I SA/WR 324/24

I SA/Wr 324/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Cieślak
Tadeusz Haberka
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżone postanowienie w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 18,  art. 33 par. 2 pkt 5,  art. 34 par. 2 pkt 1,  art. 34 par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, 8, 9, 11, 15,  art. 77 par. 1,  art. 80,  art. 107 par. 3,  art. 124 par. 1,  art. 124 par. 2,  art. 126,  art. 140
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2019 poz 900
art. 59 par. 1 pkt 1, 4,9,  art. 62 par. 2,  art. 62 par. 1a,  art. 62 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska (sprawozdawca), Sędziowie: SWSA Tadeusz Haberka, AWSA Łukasz Cieślak, , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2025 r., sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2024 r. nr SKO 4810.48.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym: uchyla zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy poprzedzające je postanowienie Prezydenta Wrocławia z dnia 31 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.2.994.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ.
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami administracyjnymi
1.1. Przedmiotem skargi A. M. (Skarżący/ Strona) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej SKO) z dnia 19 stycznia 2024 r. nr SKO 4810.48.2023 utrzymujące w mocy w części obejmującej pkt 1, 2, 4 oraz 5 sentencji (zarzuty z art. 33 § 2 pkt 1, 2, 4 oraz 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej uPEA) postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej Prezydent) z dnia 31 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.2.994.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ oddalającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 1 czerwca 2021 r. obejmującego podatek od nieruchomości za 2021 r. oraz uchylające ww. postanowienie Prezydenta w części obejmującej pkt 3 oraz 6 sentencji (zarzuty art. 33 § 2 pkt 3 oraz 6 uPEA) i w tym zakresie umarzające postępowanie.
1.2. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent w dniu 1 czerwca 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] obejmujący kwotę należności głównej, kwotę upomnienia wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi. Tytuł wykonawczy został doręczony Stronie w dniu 28 czerwca 2021 r. i był związany z decyzją z dnia 18 stycznia 2021 r. nr WPO-DNF.3120.DO.138461.2021 ustalającą podatek od nieruchomości za 2021 r.
1.3. Strona w dniu 22 maja 2023 r. złożyła do Prezydenta pismo zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne". Pismo zostało wniesione w związku z doręczeniem Stronie w dniu 15 maja 2023 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, wystawionego w dniu 25 kwietnia 2023 r., a obejmującego – między innymi – należności z ww. tytułu wykonawczego. Strona wskazała, że treść ww. pisma jest dla niej zupełnie niezrozumiała, absurdalna, a informacje tam zawarte nie mogą mieć nic wspólnego z rzeczywistością. Strona podniosła, że w ww. piśmie organu wymienione są jakieś rzekome zobowiązania sprzed 12 lat. Podkreśliła, że gdyby nawet istniały takie zobowiązania, a – w jej ocenie – nie istnieją, byłyby przedawnione. Strona podniosła, że nie otrzymała żadnych wcześniejszych dokumentów w tej sprawie. Strona wskazała, też, że Prezydentowi zdarzało się już przypisywać jej błędne kwoty, nawet 10-krotnie wyższe (18.000,00 zł zamiast 1.800,00 zł). Strona przypuszcza, że zaistniała sytuacja może być wynikiem wyżej wskazanej pomyłki, albo innej pomyłki ale ma za mało danych aby to stwierdzić. Strona zakwestionowała wysokość "podwojonych odsetek i astronomicznych kosztów egzekucyjnych", a także upomnień. Domagała się określenia skąd wzięły się takie konkretne kwoty dochodzonych należności, "skorygowania roszczeń", wyszczególnienia tytułów tych rzekomych zobowiązań, dat ich rzekomego powstania i kwot oraz poinformowania jej o braku przypisywanych jej niesłusznie zobowiązań.
1.4. Uzupełniając ww. pismo na wezwanie Prezydenta z dnia 12 lipca 2023 r. Strona wskazała, że podstawę prawną jej żądań stanowi art. 33 § 2 pkt 1, 2, 4 i 5 uPEA, a zarzuty dotyczą egzekucji prowadzonej na podstawie wszystkich dwudziestu trzech tytułów wykonawczych, wyszczególnionych w doręczonym jej wykazie.
