I OSK 2915/20Oddalenie skarg kasacyjnych przejęcie nieruchomości rolnej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne J.K. i R.D. oraz L.D. i D.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2019 r. Decyzja ta odmawiała stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. dotyczącej przejęcia przez Państwo nieruchomości rolnej o powierzchni 6,73 ha. Skarżący podnosili szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 133 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa), zarzut dotyczący składu sądu (art. 183 § 2 pkt 4 ppsa i art. 173 Konstytucji RP), a także zarzuty merytoryczne dotyczące ustawy o nieruchomościach rolnych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skarg kasacyjnych i z urzędu badając nieważność postępowania, uznał wszystkie zarzuty za niezasadne. Sąd odrzucił zarzut dotyczący składu sądu, wskazując na brak podstaw do kwestionowania niezawisłości sędziowskiej. W kwestii merytorycznej, sąd stwierdził, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r., ponieważ nie można jednoznacznie wykazać rażącego naruszenia prawa, sfałszowania podpisu, czy braku zgody małżonki, a nadto tryb stwierdzenia nieważności nie służy ponownemu rozpatrywaniu kwestii, które mogły być podnoszone w zwykłym trybie postępowania. Sąd podkreślił, że interpretacja przepisów musi być ścisła, a nadzwyczajne tryby postępowania stanowią wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Ostatecznie, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście naruszeń przepisów postępowania oraz kwestii składu sądu w świetle zmian w procedurze powoływania sędziów.
Dotyczy specyficznej materii przejmowania nieruchomości rolnych i stosowania przepisów k.p.a. oraz p.p.s.a. w kontekście historycznym.
Zagadnienia prawne (4)
Czy naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i błędne ustalenia faktyczne, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które nie prowadzą do rażącego naruszenia prawa materialnego, nie stanowią podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji, a mogą być podstawą do wznowienia postępowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że tryb stwierdzenia nieważności decyzji służy eliminowaniu wad kwalifikowanych, a nie ponownemu rozpatrywaniu zarzutów proceduralnych, które mogły być podnoszone w zwykłym trybie.
Czy udział w składzie orzekającym sędziego powołanego w procedurze zainicjowanej zmianami w Krajowej Radzie Sądownictwa, ukształtowanej ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., skutkuje nieważnością postępowania sądowoadministracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sam fakt powołania sędziego w trybie określonym ustawą nie podważa niezależności sądu ani nie skutkuje nieważnością postępowania, o ile nie zachodzą inne przesłanki wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że sądy administracyjne nie są właściwe do badania prawidłowości procedury powoływania sędziów, a fakt powołania sędziego przez organy państwa nie oznacza utraty waloru niezależności i odrębności sądu.
Czy decyzja o przejęciu nieruchomości rolnej przez Państwo, wydana na wniosek jednego z małżonków bez uwzględnienia stanowiska drugiego małżonka, może zostać uznana za wydaną z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli nie można jednoznacznie wykazać, że nieruchomość stanowiła majątek wspólny i że pominięcie małżonka było oczywistym naruszeniem prawa, a także jeśli nie można jednoznacznie ustalić, czy wniosek dotyczył przejęcia na własność czy w zagospodarowanie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą być interpretowane ściśle, a brak dodatkowych ustaleń dotyczących ustroju majątkowego małżonków nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Czy rozdzielenie rozstrzygnięć dotyczących przejęcia gospodarstwa rolnego i ustalenia wartości gruntów w dwóch odrębnych decyzjach stanowi rażące naruszenie prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli dane dotyczące wartości nieruchomości nie wpływały na spełnienie przesłanek przejęcia ani na jego skutek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak wpływu wartości nieruchomości na przesłanki przejęcia czyni ten zarzut niezasadnym.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (17)
Główne
ustawa o nieruchomościach rolnych art. 7 § 1
Ustawa o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin
Na wniosek właściciela nieruchomość rolna może być przejęta na własność Państwa w całości.
ppsa art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
ppsa art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie NSA.
