I SA/PO 407/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi A. J-M na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Wskazywała na uchwałę NSA I FPS 3/18 oraz zarzucała naruszenie prawa przy doręczeniu zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia (art. 70c Ordynacji podatkowej), które miało nastąpić z pominięciem jej pełnomocnika. Naczelnik Urzędu Skarbowego początkowo umorzył postępowanie, jednak Dyrektor Izby Skarbowej uchylił to postanowienie, uznając, że sądy administracyjne w prawomocnych wyrokach (WSA I SA/Po 1403/16, NSA II FSK 2538/17) stwierdziły, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony. WSA w Poznaniu wyrokiem z 21 sierpnia 2020 r. uchylił postanowienie Dyrektora, uznając, że uchwała NSA I FPS 3/18 zmieniła ocenę prawną WSA z 2017 r. NSA wyrokiem z 2 lutego 2023 r. (III FSK 2955/21) uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że wyrok WSA z 2017 r. nie zawierał wiążących ocen prawnych, a NSA w wyroku z 12 czerwca 2019 r. nie wypowiedział się w kwestii przedawnienia. WSA w Poznaniu, rozpoznając ponownie sprawę, uznał się za związany wykładnią prawa ustaloną w wyroku NSA z 2 lutego 2023 r. (III FSK 2955/21). Sąd podkreślił, że prawomocny wyrok WSA z 17 maja 2017 r. (I SA/Po 1403/16) przesądził o skutecznym zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co wyklucza ponowne badanie tej kwestii na mocy art. 170 p.p.s.a. Sąd rozważył również kwestię przedawnienia karalności czynu skarbowego, wskazując, że choć samo przedawnienie karalności mogło nastąpić, to nie wpływało to na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia z dnia 28 lutego 2020 r. Ostatecznie, WSA oddalił skargę, uznając, że z uwagi na prawomocność wyroku z 2017 r. doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia, co uniemożliwia umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążąca moc prawomocnych orzeczeń sądowych w postępowaniu egzekucyjnym, pomimo późniejszych uchwał NSA o odmiennej wykładni.
Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji między prawomocnym wyrokiem a uchwałą NSA w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawomocny wyrok sądu administracyjnego w sprawie wymiarowej przesądza o kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego w postępowaniu egzekucyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok sądu administracyjnego w sprawie wymiarowej, który przesądził o skutecznym zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, wiąże sąd w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 170 p.p.s.a., wykluczając ponowne badanie tej kwestii.
Uzasadnienie
Sąd jest związany wykładnią prawa ustaloną w prawomocnym wyroku NSA z 2 lutego 2023 r. (III FSK 2955/21), który stwierdził, że wyrok WSA z 17 maja 2017 r. (I SA/Po 1403/16) przesądził o skutecznym zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 170 p.p.s.a., taka ocena prawna wiąże sąd w kolejnym postępowaniu, nawet jeśli dotyczy innego rodzaju postępowania (egzekucyjnego zamiast wymiarowego).
Czy uchwała NSA o odmiennej wykładni przepisu może podważyć prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała NSA o odmiennej wykładni przepisu nie może podważyć prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego co do istoty sprawy, ponieważ prawomocność wyroku wyklucza ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy.
Uzasadnienie
Moc prawna uchwały NSA działa ex nunc (na przyszłość) i nie ma mocy wstecznej (ex tunc) wobec prawomocnych orzeczeń. Prawomocne rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej oznacza ostateczne ustalenie istnienia lub nieistnienia normy prawnej, a instytucja powagi rzeczy osądzonej (art. 171 p.p.s.a.) wyklucza ponowne rozstrzygnięcie.
Czy przedawnienie karalności czynu skarbowego, które nastąpiło po wydaniu ostatecznej decyzji wymiarowej, może stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego?
Odpowiedź sądu
Przedawnienie karalności czynu skarbowego, które nastąpiło po wydaniu ostatecznej decyzji wymiarowej, nie jest bezpośrednią podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego w kontekście oceny legalności zaskarżonego postanowienia z dnia 28 lutego 2020 r., ale może być przedmiotem dalszych rozważań w postępowaniu administracyjnym.