1.5. W powołanym na wstępie postanowieniu z dnia 31 października 2023 r. Prezydent oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości z powodu: 1) nieistnienia obowiązku; 2) określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia o którym mowa w art. 3 i art. 4; b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błędu co do zobowiązanego; 4) braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części; 6) braku wymagalności obowiązku w przypadku a) odroczenia terminu wykonania obowiązku; b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej; c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).
W uzasadnieniu postanowienia Prezydent wskazał, że Strona jest właścicielem nieruchomości położonej we W. przy ul. [...] garaż Nr [...]. Z tego względu Strona była zobowiązana do opłacania podatku od nieruchomości na podstawie skierowanych do niej decyzji podatkowych ustalających wysokość zobowiązania za każdy rok podatkowy. Odnosząca się do niniejszej sprawy decyzja z dnia 18 stycznia 2021 r. nr WPO-DNF.3120.DO.138461.2021 ustalająca podatek od nieruchomości za 2021 r. została doręczona w dniu 6 kwietnia 2021 r. pełnoletniemu domownikowi na adres zamieszkania Zobowiązanego, zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm.; dalej OP). Z uwagi na upływ terminu zapłaty podatku od ww. nieruchomości, Prezydent skierował do Strony upomnienie do zapłaty nr [...], które zostało doręczone pełnoletniemu domownikowi w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096; Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej KPA) w dniu 19 maja 2021 r. na adres zamieszkania Strony. Ze względu na dalszy brak zapłaty zaległości Prezydent w dniu 1 czerwca 2021 r. wystawił przeciwko Stronie tytuł wykonawczy nr [...]. Dokument ten obejmował nieuiszczony w terminie podatek od nieruchomości położonej we W. przy ul. [...], garaż nr [...], za pierwszą ratę za 2021 r. Prezydent podkreślił, że dochodzony na drodze egzekucji administracyjnej obowiązek istnieje i nie wygasł. Strona nie dokonała żadnej dobrowolnej wpłaty powodującej wygaśnięcie w całości albo w części zaległości objętych tytułem wykonawczym. Tytuł ten obejmuje łącznie 33 zł należności głównej, 11,60 zł koszty upomnienia oraz odsetki za zwłokę i koszty egzekucyjne. Wobec należności objętej ww. tytułem wykonawczym, termin płatności I raty przypadał w 2021 r. a więc termin przedawnienia na chwilę obecną upływa z końcem 2026 r. Zdaniem Prezydenta przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło wystąpienia z żadnej z przesłanek do uznania zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 uPEA.
1.6. Na skutek wniesionego zażalenia SKO wydało powołane na wstępie postanowienie. Podkreślono, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 1 czerwca 2021 r. wynikał z decyzji Prezydenta z dnia 18 stycznia 2021 r. ustalającej podatek od nieruchomości za 2021 r., która została doręczona i tym samym weszła do obrotu prawnego. Brak było podstaw do uznania, że obowiązek nie istnieje. Niezasadnym był zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 uPEA). Obowiązek ten został określony zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 uPEA, zatem za niezasadne uznano zarzuty przewidziane w treści w art. 33 § 2 pkt 2 lit. b) i c) uPEA. Okoliczności wskazane w treści art. 33 § 2 pkt 3 i 6 uPEA nie były podnoszone jako podstawy zarzutów Strony, czyli ich rozpatrzenie było niedopuszczalne, co skutkowało uchyleniem w tym zakresie postanowienia Prezydenta. Zarzut braku doręczenia upomnienia z art. 33 § 2 pkt 4 uPEA był bezpodstawny albowiem z akt sprawy wynika, że ww. upomnienie zostało doręczone dorosłemu domownikowi w dniu 28 września 2020 r. Nie doszło też do wygaśnięcia obowiązku albowiem zobowiązanie podatkowe przedawniało się z końcem 2026 r. co skutkowało uznaniem, że zarzut z art. 33 § 2 pkt 5 uPEA był również bezpodstawny.
