I OSK 14/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego ustalającą odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod inwestycję drogową. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80, 140 k.p.a. oraz art. 134 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczowym zarzutem było oparcie się na wadliwym operacie szacunkowym z dnia 17 czerwca 2022 r., który zdaniem skarżącej znacząco zaniżał wartość wywłaszczonych nieruchomości. NSA uznał te zarzuty za zasadne, wskazując na liczne nieścisłości i błędy w operacie, które nie zostały należycie wyjaśnione przez organy administracji ani sąd pierwszej instancji. Sąd podkreślił, że operat szacunkowy jest kluczowym dowodem, ale podlega ocenie organów i sądu, a jego wady mogą prowadzić do błędnego ustalenia wysokości odszkodowania. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, nakazując organom zlecenie sporządzenia nowego operatu szacunkowego i ponowne rozpatrzenie sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, ocena operatu szacunkowego, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym.
Dotyczy specustawy drogowej i przepisów o gospodarce nieruchomościami w zakresie wyceny.
Zagadnienia prawne (3)
Czy operat szacunkowy, stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, może być uznany za wiarygodny dowód, jeśli zawiera błędy formalne i nieścisłości, a zarzuty strony nie zostały należycie wyjaśnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, operat szacunkowy zawierający błędy formalne i nieścisłości, zwłaszcza gdy zarzuty strony nie zostały należycie wyjaśnione przez organy, nie może stanowić wystarczającej podstawy do ustalenia odszkodowania.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że operat szacunkowy z dnia 17 czerwca 2022 r. zawierał błędy formalne i nieścisłości, a wyjaśnienia rzeczoznawcy nie usunęły wątpliwości strony. Organy administracji i sąd I instancji nie dokonały należytej oceny operatu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy organ administracji jest zobowiązany do wystąpienia o ocenę prawidłowości operatu szacunkowego do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, gdy strona kwestionuje jego treść?
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie jest zobowiązany do wystąpienia o taką ocenę, jeśli sam nie ma wątpliwości co do prawidłowości operatu. Ciężar przedstawienia dowodu z opinii organizacji zawodowej spoczywa na stronie.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie nakłada na organ obowiązku zlecenia oceny operatu organizacji zawodowej, jeśli sam nie ma wątpliwości. Strona, która kwestionuje operat, może sama wystąpić o jego ocenę i przedstawić ją organowi.
Czy sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z operatów szacunkowych dotyczących nieruchomości sąsiednich w celu wykazania wadliwości operatu w danej sprawie?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia nowego stanu faktycznego ani opierać się na operatach dotyczących innych nieruchomości, ponieważ nie stanowią one podstawy oceny prawidłowości operatu w danej sprawie.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 106 § 3 p.p.s.a. nie służy zwalczaniu ustaleń faktycznych, a operaty dotyczące sąsiednich nieruchomości nie mogą stanowić podstawy oceny prawidłowości operatu w danej sprawie.
Przepisy (21)
Główne
specustawa drogowa art. 12 § ust. 1, 4a, 5
Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Określa zasady ustalania odszkodowania za nieruchomości przejęte pod inwestycje drogowe, odsyłając do przepisów o gospodarce nieruchomościami.
u.g.n. art. 134 § ust. 1, 2, 3, 4
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa podstawę ustalenia odszkodowania (wartość rynkowa lub odtworzeniowa) i czynniki brane pod uwagę przy jej określaniu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1, § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA oraz przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawę uchylenia wyroku WSA i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
u.g.n. art. 129 § ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 156 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa, że opinia o wartości nieruchomości sporządzana jest w formie operatu szacunkowego.
u.g.n. art. 157 § ust. 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Przewiduje możliwość oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych.
u.g.n. art. 135 § ust. 1, 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa zasady ustalania wartości odtworzeniowej nieruchomości.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa skutki oddalenia skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia decyzji przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa, że NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających przez sąd.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny dowodów na podstawie własnego przekonania.
k.p.a. art. 140
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa zasady uchylania lub zmiany decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa skutki utrzymania w mocy decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 139
Kodeks postępowania administracyjnego
Zakaz wydawania decyzji na niekorzyść strony odwołującej się przez organ odwoławczy.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada informowania stron o ich uprawnieniach procesowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8, 77 § 1, 80, 140 k.p.a.) poprzez oparcie się na wadliwym operacie szacunkowym. • Naruszenie prawa materialnego (art. 134 ust. 1 i 2 u.g.n.) poprzez niewłaściwe zastosowanie i ustalenie zaniżonego odszkodowania. • Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosków dowodowych skarżącej.
Godne uwagi sformułowania
operat szacunkowy zawiera błędy formalne i nieścisłości, które wymagały wyjaśnienia • organ nie był zobligowany do wystąpienia do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości operatu • na stronę przechodzi ciężar przeprowadzenia przeciwdowodu z opinii organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
sędzia
Jolanta Górska
sprawozdawca
Maciej Dybowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, ocena operatu szacunkowego, obowiązki organów w postępowaniu administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specustawy drogowej i przepisów o gospodarce nieruchomościami w zakresie wyceny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości wywłaszczanych pod inwestycje drogowe – wadliwości operatu szacunkowego i wpływu na wysokość odszkodowania. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez sądy.
“Wadliwy operat szacunkowy zaniżył odszkodowanie za wywłaszczenie? NSA uchyla decyzje.”
Dane finansowe
WPS: 927 308 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.