Orzeczenie · 2026-08-26

I OSK 396/25Umorzenie postępowania nieważności decyzji 30 lat 2

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-08-26

NSAAdministracyjneWysokansa

grunty warszawskieprawo własności czasowejstwierdzenie nieważności decyzjiKodeks postępowania administracyjnegonowelizacja KPAtermin 30 latwejście do obrotu prawnegopewność obrotu prawnegoreforma rolna

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii o umorzeniu postępowania. Postępowanie dotyczyło stwierdzenia nieważności decyzji z 1961 r. w przedmiocie prawa własności czasowej do gruntu warszawskiego. Podstawą umorzenia był art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego, który przewiduje umorzenie postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczętych po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zapewnienia czynnego udziału spadkobierców oraz brak ustalenia daty doręczenia pierwotnej decyzji, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów, co miało prowadzić do naruszenia zasad proporcjonalności i pewności prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Podkreślono, że zarzuty procesowe dotyczące niezastosowania przepisów nie były prawidłowo sformułowane, a przepisy te nie mogły być naruszone przez Sąd I instancji, który oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa. Sąd wyjaśnił, że dla biegu 30-letniego terminu wystarczające jest wejście decyzji do obrotu prawnego, co następuje z chwilą doręczenia jej którejkolwiek ze stron lub nawet 'do wiadomości'. Fakt niedoręczenia pierwotnej decyzji H.M. nie miał znaczenia, gdyż decyzja została doręczona Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie. NSA potwierdził ugruntowaną linię orzeczniczą, zgodnie z którą zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad ochroną prawa własności w przypadkach objętych art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Sąd odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 17 Karty praw podstawowych UE, uznając go za nieprecyzyjny i nieuprawniony w kontekście ochrony prawa własności z 1961 r.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie jednolitej linii orzeczniczej NSA dotyczącej stosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA i pierwszeństwa zasady pewności obrotu prawnego nad ochroną prawa własności w sprawach dotyczących decyzji sprzed ponad 30 lat.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spraw, w których postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji zostało wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia i nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy nowelizującej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczęte po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia, podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA, nawet jeśli pierwotna decyzja nie została prawidłowo doręczona wszystkim stronom?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postępowanie podlega umorzeniu z mocy prawa.

Uzasadnienie

Dla biegu 30-letniego terminu wystarczające jest wejście decyzji do obrotu prawnego, co następuje z chwilą doręczenia jej którejkolwiek ze stron lub nawet 'do wiadomości'. Fakt niedoręczenia decyzji wszystkim stronom nie ma znaczenia dla realizacji przesłanki z art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Zasada pewności obrotu prawnego przeważa nad ochroną prawa własności.

Czy przepisy wyłączające możliwość merytorycznego zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczętego po upływie 30 lat od jej doręczenia lub ogłoszenia, naruszają zasady proporcjonalności, pewności prawa oraz prawo do sądu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wprowadzenie ograniczenia czasowego i zakończenie postępowań z mocy prawa nie prowadzi do oczywistej niezgodności z Konstytucją RP i nie stanowi nadmiernego ograniczenia praw obywatela.

Uzasadnienie

Ustawodawca wykluczył możliwość wydania decyzji nadzorczej w przypadku opisanym w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej. Zarówno ograniczenie czasowe w dochodzeniu prawa, jak i zakończenie postępowań z mocy prawa, nie naruszają zasad konstytucyjnych w stopniu uzasadniającym odstąpienie od zastosowania tej regulacji.

Czy art. 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej może stanowić podstawę do ochrony prawa własności nabytego w 1961 r. w kontekście przepisów wprowadzonych w 2009 r.?

Odpowiedź sądu

Nie, poszukiwanie ochrony własności w akcie prawnym UE, który wszedł w życie w Polsce w 2009 r., w odniesieniu do sytuacji z 1961 r. jest nieuprawnione.

Uzasadnienie

Zastosowanie art. 17 Karty praw podstawowych UE do sytuacji prawnej sprzed jego wejścia w życie w Polsce jest nieuprawnione.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (14)

Główne

Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego

Postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją umarza się z mocy prawa.

t. j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.

t. j. Dz.U. 2024 poz 935 art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

Dz.U. z 2024 r. poz. 572 art. 61 § § 4