2. Skarga przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący zaskarżył postanowienie w części w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie Prezydenta i wniósł o: stwierdzenie nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia w opisanej części oraz wystawionych tytułów egzekucyjnych zarówno w aspekcie merytorycznym, jak i formalnym oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego; (bądź) jego uchylenie i zwrot sprawy do organu niższego rzędu w celu dokładnego zbadania sprawy i skonfrontowania dokumentacji posiadanej przez strony - obciążeń i dowodów wpłat; zwolnienie z opłaty sądowej, na której uiszczenie nie pozwala Stronie jej sytuacja materialna, która jest spowodowana głównie takim nieprawidłowym działaniem urzędników i finansowymi konsekwencjami ich pomyłek. Zaskarżonemu we wskazanej części postanowieniu SKO zarzucono "nieprawidłowość, brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia materiału dowodowego, a także wybiórcze stosowanie przepisów prawa oraz stosowanie interpretacji prawa niekorzystnej dla Strony w sposób całkowicie subiektywny i sprzeczny z literą i duchem przepisów, na które organ się powołuje.". W uzasadnieniu Skarżący wywodził, że zaskarżone orzeczenie dotyczy rzekomo niezapłaconych podatków od nieruchomości za lata 2019 - 2023. Tymczasem, jak twierdził już we wcześniejszych pismach zażaleniowych, zarzut braku zapłaty tych podatków jest nieprawdziwy, czego dowodzą załączone do skargi dokumenty w postaci bankowych potwierdzeń wpłat podatku od nieruchomości za lata 2019-2023. Zdaniem Skarżącego, problem polega właśnie na tym, że pracownicy Działu Egzekucji Urzędu Miejskiego zamiast wnikliwie rozpatrzyć jego reklamacje, składane systematycznie od kilku lat, po prostu je ignorowali i wystawiali kolejne tytuły egzekucyjne, które nie miały żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym. Następnie część swoich błędów korygowali, ale pozostałe błędy skutkują do dziś. Skarżący zaznaczył, że wtedy, kiedy składał zażalenie do SKO, nie dysponował jeszcze tymi potwierdzeniami opłat podatków, ponieważ opłaty były dokonywane z konta bankowego jego syna i nie miał wtedy do tych dokumentów dostępu. Ze względu na okoliczność, że podatki zostały faktycznie zapłacone czego dowodem materialnym są dokumenty w postaci przelewów bankowych, Skarżący zwrócił się do Sądu o rozpoznanie jego skargi w sposób wszechstronny i wnikliwy, uwzględniając przedstawione przez niego fakty i dokumenty oraz wydając sprawiedliwe orzeczenie. Jak przy tym zaznaczył, "nie może być tak, że urzędnicy mylą się nieustannie, nie chcą sprostować swoich pomyłek, lekceważą obywatela, przypisują mu jakieś nierzeczywiste, niedorzeczne zobowiązania, potem je siłą egzekwują, a na koniec jeszcze chcą na podstawie jakichś pokrętnych kruczków prawnych i nadinterpretacji przepisów pozbawić go prawa do obrony jego słusznych racji. Zaapelował o wzięcie w obronę obywatela przed nieprawidłowymi działaniami bezdusznej biurokracji i wydanie sprawiedliwego orzeczenia.
2.2. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
2.3. Postanowieniem Sądu z dnia 27 marca 2025 r. dopuszczono jako dowód dokumenty na podstawie art. 106 § 3 PPSA.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
3.1. Skarga jest zasadna.
3.2. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.; dalej PUSA) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej [...]. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 PUSA). W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej PPSA) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 PPSA). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną [...] (art. 134 § 1 PPSA).
Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/2012, CBOSA).
3.3. Wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie 119 pkt 3 PPSA.
3.4. Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 1 uPEA wierzyciel wydaje postanowienie, w którym
oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 uPEA). Na mocy art. 18 uPEA przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (od dnia 25 marca 2024 r. – art. 18 pkt 2 uPEA). W myśl art. 124 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej KPA) postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (art. 124 § 2 KPA). Z kolei art. 126 KPA odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów art. 107 § 2–5, które regulują kwestie związane z zakresem uzasadnienia decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 KPA uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W myśl art. 140 KPA w sprawach nieuregulowanych w art. 136-139 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
3.5. Zadaniem uzasadnienia postanowienia, także uzasadnienia organu drugiej instancji, jest przekonanie strony o prawidłowości rozstrzygnięcia. Uzasadnienie postanowienia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 KPA). Równocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego postanowienia oraz motywów rozstrzygnięcia. Uzasadnienie postanowienia jest wadliwe nie tylko wtedy, gdy nie zawiera wszystkich wymaganych elementów, ale także wtedy, gdy mimo formalnej poprawności jego treść – ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów – nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu postanowienia strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem – zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli postanowienia przez sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie postanowienia ma – zdaniem Sądu – nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych (por. P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el i powołane w nim mutatis mutandis orzecznictwo dotyczące uzasadnienia decyzji mające odpowiednie zastosowanie do postanowień).
