I OSK 894/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. Ł. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Głównym zarzutem skarżącego było naruszenie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a), poprzez niewłaściwą wykładnię, która pozbawiła go prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu pobierania emerytury. Skarżący powoływał się również na naruszenie zasady równości wobec prawa wynikające z art. 32, 69 i 71 Konstytucji RP. NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał, że zarzuty nie są usprawiedliwione. Sąd podkreślił, że zgodnie z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury. Choć orzecznictwo dopuszczało wybór korzystniejszego świadczenia w przypadku zbiegu uprawnień, skarżący nie skorzystał z możliwości zawieszenia emerytury i złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, co było warunkiem koniecznym do jego przyznania. NSA stwierdził, że organ odwoławczy prawidłowo poinformował skarżącego o tej możliwości, a jego zaniechanie skutkowało zastosowaniem negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania również uznano za nietrafne, gdyż organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy i poinformował stronę o przeszkodzie w przyznaniu świadczenia. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, a także obowiązków strony w przypadku kolizji świadczeń.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia przepisów w dacie wydania decyzji. Kluczowe jest wykazanie aktywnego działania strony w celu wyboru świadczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pobieranie emerytury przez osobę sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że przepisy dopuszczają wybór korzystniejszego świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pobieranie emerytury wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli osoba sprawująca opiekę nie zrezygnowała z emerytury i nie złożyła wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Uzasadnienie
NSA oparł się na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Mimo że orzecznictwo dopuszczało wybór świadczenia, skarżący nie podjął wymaganych kroków (zawieszenie emerytury i złożenie wniosku o świadczenie pielęgnacyjne), co skutkowało zastosowaniem tej przesłanki.
Czy zróżnicowanie sytuacji prawnej osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytalno-rentowego, w zależności od rodzaju pobieranych świadczeń, narusza zasadę równości wobec prawa?
Odpowiedź sądu
Sąd nie rozstrzygnął bezpośrednio tej kwestii jako podstawy oddalenia skargi, ale wskazał, że zróżnicowanie to nie znajduje wystarczająco przekonywujących argumentów, jednakże przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. nie może być ignorowany.
Uzasadnienie
Sąd I instancji wskazywał na potencjalne naruszenie zasady równości, jednak NSA skupił się na braku wykonania przez skarżącego prawa wyboru świadczenia, co skutkowało zastosowaniem negatywnej przesłanki.
Czy organ odwoławczy prawidłowo poinformował stronę o możliwości usunięcia przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ prawidłowo poinformował stronę o konieczności zawieszenia emerytury i złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że pismo organu odwoławczego spełniło wymogi art. 7 i 79a k.p.a., wskazując stronie jedyną przeszkodę w przyznaniu świadczenia, której usunięcie zależało od jej działań.
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 17 § ust. 5 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 189
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 7
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 80
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193 § zdanie 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 17 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 71 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy
ustawa o emeryturach i rentach z FUS
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 79a
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pobieranie emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli osoba nie zrezygnowała z emerytury i nie złożyła wniosku o świadczenie pielęgnacyjne.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. przez organy administracji i sąd I instancji. • Naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32, 69, 71 Konstytucji RP) poprzez zróżnicowanie sytuacji prawnej osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytalno-rentowego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) polegające na oddaleniu skargi pomimo niedokonania wszechstronnego rozpatrzenia sprawy i zaniechania poinformowania o możliwości przyznania świadczenia alimentacyjnego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. • Z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika natomiast, iż skarżący sprawując opiekę nad niepełnosprawną w stopniu żoną – H. Ł. posiada prawo do emerytury i uzyskuje z tego tytułu stosowne świadczenie. • Kontrowersyjna pozostaje natomiast kwestia nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącego, w okolicznościach badanej sprawy rozumianej jako rezygnacja z uposażenia otrzymywanego z tytułu wcześniejszej aktywności zawodowej. • Rozwiązując problem zależności pomiędzy uprawnieniem do świadczenia pielęgnacyjnego i uprawnieniem do świadczenia emerytalno-rentowego orzecznictwo sądów administracyjnych opowiedziało się po stronie prawa wyboru przez podmiot uprawniony tego ze zbiegających się świadczeń, które uznaje za korzystniejsze. • Przynależne skarżącemu prawo wyboru tego świadczenia, które uważa za korzystniejsze nie zostało zatem wykonane. • W tej sytuacji przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w brzmieniu aktualnym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, formułujący przesłankę negatywną przyznania świadczenia pielęgnacyjnego znalazł zastosowanie w badanej sprawie, uniemożliwiając przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. • Brak jest natomiast przekonywujących argumentów, które mogłyby przemawiać za zignorowaniem przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. […]
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Marian Wolanin
członek
Arkadiusz Blewązka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, a także obowiązków strony w przypadku kolizji świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i brzmienia przepisów w dacie wydania decyzji. Kluczowe jest wykazanie aktywnego działania strony w celu wyboru świadczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu zbiegu świadczeń i prawa do wyboru, co jest istotne dla wielu osób. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z literalnym brzmieniem przepisów, pokazuje praktyczne konsekwencje braku aktywności strony.
“Emerytura czy świadczenie pielęgnacyjne? Sąd wyjaśnia, jak wybrać i jakie są konsekwencje braku decyzji.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.