I UK 252/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację wnioskodawczyni A.A. od wyroku Sądu Okręgowego. Oba sądy niższych instancji oddaliły odwołania wnioskodawczyni i An.A. od decyzji ZUS stwierdzającej brak podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę. ZUS uznał umowę za pozorną, zawartą w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego w związku z ciążą An.A. Sąd Okręgowy ustalił, że brak było zapotrzebowania na pracę An.A., stworzono dla niej specjalne stanowisko, a dowody nie potwierdziły wykonywania pracy w warunkach pracowniczego podporządkowania. Sąd Apelacyjny podzielił te ustalenia, uznając umowę za pozorną i stwierdzając, że An.A. nie podlegała pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy w warunkach stosunku pracy, a nie tylko formalne zawarcie umowy. W tej sprawie ustalono, że praca nie była wykonywana w sposób właściwy dla stosunku pracy, co uzasadniało uznanie umowy za pozorną i brak podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że umowa o pracę zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego może być uznana za pozorną, jeśli nie jest faktycznie realizowana w sposób zgodny z prawem pracy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe były bliskie więzi rodzinne i brak rzeczywistego zapotrzebowania na pracę.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o pracę zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, w szczególności w związku z ciążą, może zostać uznana za pozorną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o pracę może zostać uznana za pozorną, jeśli nie jest faktycznie realizowana w sposób zgodny z przepisami prawa pracy, nawet jeśli formalnie została zawarta i opłacono składki.
Uzasadnienie
Sądy uznały umowę za pozorną, ponieważ brak było rzeczywistego zapotrzebowania na pracę, stworzono specjalne stanowisko, a dowody nie potwierdziły wykonywania pracy w warunkach pracowniczego podporządkowania. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie pracy zgodnej z art. 22 k.p., a nie tylko formalne zawarcie umowy.
Czy sama chęć stron umowy o pracę objęcia pracownika ubezpieczeniem społecznym jest wystarczająca do uznania umowy za pozorną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sama chęć objęcia ubezpieczeniem nie jest wystarczająca. Warunkiem uznania umowy za pozorną jest istnienie tajnego porozumienia, że umowa nie wywoła zwykłych skutków prawnych, a także brak faktycznego wykonywania pracy w warunkach stosunku pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dla stwierdzenia pozorności umowy o pracę konieczne jest wykazanie braku woli stron do realizacji stosunku pracy oraz braku faktycznego wykonywania pracy zgodnej z art. 22 k.p. Sama intencja uzyskania świadczeń ubezpieczeniowych nie przesądza o pozorności, jeśli praca jest faktycznie świadczona.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.A. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| An.A. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] | instytucja | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący pozorności czynności prawnych, zastosowany do umowy o pracę.
k.p. art. 22 § § 1
Kodeks pracy
Definicja stosunku pracy, kluczowa dla oceny faktycznego wykonywania pracy.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa do ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
u.s.u.s. art. 11 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa do ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa do ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego do stosunków pracy.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu obejścia ustawy.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczeń woli.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak faktycznego wykonywania pracy w warunkach stosunku pracy. • Stworzenie specjalnego stanowiska pracy bez rzeczywistego zapotrzebowania. • Wysokie wynagrodzenie ustalone wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. • Bliskie więzi rodzinne między stronami umowy.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę została zawarta formalnie i powinna rodzić skutki prawne. • Chęć objęcia ubezpieczeniem społecznym nie jest wystarczająca do uznania umowy za pozorną. • Sądy nie wykazały istnienia tajnego porozumienia o braku realizacji umowy.
Godne uwagi sformułowania
nie można pominąć, iż między stronami istnieją bliskie więzi rodzinne, dlatego do zeznań A.A. należało podejść z dużą ostrożnością. • Całokształt okoliczności sprawy wskazuje, że celem działania stron było uzyskanie wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego w związku z uzgodnieniem stosunkowo wysokiego wynagrodzenia za pracę na utworzonym stanowisku pracy • Nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacanie składek czy wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. • Nie ma pozornej umowy o pracę, gdy praca jest wykonywana. Wówczas nie można stwierdzić pozorności czynności prawnej.
Skład orzekający
Katarzyna Gonera
przewodniczący
Zbigniew Korzeniowski
sprawozdawca
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że umowa o pracę zawarta w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego może być uznana za pozorną, jeśli nie jest faktycznie realizowana w sposób zgodny z prawem pracy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe były bliskie więzi rodzinne i brak rzeczywistego zapotrzebowania na pracę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy weryfikują rzeczywisty charakter stosunku pracy, nawet w przypadku pozornej umowy, co jest istotne dla pracodawców i pracowników, zwłaszcza w kontekście świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
“Czy umowa o pracę zawarta dla 'dobra rodziny' może być nieważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.