3.6. Od początku zainicjowanego w sprawie sporu Skarżący konsekwentnie żądał od organu administracyjnego wyjaśnień związanych z kwestią wygaśnięcia jego zobowiązań podatkowych wobec Prezydenta z tytułu podatku od nieruchomości za okres 12 lat. Było to spowodowane kierowanym do Skarżącego zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 25 kwietnia 2023 r. obejmującym wierzytelności od 2010 r. do 2022 r. wykazanymi w tytułach wykonawczych wystawionych od dnia 30 marca 2011 r. do dnia 17 kwietnia 2023 r.
W swej istocie spór na etapie Sądu ogniskuje się nie tyle wokół zarzutów przewidzianych w treści art. 33 § 2 pkt 1 (brak istnienia obowiązku), pkt 2 (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia) czy pkt 4 (brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia), lecz wokół zarzutu przewidzianego w treści art. 33 § 2 pkt 5 uPEA, a dotyczącego wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części wobec Skarżącego. Skarżący konsekwentnie podnosi, że dokonał zapłaty ww. zobowiązań podatkowych. Z kolei w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia SKO rozpoznając zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części przewidziany w treści art. 33 § 2 pkt 5 uPEA ograniczył swoją argumentację jedynie do kwestii przedawnienia i nie odniósł się do twierdzeń Skarżącego w kwestii zapłaty przedmiotowego podatku od nieruchomości.
3.7. Niewątpliwym jest, że pośród okoliczności, które powodują wygaśnięcie obowiązku są: zapłata podatku (art. 59 § 1 pkt 1 OP); zaliczenie nadpłaty lub zaliczenie zwrotu podatku (art. 59 § 1 pkt 4 OP); przedawnienie (art. 59 § 1 pkt 9 OP).
Po myśli art. 62 § 2 OP jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Jeżeli na podatniku ciążą koszty doręczonego upomnienia, dokonaną wpłatę zalicza się w pierwszej kolejności na poczet tych kosztów (art. 62 § 1a OP). Zgodnie z art. 62 § 4 OP (w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2023 r.) w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie, z zastrzeżeniem § 4a. Postanowienie, o którym mowa w § 4, wydaje się wyłącznie na wniosek, w przypadku gdy: 1) wpłata w całości pokrywa kwotę główną zaległości wraz z odsetkami za zwłokę lub 2) zaliczenie wpłaty następuje w całości zgodnie z żądaniem podatnika, lub 3) kwota wpłaty podlegającej zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub kosztów upomnienia nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia, lub 4) od wpłat dokonanych po terminie płatności nie naliczono odsetek za zwłokę zgodnie z art. 54 § 1 pkt 5.
3.8. Jak to zostało już wskazane, w toku postępowania Skarżący wielokrotnie podnosił argumenty dotyczące kwestii zapłaty ustalonych w podatku od nieruchomości zobowiązań jednakże ustalenia w tym zakresie nie znajdują się w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia SKO. Co więcej znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z dnia 25 kwietnia 2023 r. obejmujące wierzytelności od 2010 r. do 2022 r., jak też bilans sporządzony na dzień 12 lipca 2023 r. czy zestawienie wyegzekwowanych kwot za lata 2011-2023 zdają się zaciemniać stan faktyczny sprawy aniżeli, go wyjaśniać. Zestawienia te nie odzwierciedlają też wpłat Skarżącego dołączonych do skargi.
Ponadto samo uzasadnienie SKO oprócz wzmianki o kwotach wynikających z tytułu wykonawczego i informacji na temat doręczenia decyzji wymiarowej czy upomnienia, jak też kwestii braku przedawnienia nie wyjaśniają w sposób rozwiewający wątpliwości Skarżącego, ale też i Sądu, co do rozliczenia zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2021 r. Nie można zatem wykluczyć sytuacji, że w związku z zaległościami w podatku od nieruchomości za lata wcześniejsze, wpłaty dokonane przez Skarżącego mogły być zarachowane na ich poczet, wbrew wyraźnemu wskazaniu w tytule przelewu. Tymczasem w aktach sprawy ani nie ma śladu wydania tego typu postanowień, ani też SKO w zaskarżonym postanowieniu nie przedstawia argumentacji w tym zakresie.