Uzasadnienie
Sąd ocenia legalność zaskarżonego postanowienia na podstawie stanu faktycznego i prawnego z dnia jego wydania. Choć przedawnienie karalności czynu skarbowego jest bezwzględną przesłanką umorzenia postępowania karnego (art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k.), to kwestia ta nie była bezpośrednio rozstrzygana w kontekście oceny prawomocności decyzji wymiarowej ani legalności postanowienia Dyrektora IAS z 28 lutego 2020 r. Sąd wskazał, że badanie przedawnienia karalności po wydaniu decyzji wymiarowej nie jest objęte związaniem art. 170 i 171 p.p.s.a. i może być przedmiotem dalszych postępowań.
Przepisy (19)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Sąd jest związany oceną prawną sformułowaną w prawomocnym wyroku NSA.
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, co wyklucza ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy.
p.p.s.a. art. 269 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Stanowisko zajęte w uchwale NSA wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych, dopóki nie nastąpi jego zmiana.
Pomocnicze
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
u.p.e.a. art. 59 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
W postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
k.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, aby w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 6
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza, gdy nastąpiło przedawnienie karalności.
k.k.s. art. 113 § § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
W postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego.
k.k.s. art. 44 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat (gdy czyn zagrożony karą do 3 lat pozbawienia wolności).
k.k.s. art. 44 § § 2
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Karalność przestępstwa skarbowego ustaje także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie należności publicznoprawnej.
k.k.s. art. 44 § § 3
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Bieg przedawnienia przestępstwa skarbowego rozpoczyna się z końcem roku, w którym upłynął termin płatności należności.
k.k.s. art. 44 § § 5
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
Jeżeli wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność przestępstwa skarbowego ustaje z upływem 5 lat (pkt 1) lub 10 lat (pkt 2) od zakończenia okresu przedawnienia.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzr § ust. 6 w zw. z ust. 1
W okresie stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii COVID-19 nie biegło przedawnienie karalności czynu w sprawach o przestępstwa skarbowe.
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzr1 § ust. 1
W okresie stanu zagrożenia epidemicznego/epidemii COVID-19 oraz w okresie 6 miesięcy po ich odwołaniu nie biegnie przedawnienie karalności czynu w sprawach o przestępstwa skarbowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok WSA z 2017 r. przesądził o skutecznym zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, co wiąże sąd w postępowaniu egzekucyjnym na mocy art. 170 p.p.s.a. • Uchwała NSA o odmiennej wykładni nie może podważyć prawomocnego orzeczenia sądu.
Odrzucone argumenty
Zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, mimo wcześniejszych orzeczeń sądów. • Doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nastąpiło z naruszeniem prawa (z pominięciem pełnomocnika). • Wszczęcie postępowania karnoskarbowego nastąpiło instrumentalnie i doszło do przedawnienia karalności czynu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez N. S. A. • Nie można zasadnie mówić o mocy formalnie wiążącej wskazań prawnych w sprawie w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego odnośnie do innego – odrębnego postępowania egzekucyjnego. • Ratio legis art. 170 p.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. • Uchwały NSA nie mają zatem względem orzeczeń organów administracji i sądów administracyjnych mocy wstecznej ex tunc.
Skład orzekający
Izabela Kucznerowicz
przewodniczący
Waldemar Inerowicz
sędzia
Michał Ilski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążąca moc prawomocnych orzeczeń sądowych w postępowaniu egzekucyjnym, pomimo późniejszych uchwał NSA o odmiennej wykładni."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji kolizji między prawomocnym wyrokiem a uchwałą NSA w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i relacji między różnymi rodzajami postępowań (wymiarowe, egzekucyjne, karne skarbowe) oraz wpływu orzecznictwa NSA na sądy niższej instancji. Wyjaśnia, jak prawomocność wyroku wpływa na późniejsze postępowania.
“Czy uchwała NSA może unieważnić prawomocny wyrok sądu? Wyjaśniamy, jak działa zasada związania orzeczeniem.”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.