Pomocnicze
ppsa art. 133 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uznanie, że materiał dowodowy jest pełny i prawidłowo zebrany, podczas gdy organ orzekał w oparciu o stan sprawy niewyjaśniony.
ppsa art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Błędne przyjęcie, że organ nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
ppsa art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Nierozważenie w sposób jasny i pełny w uzasadnieniu podnoszonych w skardze kwestii.
ppsa art. 183 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Udział w składzie orzekającym sędziego powołanego w następstwie procedury zainicjowanej obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości o wolnych stanowiskach sędziowskich, przeprowadzonej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w wyniku wyboru przez Sejm.
Konstytucja RP art. 173
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezależność i odrębność sądów i trybunałów od innych władz.
ppsa art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Lit. c - naruszenie przepisów postępowania, lit. a - naruszenie prawa materialnego.
ppsa art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
ustawa o nieruchomościach rolnych art. 10
Ustawa o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin
Dotyczy przejmowania nieruchomości rolnych w zagospodarowanie.
ustawa o nieruchomościach rolnych art. 27 § 2
Ustawa o przejmowaniu niektórych nieruchomości rolnych w zagospodarowanie lub na własność Państwa oraz o zaopatrzeniu emerytalnym właścicieli tych nieruchomości i ich rodzin
Dotyczy ustalenia wartości gruntów.
kpa art. 75
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
kpa art. 77 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
kpa art. 80
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Ocena na podstawie zebranego materiału dowodowego.
kpa art. 156 § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji.
ustawa COVID-19 art. 15zzs⁴ § 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 133 § 1 ppsa przez uznanie materiału dowodowego za pełny i prawidłowo zebrany, podczas gdy organ orzekał w oparciu o stan sprawy niewyjaśniony. • Naruszenie art. 134 § 1 ppsa przez błędne przyjęcie, że organ nie naruszył prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 75, 77, 80 kpa. • Naruszenie art. 141 § 4 ppsa przez nierozważenie w sposób jasny i pełny w uzasadnieniu podnoszonych w skardze kwestii. • Naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 ppsa i art. 173 Konstytucji RP przez udział w składzie orzekającym sędziego powołanego w następstwie procedury zainicjowanej obwieszczeniem Ministra Sprawiedliwości o wolnych stanowiskach sędziowskich, przeprowadzonej z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w wyniku wyboru przez Sejm. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 151 tej ustawy przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 1, art. 10 i art. 27 ustawy o nieruchomościach rolnych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. • Naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art 80 kpa w zw. z art. 134 § 1 ppsa i art. 145 § 1 pkt 1 ppsa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o nieruchomościach rolnych i art. 151 ppsa przez niezasadne oddalenie skargi. • Naruszenie art. 7 ust. 1 ustawy o nieruchomościach rolnych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa i w zw. z art. 134 § 1 ppsa i art. […]
Godne uwagi sformułowania
tryby nadzwyczajne uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego stanowią istotny wyłom w zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, w związku z czym zarówno przesłanki wznowienia postępowania, jak i przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji muszą podlegać interpretacji ścisłej. • nadzwyczajne tryby postępowania, w tym w szczególności tryb stwierdzenia nieważności decyzji, nie stanowią kolejnych instancji postępowania administracyjnego. • fakt powołania sędziego orzekającego w określonej sprawie w trybie unormowanym ustawą, przez organy w niej wskazane nie oznacza, że sąd lub trybunał, w którego ramach orzeka taki sędzia, traci walor niezależności i odrębności od innych władz.
Skład orzekający
Marek Stojanowski
przewodniczący
Zygmunt Zgierski
sprawozdawca
Arkadiusz Blewązka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, w szczególności w kontekście naruszeń przepisów postępowania oraz kwestii składu sądu w świetle zmian w procedurze powoływania sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej materii przejmowania nieruchomości rolnych i stosowania przepisów k.p.a. oraz p.p.s.a. w kontekście historycznym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych, takich jak skład sądu i możliwość kwestionowania jego niezawisłości, a także interpretacji przepisów o stwierdzeniu nieważności decyzji. Jest to interesujące dla prawników procesowych.
“Czy sędzia powołany po zmianach w KRS może orzekać? NSA rozstrzyga.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.