3.9. Przepis art. 77 § 1 KPA nakłada na organ administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza to, że organ administracyjny prowadzący postępowanie jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 KPA), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 KPA), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako niezbędnego warunku wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 7 KPA – por. też wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt III OSK 948/23, CBOSA). Powyższe przepisy mają odpowiednio zastosowanie do postępowania egzekucyjnego po myśli art. 18 uPEA.
Powyższym wymogom SKO nie sprostało i podjęło rozstrzygnięcie co do zarzutu przewidzianego w treści art. 33 § 2 pkt 5 OP w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co skutkowało brakiem rozpatrzenia ww. zarzutu w sposób odnoszący się do stanowiska Skarżącego, co do ewentualnie dokonanych wpłat i ich rozliczeń w zaskarżonym postanowieniu. Przypomnieć trzeba, że w myśl art. 15 KPA [w zw. z art. 18 uPEA] postępowanie egzekucyjne w administracji jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że złożone przez Skarżącego zażalenie zainicjowało kolejny tok instancji w wyniku, którego SKO zobowiązane było do ponownego rozpoznania sprawy, czego w sprawie zabrakło.
3.10. Trzeba dobitnie podkreślić, że przekazane do Sądu akta sprawy nie mają ani waloru kompletnego ani uporządkowanego, co narusza treść art. 54 § 2 PPSA. SKO przekazało do Sądu zbiorcze akta, które dotyczyły wszystkich zawisłych przez tut. Sądem spraw Skarżącego i jego małżonki. Pomimo to w aktach sprawy brakuje podstawowych informacji o wpłatach, jakich dokonywano na poczet zobowiązań Skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości, w szczególności za lata 2019-2023, a także o sposobie ich zarachowania na poczet spornych zobowiązań z tego tytułu, co powinno również znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia postanowienia SKO. Sąd nie może zatem zweryfikować, czy w ogóle, a jeśli już – to według jakich metod, dokonywano zaliczenia wpłat, które, mimo że z opóźnieniem, to jednak niewątpliwie były przez Skarżącego lub na jego rzecz realizowane. Informacji takiej Skarżący wielokrotnie i bezskutecznie domagał się od Prezydenta, który jednak wystąpienia te systematycznie ignorował – wbrew zasadom wyrażonym w art. 8 KPA (zasada pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej), art. 9 KPA (zasada należytego i wyczerpującego informowania stron) i art. 11 KPA (zasada przekonywania stron przez wyjaśnianie im zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy), podlegającym z kolei stosowaniu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z normą odsyłającą zawartą w art. 18 uPEA.
3.11. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że zarzut wygaśnięcia obowiązku przewidziany w treści art. 33 § 2 pkt 5 OP został rozpatrzony w sposób powierzchowny, przedstawiony w tym względzie materiał dowodowy jest niepełny, zaś sporządzone w tym względzie uzasadnienie zaskarżonego postanowienia SKO umyka kontroli sądowej. Należy tym samym uznać, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 KPA, art. 77 § 1 KPA, art. 80 KPA, art. 8 KPA, art. 9 KPA, art. 11 KPA, art. 15 KPA, art. 124 § 2 KPA w zw. z art. 107 § 3 KPA i art. 126 KPA oraz art. 140 KPA w zw. z art. 34 § 2 pkt 1 uPEA w zw. z art. 18 uPEA w zw. z art. 33 § 2 pkt 5 uPEA w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
3.12. Z tych też względów uchylono zaskarżone postanowienie w części na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) PPSA. Skarżącemu przyznano prawo pomocy na podstawie art. 245 §§ 1 i 2 PPSA. O przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi rozstrzyga referendarz sądowy odrębnym postanowieniem na podstawie art. 258 § 2 pkt 8 PPSA
3.13. W ponownym postępowaniu zażaleniowym SKO zobowiązane jest do oceny zarzutu wygaśnięcia obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 uPEA w oparciu o kompletny materiał dowodowy. Uzasadnienie zaś postanowienia powinno zawierać uzasadnienie faktyczne, z którego wprost powinno wynikać w jaki sposób rozliczono ewentualne wpłaty Skarżącego na poczet konkretnego zobowiązania podatkowego. Uzasadnienie powinno mieć walor jasny oraz czytelny, tak aby Skarżący zrozumiał w jaki sposób doszło do rozliczenia wpłaconych przez niego kwot i jakie kwoty pozostały do zapłaty.