I OSK 811/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającą zgody na zmianę lasu na użytek rolny. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, a także błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 13 ust. 2 ustawy o lasach. W skardze kasacyjnej argumentowano, że "szczególnie uzasadniony interes" skarżącego powinien być utożsamiany z "szczególnie uzasadnioną potrzebą" właściciela lasu, a odmowa zmiany przeznaczenia gruntu narusza jego prawo własności gwarantowane przez Konstytucję RP. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że ustawa o lasach ma na celu ochronę zasobów leśnych i stanowi wyjątek od zasady swobody własności. Zmiana lasu na użytek rolny jest dopuszczalna tylko w przypadkach "szczególnie uzasadnionych potrzeb" właściciela, które muszą być interpretowane wąsko i obiektywnie, a nie mogą być utożsamiane z subiektywnym interesem właściciela. Sąd wskazał, że ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a w niniejszej sprawie przedstawione przez skarżącego uzasadnienia nie spełniały wymogu "szczególnie uzasadnionej potrzeby". Sąd odniósł się również do kwestii ewidencji gruntów i budynków jako kluczowego elementu prawnego przeznaczenia gruntu oraz do zasad oceny dowodów w postępowaniu sądowoadministracyjnym, uznając zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych za niezasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnionej potrzeby" właściciela lasu w kontekście zmiany jego przeznaczenia na użytek rolny oraz relacja między prawem własności a interesem społecznym ochrony lasów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o lasach i może wymagać uwzględnienia kontekstu faktycznego każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pojęcie "szczególnie uzasadnionego interesu" właściciela lasu może być utożsamiane z pojęciem "szczególnie uzasadnionej potrzeby" właściciela lasu w rozumieniu art. 13 ust. 2 ustawy o lasach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pojęcia te nie są zamienne. "Szczególnie uzasadniona potrzeba" wymaga obiektywnych kryteriów oceny sytuacji i jest przesłanką kwalifikowaną, podczas gdy "szczególnie uzasadniony interes" jest pojęciem szerszym i subiektywnym.
Uzasadnienie
Ustawa o lasach priorytetowo traktuje ochronę zasobów leśnych. Odstępstwo od tej zasady wymaga wykazania obiektywnie uzasadnionej potrzeby właściciela, a nie tylko jego subiektywnego interesu. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy.
Czy odmowa wyrażenia zgody na zmianę lasu na użytek rolny, mimo wskazania przez właściciela na jego sytuację rodzinną i materialną oraz potrzeby prowadzenia gospodarstwa rolnego, stanowi naruszenie prawa własności gwarantowanego przez art. 64 ust. 3 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenia prawa własności wynikające z ustawy o lasach są dopuszczalne, o ile służą ważeniu interesu społecznego i jednostkowego oraz nie naruszają istoty prawa własności.
Uzasadnienie
Przepisy rangi ustawowej, takie jak ustawa o lasach, mogą ograniczać prawo własności w celu ochrony ważnego interesu społecznego, jakim jest ochrona zasobów leśnych. Takie ograniczenia są zgodne z Konstytucją, jeśli nie naruszają istoty prawa własności.
Czy sąd administracyjny jest związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej przy rozpoznawaniu sprawy?
Odpowiedź sądu
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, ale z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jest związany przytoczonymi podstawami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Uzasadnienie
NSA ocenia wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, chyba że stwierdzi nieważność postępowania. Nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi w sensie ich bezkrytycznego przyjęcia, ale musi się do nich odnieść.
Przepisy (17)
Główne
u.l. art. 13 § 2
Ustawa o lasach
Dopuszcza zmianę lasu na użytek rolny, ale ogranicza ją do przypadków szczególnie uzasadnionych potrzeb właścicieli lasów.
Pomocnicze
u.l. art. 1 § 1
Ustawa o lasach
Określa zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych oraz zasady gospodarki leśnej.
u.l. art. 2
Ustawa o lasach
Określa zasady zachowania, ochrony i powiększania zasobów leśnych w powiązaniu z innymi elementami środowiska i z gospodarką narodową.
u.l. art. 13 § 1
Ustawa o lasach
Nakłada obowiązki na właścicieli lasów, obligując ich do trwałego utrzymywania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania.
u.l. art. 3
Ustawa o lasach
Definiuje pojęcie lasu w znaczeniu prawnym, uwzględniając m.in. powierzchnię, pokrycie roślinnością leśną oraz przeznaczenie.
p.p.s.a. art. 193 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wyłącza stosowanie do postępowania przed NSA wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku przewidzianych w art. 141 § 4 p.p.s.a.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że NSA rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a).
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej obowiązany jest wyczerpująco zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organ administracji publicznej ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w jakim nie narusza ona istoty prawa własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o lasach priorytetowo traktuje ochronę zasobów leśnych, a odstępstwo od tej zasady wymaga wykazania "szczególnie uzasadnionej potrzeby" właściciela, która nie jest tożsama z jego "szczególnie uzasadnionym interesem". • Ograniczenia prawa własności wynikające z ustawy o lasach są dopuszczalne, o ile służą ważeniu interesu społecznego i jednostkowego oraz nie naruszają istoty prawa własności.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151, 145 § 1 pkt 1, 133 § 1, 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a.) poprzez oddalenie skargi mimo istnienia podstaw do jej uwzględnienia. • Naruszenie przepisów k.p.a. (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.) poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia szczególnie uzasadnionych potrzeb skarżącego. • Naruszenie art. 64 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie skargi, co doprowadziło do naruszenia własności skarżącego. • Błędna wykładnia art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez przyjęcie, że "szczególnie uzasadniony interes" skarżącego nie może stanowić jednocześnie "szczególnie uzasadnionej potrzeby" właściciela lasu. • Niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 2 ustawy o lasach poprzez uznanie, że brak jest podstaw do uznania szczególnie uzasadnionych potrzeb właściciela lasu.
Godne uwagi sformułowania
"szczególnie uzasadnionych potrzeb" właściciela lasu, nie można utożsamiać z jego "szczególnie uzasadnionym interesem" • zasadą jest zachowanie, ochrona i powiększanie zasobów leśnych, to jedynie stwierdzenie, że w sprawie zachodzi określony prawem wyjątek (...) uzasadniałoby odstąpienie od tej zasady • wyjątki od tej zasady muszą być interpretowane wąsko • Istotą ustawy o lasach jest, bowiem wprowadzenie ograniczeń wolności w wykonywaniu prawa własności przez właścicieli lasów. • to na podstawie wpisu w ewidencji określane jest przeznaczenie gruntu i wynikające z niego skutki prawne. • Odstępstwo od zasady, polegające na zmianie przeznaczenia lasu na użytek rolny musi być dla właściciela tego lasu czymś przymusowym, nie tylko z jego subiektywnego punktu widzenia, ale przede wszystkim przy zastosowaniu obiektywnych kryteriów oceny tej sytuacji i jest to przesłanka kwalifikowana.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Piotr Przybysz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"szczególnie uzasadnionej potrzeby\" właściciela lasu w kontekście zmiany jego przeznaczenia na użytek rolny oraz relacja między prawem własności a interesem społecznym ochrony lasów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o lasach i może wymagać uwzględnienia kontekstu faktycznego każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a interesem społecznym ochrony środowiska, co jest tematem zawsze aktualnym. Kluczowa jest tu interpretacja pojęcia "szczególnie uzasadnionej potrzeby", która ma praktyczne znaczenie dla właścicieli gruntów leśnych.
“Właściciel lasu chce go zamienić na pole? Sąd wyjaśnia, co to znaczy "szczególnie uzasadniona potrzeba".”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.