I OSK 1877/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił sprzeciwy od decyzji Wojewody Mazowieckiego w sprawie ustalenia odszkodowania za działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...]. Działka ta, pierwotnie współwłasność m.in. M. K., została wydzielona pod poszerzenie ulicy stanowiącej drogę wojewódzką i przeszła na własność Województwa Mazowieckiego. Miasto Stołeczne Warszawa kwestionowało ustalenie Wojewody, że to ono jest właściwe do wypłaty odszkodowania, argumentując, że odpowiedzialność spoczywa na Województwie. NSA, analizując przepisy ustawy o drogach publicznych i ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznał, że choć zarządcą drogi wojewódzkiej w granicach miasta na prawach powiatu jest prezydent miasta, to odpowiedzialność za wypłatę odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę wojewódzką, która przeszła na własność województwa, spoczywa na organie wykonawczym tego województwa, czyli Zarządzie Województwa Mazowieckiego. Sąd podkreślił, że wcześniejsze orzecznictwo WSA w podobnej sprawie, wskazujące na Prezydenta m.st. Warszawy jako właściwy podmiot, nie jest wiążące w niniejszej sprawie i nie podzielił tego stanowiska. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną Miasta Stołecznego Warszawy, uznając, że WSA nie odniósł się do kluczowej kwestii materialnoprawnej, ale wyrok odpowiada prawu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod drogę publiczną, w szczególności w kontekście podziału kompetencji między zarządcą drogi a właścicielem nieruchomości oraz organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem pod drogę wojewódzką na terenie miasta na prawach powiatu i przejściem własności na województwo. Interpretacja przepisów może być odmienna w innych kategoriach dróg lub jednostek samorządu terytorialnego.
Zagadnienia prawne (3)
Kto jest właściwym podmiotem do wypłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę wojewódzką, która przeszła na własność województwa, w sytuacji gdy zarządcą drogi w granicach miasta na prawach powiatu jest prezydent miasta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność za wypłatę odszkodowania spoczywa na organie wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, na rzecz której następuje wywłaszczenie, czyli w tym przypadku na Zarządzie Województwa Mazowieckiego.
Uzasadnienie
NSA oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 132 ust. 5 w zw. z art. 98 ust. 3 zd. trzecie), które wskazują, że organem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania jest organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. Własność nieruchomości przeszła na Województwo Mazowieckie, stąd odpowiedzialność spoczywa na jego organie wykonawczym.
Czy wyrok WSA dotyczący ustalenia odszkodowania za udział 3/4 nieruchomości jest wiążący dla sprawy ustalenia odszkodowania za udział 1/4 tej samej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok dotyczący innych współwłaścicieli nie jest wiążący dla sprawy ustalenia odszkodowania na rzecz innego współwłaściciela, ponieważ roszczenie dochodzone jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że ocena prawna wyrażona w wyroku WSA dotycząca pozostałych współwłaścicieli nie jest wiążąca w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz M. K. za jej udział, ponieważ każde roszczenie jest dochodzone w odrębnym postępowaniu.
Czy sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej (art. 138 § 2 K.p.a.) powinien badać kwestie materialnoprawne dotyczące właściwości podmiotu zobowiązanego do wypłaty odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji kasacyjnej powinien ocenić istnienie przesłanek do wydania takiej decyzji w świetle przepisów prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że instytucja sprzeciwu ma na celu przyspieszenie postępowania, a sąd oceniając, czy okoliczności zostały należycie wyjaśnione, nie może abstrahować od przepisów prawa materialnego, które determinują rozstrzygnięcie.
Przepisy (9)
Główne
u.d.p. art. 19 § ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych
Określa zarządcę drogi. W granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych (z pewnymi wyjątkami) jest prezydent miasta.
u.g.n. art. 98 § ust. 1 i 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Dotyczy przejścia z mocy prawa działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne na własność jednostek samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa oraz zasad ustalania odszkodowania.
u.g.n. art. 132 § ust. 5
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Jest to organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje możliwość uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
K.p.a. art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepisy dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego i wydawania decyzji.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 183 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznawania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej, nieważność postępowania).
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawę oddalenia skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 64a, 64e
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy sprzeciwu od decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. i zakresu jego rozpoznania przez sąd.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nie odniósł się do kluczowej kwestii materialnoprawnej dotyczącej właściwego podmiotu do wypłaty odszkodowania, co stanowi naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z przepisami prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Miasto Stołeczne Warszawa argumentowało, że jest niewłaściwym podmiotem do wypłaty odszkodowania, podczas gdy NSA uznał, że odpowiedzialność spoczywa na Zarządzie Województwa Mazowieckiego.
Godne uwagi sformułowania
zarządcą drogi jest organ administracji rządowej lub samorządowej, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg. • w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych [...] jest prezydent miasta. • do zapłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość obowiązany jest organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli wywłaszczenie następuje na rzecz tej jednostki. • podmiotem zobowiązanym do zapłaty odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną pod drogę wojewódzką jest Województwo Mazowieckie, którego organem wykonawczym jest Zarząd Województwa Mazowieckiego.
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość pod drogę publiczną, w szczególności w kontekście podziału kompetencji między zarządcą drogi a właścicielem nieruchomości oraz organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wywłaszczeniem pod drogę wojewódzką na terenie miasta na prawach powiatu i przejściem własności na województwo. Interpretacja przepisów może być odmienna w innych kategoriach dróg lub jednostek samorządu terytorialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii odpowiedzialności za odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia relacje między różnymi szczeblami samorządu i administracji.
“Kto płaci za wywłaszczenie pod drogę? NSA rozstrzyga spór między miastem a województwem.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.