I OSK 2305/23Wywłaszczenie nieruchomości nowelizacja kpa terminy stwierdzenie nieważności
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Rozwoju i Technologii, która umorzyła postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej z 1975 r. Minister oparł swoją decyzję na nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r., wprowadzającej m.in. art. 158 § 3 KPA, który stanowi, że jeśli od dnia doręczenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony przez Z. K. w 2014 r., czyli ponad 30 lat po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej. Sąd Wojewódzki uznał, że choć literalna wykładnia przepisów przejściowych nowelizacji (art. 2 ust. 2) sugeruje umorzenie postępowań wszczętych po upływie 30 lat, to kompleksowa, prokonstytucyjna wykładnia musi uwzględniać zasady demokratycznego państwa prawnego, prawo do sądu i prawo do wynagrodzenia. Sąd argumentował, że nowelizacja nie powinna pozbawiać strony możliwości dochodzenia praw, jeśli wniosek został złożony przed wejściem w życie nowych przepisów, w sytuacji gdy wcześniej nie istniały ograniczenia czasowe. Sąd wskazał, że organ odwoławczy powinien rozpoznać sprawę co do istoty, badając przesłanki do wydania decyzji na podstawie art. 158 § 2 KPA (stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa). Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargi kasacyjne Ministra Rozwoju i Technologii oraz Gminy Miasta Łodzi za zasadne. NSA zarzucił WSA wadliwą i wewnętrznie sprzeczną wykładnię prawa materialnego i procesowego. Sąd podkreślił, że choć sądy mają prawo do rozproszonej kontroli konstytucyjności przepisów, to wykładnia WSA była niekonsekwentna i zniekształcała stanowisko Trybunału Konstytucyjnego dotyczące stabilności stosunków prawnych. NSA wskazał, że procedura administracyjna nie przewiduje odrębnego postępowania o stwierdzenie naruszenia prawa, a takie rozstrzygnięcie zapada w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania. NSA uznał, że art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej KPA należy stosować zgodnie z jego literalnym brzmieniem, a wątpliwości co do jego zgodności z Konstytucją powinny być kierowane do Trybunału Konstytucyjnego lub rozstrzygane w ramach rozproszonej kontroli konstytucyjnej. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA dotyczących terminów do stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, a także zasady wykładni prawa przez sądy administracyjne w kontekście konstytucyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i wnioskami złożonymi przed jej wejściem w życie. Wykładnia przepisów przejściowych może być różnie interpretowana w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy przejściowe nowelizacji Kodeksu postępowania administracyjnego z 2021 r. (art. 2 ust. 1 i 2) powinny być stosowane do postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, wszczętych przed wejściem w życie nowelizacji, ale po upływie 30 lat od wydania decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te powinny być stosowane, jednakże ich wykładnia musi uwzględniać zasady konstytucyjne, a stosowanie ich nie może prowadzić do pozbawienia strony praw nabytych w poprzednim stanie prawnym.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA wadliwie zinterpretował przepisy przejściowe nowelizacji KPA, dokonując niekonsekwentnej wykładni. Choć sądy mogą dokonywać rozproszonej kontroli konstytucyjności, to nie mogą zniekształcać stanowiska TK i stosować przepisów w sposób sprzeczny z ich literalnym brzmieniem, jeśli nie budzą one wątpliwości.
Czy sąd administracyjny ma prawo do dokonywania wykładni 'prokonstytucyjnej' przepisów ustawowych, zmierzającej do ich wyeliminowania z porządku prawnego?
Odpowiedź sądu
Tak, sądy są uprawnione do dokonywania oceny zgodności przepisów ustawowych z Konstytucją RP, jednak kontrola ta jest wiążąca jedynie w granicach danej sprawy.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że zarzuty kasacyjne dotyczące braku uprawnień sądu do oceny zgodności z Konstytucją nie były usprawiedliwione, ponieważ sądy mogą dokonywać rozproszonej kontroli konstytucyjności.
Czy istnieje odrębne postępowanie administracyjne o stwierdzenie, że dana decyzja została wydana z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, procedura administracyjna nie zna odrębnego postępowania o stwierdzenie naruszenia prawa. Takie rozstrzygnięcie może być wydane jedynie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji lub wznowienie postępowania.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że decyzja stwierdzająca naruszenie prawa jest elementem postępowania nadzorczego lub o wznowienie postępowania, a nie odrębnym trybem.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
nowela k.p.a. art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
nowela k.p.a. art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Dz.U. 2021 poz 1491 art. 2 § ust. 2
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 146
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, która wymaga uwzględnienia przy wykładni przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu, które nie może być ograniczane w sposób nieproporcjonalny.
Konstytucja RP art. 77 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wynagrodzenia szkody, które powinno być uwzględniane przy wykładni przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA dokonał błędnej wykładni przepisów przejściowych nowelizacji KPA, nie stosując ich zgodnie z literalnym brzmieniem. • Wykładnia prawa dokonana przez WSA była niekonsekwentna i wewnętrznie sprzeczna. • Postępowanie administracyjne nie zna odrębnego trybu stwierdzania naruszenia prawa, a takie rozstrzygnięcie zapada w ramach postępowania o stwierdzenie nieważności lub wznowienie postępowania.
Godne uwagi sformułowania
nieograniczona w czasie dopuszczalność stwierdzania nieważności decyzji obarczonej wadami z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., w zbyt daleko idący sposób godziła w trwałość decyzji administracyjnej • nie może również nasuwać zastrzeżeń konieczność stosowania w/w limitów czasowych, na podstawie art. 2 ust.1 noweli, do postępowań nadzorczych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie noweli w życie • nie można przyjmować, że wydanie decyzji stwierdzającej, iż dana decyzja została wydana z naruszeniem prawa, mogło wydawane w odrębnym (od postępowania nadzorczego lub wznowieniowego) postępowaniu nadzwyczajnym
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
sędzia
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych nowelizacji KPA dotyczących terminów do stwierdzania nieważności decyzji administracyjnych, a także zasady wykładni prawa przez sądy administracyjne w kontekście konstytucyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją KPA i wnioskami złożonymi przed jej wejściem w życie. Wykładnia przepisów przejściowych może być różnie interpretowana w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej zmiany w prawie administracyjnym (nowelizacja KPA) i jej wpływu na możliwość kwestionowania starych decyzji, co ma znaczenie dla wielu obywateli i przedsiębiorców. Wykładnia przepisów przejściowych i zasady kontroli konstytucyjności przez sądy są kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Czy 30-letnia decyzja wywłaszczeniowa może zostać unieważniona? NSA rozstrzyga kluczową kwestię interpretacji nowej ustawy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.