I OSK 1653/22Zwrot wywłaszczenie nieruchomości termin zawity
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Strony skarżące argumentowały, że termin do zwrotu nieruchomości, określony w art. 136 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie rozpoczął biegu, ponieważ nieruchomość została nabyta w drodze umowy, a nie decyzji wywłaszczeniowej. Podnoszono również zarzuty naruszenia przepisów KPA, prawa materialnego oraz Konstytucji RP, w tym zasady równości i ochrony własności. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio również do nieruchomości nabytych umownie na cele publiczne, zgodnie z art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. W takim przypadku, termin dwudziestoletni rozpoczyna bieg od dnia zawarcia umowy. Sąd podkreślił, że nowelizacja z 2019 r. wprowadziła termin zawity, którego upływ skutkuje wygaśnięciem roszczenia o zwrot, niezależnie od przyczyn niedotrzymania terminu, w tym sytuacji zdrowotnej byłego właściciela. NSA uznał, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów KPA i prawa materialnego były niezasadne z powodu braku precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych i uzasadnienia. Sąd stwierdził, że roszczenie zwrotowe wygasło, a tym samym postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania było prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych lub nabytych umownie na cele publiczne, w szczególności w kontekście biegu terminu zawitego i jego stosowania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości na podstawie przepisów poprzedzających aktualną ustawę o gospodarce nieruchomościami oraz nowelizacji wprowadzającej termin zawity.
Zagadnienia prawne (3)
Czy termin do złożenia wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, nabywanej umownie na cele publiczne, rozpoczyna bieg od dnia zawarcia umowy, czy dopiero od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, termin rozpoczyna bieg od dnia zawarcia umowy, zgodnie z odpowiednim stosowaniem art. 136 ust. 7 u.g.n. na mocy art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych umownie na cele publiczne, a termin zawity rozpoczyna bieg od dnia zawarcia umowy, a nie od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej, która w tym przypadku nie została wydana.
Czy wprowadzenie terminu zawitego do wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości narusza konstytucyjne prawa byłego właściciela lub jego spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wprowadzenie terminu zawitego nie narusza przepisów konstytucyjnych, nawet jeśli jego skutki są dotkliwe dla konkretnych podmiotów.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że instytucja terminu zawitego jest powszechnie stosowana w systemach prawnych i jej istnienie nie jest kwestionowane. Ustawodawca ma prawo wprowadzać takie ograniczenia czasowe, a indywidualne trudności nie stanowią podstawy do niestosowania prawa.
Czy skarga kasacyjna została sporządzona z zachowaniem wymogów formalnych, w szczególności poprzez precyzyjne określenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełniała wymogów formalnych, co uniemożliwiło merytoryczne rozpoznanie części zarzutów.
Uzasadnienie
NSA wskazał na brak precyzyjnego określenia podstaw kasacyjnych, niejasne powiązanie zarzutów procesowych z przepisami prawa materialnego oraz niepełne wskazanie przepisów prawa materialnego, co uniemożliwiło sądowi ich analizę.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (27)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 136 § ust. 7
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Bieg dwudziestoletniego terminu na złożenie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości rozpoczyna się od dnia zawarcia umowy nabycia nieruchomości na cele publiczne, a nie od ostateczności decyzji wywłaszczeniowej.
u.g.n. art. 216 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n. stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa lub gminy na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w tym nabytych umownie.
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami art. 2 § ust. 1
Określa termin na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości w przypadku, gdy termin ten upłynął przed wejściem w życie ustawy lub pozostało mniej niż 12 miesięcy do jego upływu.
k.p.a. art. 61a
Kodeks Postępowania Administracyjnego
Organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 9a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 114
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 115
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 216
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 4 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks Postępowania Administracyjnego
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 61 a § 1
Kodeks Postępowania Administracyjnego
k.p.a. art. 61 § § 1
Kodeks Postępowania Administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 53 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw art. 1 § pkt 141
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieruchomość nabyta umową, a nie decyzją wywłaszczeniową, więc termin zwrotu nie rozpoczął biegu. • Brak wydania ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej uniemożliwia rozpoczęcie biegu terminu zwrotu. • Stosowanie terminu zawitego narusza zasadę ochrony własności i prawa nabyte. • Sytuacja zdrowotna byłego właściciela powinna być uwzględniona przy ocenie terminu.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym, który cechuje wysoki stopień sformalizowania • nie ma uprawnień do poprawiania skargi kasacyjnej ani orzekania na zasadzie domyślania się intencji jej autora • odpowiednie – na mocy art. 216 ust. 2 pkt 3 u.g.n. – zastosowanie tego przepisu w przypadku nabycia własności nieruchomości w drodze umowy nakazuje liczyć omawiany okres od dnia jej zawarcia • brak dostatecznego uzasadnienia dla różnicowania dochodzenia roszczenia zwrotowego w odmienny sposób • instytucja terminu zawitego, choć nieraz jej skutki są dla określonych podmiotów istotnie dotkliwe, funkcjonuje bowiem w systemach prawnych a jej istnienie – co do zasady – nigdy nie było kwestionowane.
Skład orzekający
Monika Nowicka
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Przybysz
sędzia
Joanna Skiba
sędzia del. WSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonych lub nabytych umownie na cele publiczne, w szczególności w kontekście biegu terminu zawitego i jego stosowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nabyciem nieruchomości na podstawie przepisów poprzedzających aktualną ustawę o gospodarce nieruchomościami oraz nowelizacji wprowadzającej termin zawity.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nieruchomości wywłaszczonych, które może mieć znaczenie dla wielu właścicieli. Kluczowe jest rozstrzygnięcie NSA dotyczące biegu terminu zawitego w przypadku nabycia nieruchomości umową, a nie decyzją.
“Czy można odzyskać wywłaszczoną nieruchomość po latach? NSA wyjaśnia kluczowe terminy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.