ubezpieczenia społecznego i odpowiedzialnością za ich nienależne pobranie, jednakże rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego skupia się na kwestiach proceduralnych, a nie merytorycznych.
“Czy ZUS może żądać zwrotu świadczeń po latach, jeśli sam nie weryfikował sytuacji?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.