I OSK 760/26Ograniczenie korzystania nieruchomości kolejowych odszkodowanie interpretacja przepisów
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił sprzeciw skarżącej od decyzji Ministra Finansów i Gospodarki umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe wskutek ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 64e P.p.s.a. w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a., argumentując, że WSA nie dokonał prawidłowej kontroli decyzji Ministra, który oparł się na zawężającej wykładni art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej. Według skarżącej, przepis ten wyłącza odszkodowanie dla wszelkich podmiotów, a nie tylko dla Skarbu Państwa. NSA podkreślił, że zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest ograniczony do oceny, czy organ odwoławczy zasadnie uznał potrzebę przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 138 § 2 K.p.a.). Sąd nie bada merytorycznej zasadności sprawy ani wykładni przepisów prawa materialnego w takim zakresie, jak w przypadku skargi na decyzję ostateczną. W ocenie NSA, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, w tym czy prawo użytkowania wieczystego spółki PKP S.A. doznało uszczerbku i jaka byłaby wysokość odszkodowania. Zarzuty dotyczące wykładni art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej wykraczały poza zakres kontroli sądu w tym postępowaniu. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając wyrok WSA za prawidłowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie ograniczonego zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej oraz zasady stosowania art. 138 § 2 K.p.a.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, a nie skargi na decyzję merytoryczną.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zakres kontroli jest ograniczony do oceny, czy organ odwoławczy zasadnie uznał, że zachodzą przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., a nie do merytorycznej oceny zasadności sprawy czy wykładni przepisów prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej bada jedynie, czy organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu istotnych braków w postępowaniu wyjaśniającym, a nie czy wykładnia przepisów prawa materialnego dokonana przez organ była prawidłowa.
Czy przepis art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej, wyłączający odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości objętych obszarem kolejowym stanowiących własność Skarbu Państwa, dotyczy również użytkowników wieczystych takich nieruchomości, w tym spółek Skarbu Państwa?
Odpowiedź sądu
Przepis ten dotyczy wyłącznie prawa własności Skarbu Państwa i nie wyłącza odszkodowania dla użytkowników wieczystych, w tym spółek Skarbu Państwa, którym przysługuje odrębne prawo do nieruchomości.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że literalne brzmienie przepisu oraz jego uzasadnienie wskazują na wyłączenie odszkodowania jedynie w odniesieniu do prawa własności Skarbu Państwa. Państwowe osoby prawne, takie jak spółki Skarbu Państwa, posiadają własną odrębną działalność prawną i majątek, a prawo użytkowania wieczystego podlega ochronie analogicznej do prawa własności i wymaga rekompensaty w przypadku ingerencji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (20)
Główne
P.p.s.a. art. 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 1a i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 138 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
specustawa przesyłowa art. 22 § ust. 6
Ustawa z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych
Pomocnicze
K.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151a § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 64a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
K.p.a. art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.c. art. 34
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 441 § § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"
Prawo wodne art. 212 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy zasadnie zastosował art. 138 § 2 K.p.a., ponieważ organ pierwszej instancji nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. • Zakres kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej jest ograniczony do oceny zasadności zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a nie do merytorycznej wykładni przepisów prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
WSA nie dokonał prawidłowej kontroli decyzji Ministra, który zastosował zawężającą wykładnię art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej. • Uzasadnienie wyroku WSA było lakoniczne i nie zawierało kluczowych rozważań prawnych dotyczących wykładni art. 22 ust. 6 specustawy przesyłowej.
Godne uwagi sformułowania
Przedmiotem tej kontroli nie jest bowiem rozstrzyganie o materialnoprawnej zasadności sprawy ani weryfikacja trafności wykładni przepisów prawa materialnego jako takiej, lecz jedynie ocena, czy organ odwoławczy zasadnie przyjął, że sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w istotnym zakresie. • Sprzeciw nie stanowi środka służącego kontroli materialnoprawnej zasadności rozstrzygnięcia ani prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy przepisów postępowania niezwiązanych z regulacją art. 138 § 2 K.p.a.
Skład orzekający
Krzysztof Sobieralski
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie ograniczonego zakresu kontroli sądu administracyjnego w postępowaniu ze sprzeciwu od decyzji kasacyjnej oraz zasady stosowania art. 138 § 2 K.p.a."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzeciwu od decyzji kasacyjnej, a nie skargi na decyzję merytoryczną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacji przepisów dotyczących odszkodowań za ograniczenie korzystania z nieruchomości, szczególnie w kontekście inwestycji infrastrukturalnych. Pokazuje ograniczenia kontroli sądowej w specyficznych procedurach administracyjnych.
“Czy można dostać odszkodowanie za drogę przez czyjąś ziemię? NSA wyjaśnia granice kontroli sądowej.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.