I OSK 1206/23Oddalenie skargi kasacyjnej uwłaszczenie nieruchomości 6
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił decyzje Ministra Rozwoju dotyczące odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Skarżący kasacyjnie zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 u.k.w.h. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. Kwestionował również naruszenie prawa materialnego, w tym art. 3 ust. 1 u.k.w.h. i § 5 rozporządzenia z 1945 r. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że WSA prawidłowo ocenił postępowanie Ministra, który oparł się na notatce służbowej z przeglądania akt zamiast na aktach postępowania wywłaszczeniowego, co stanowiło naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. NSA podkreślił, że domniemanie z art. 3 u.k.w.h. jest wzruszalne i może być obalone w postępowaniu administracyjnym. Sąd odniósł się również do kwestii stosowania art. 154 § 1 k.p.a. do decyzji związanych oraz do charakteru deklaratoryjnego decyzji wydawanych na podstawie § 5 rozporządzenia z 1945 r. Wniosek dowodowy skarżącego został oddalony jako nieuzasadniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWzruszenie domniemania z art. 3 u.k.w.h. w postępowaniu administracyjnym, charakter deklaratoryjny decyzji reformy rolnej, ocena postępowania organów administracji w zakresie dowodów.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z uwłaszczeniem i reformą rolną, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (4)
Czy organ nadzoru administracyjnego, opierając się jedynie na notatce służbowej z przeglądania akt, może stwierdzić naruszenie przepisów KPA przy wydawaniu decyzji przez organ niższej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oparcie stanowiska organu nadzoru na notatce służbowej z przeglądania akt, bez przeprowadzenia dowodu z akt postępowania, stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił postępowanie Ministra, który oparł się na notatce służbowej zamiast na aktach sprawy wywłaszczeniowej, co było niewystarczające do ustalenia faktów istotnych dla sprawy.
Czy domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 3 u.k.w.h.) może być wzruszone w postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, domniemanie z art. 3 u.k.w.h. jest wzruszalne i może być obalone w postępowaniu administracyjnym, choć nie prowadzi to do zmiany wpisów w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych jest wzruszalne i może być obalone w każdym postępowaniu, w którym ocena prawidłowości wpisu ma znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym w postępowaniu administracyjnym.
Czy decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być uchylona lub zmieniona w trybie art. 154 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, tryb art. 154 § 1 k.p.a. dotyczy decyzji, na mocy których żadna ze stron nie nabyła prawa. Zastosowanie tego trybu do decyzji przyznającej prawo na rzecz strony stanowi wadę.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że Minister nie dostrzegł, iż decyzja z 1999 r. przyznawała prawo na rzecz podmiotu uwłaszczonego, podczas gdy art. 154 § 1 k.p.a. dotyczy decyzji, na mocy których strona nie nabyła prawa.
Jaki jest charakter prawny decyzji wydawanych na podstawie § 5 rozporządzenia z 1945 r. w sprawie reformy rolnej i czy stwierdzają one nabycie prawa własności przez Skarb Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Decyzje wydawane na podstawie § 5 rozporządzenia z 1945 r. mają charakter deklaratoryjny i stwierdzają, że nieruchomość nie podlegała działaniu dekretu o reformie rolnej, co oznacza, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności.
Uzasadnienie
NSA przyjął, że ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie § 5 rozporządzenia z 1945 r., stwierdzająca, iż nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu o reformie rolnej, wywołuje skutki ex tunc i stanowi podstawę do wzruszenia domniemania z art. 3 u.k.w.h.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (32)
Główne
u.k.w.h. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
rozporządzenie z 1945 r. § § 5
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
rozporządzenia w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych § § 5 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych założonych przed dniem 1 stycznia 1947 r. oraz utraty mocy prawnej niektórych takich ksiąg
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.g.n. art. 200 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości art. 2 § ust. 1
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158 § § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 154 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
dekret PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej art. 2 § ust. 1 lit. e)
Dekret Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej
p.p.s.a. art. 181 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 175 § § 1-3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.k.w.h. art. 10
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 5
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 31
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 u.k.w.h. w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 i § 2 w zw. z art. 158 § 2 oraz art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w związku z art. 200 ust. 1 i 2 u.g.n. w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 154 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. • Naruszenie prawa materialnego a mianowicie: art. 3 ust. 1 u.k.w.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie. • Naruszenie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. poprzez jego błędną wykładnię.
Godne uwagi sformułowania
Oparcie swojego stanowiska przez Organ nadzoru na notatce służbowej z przeglądania akt, nie jest wystarczające i świadczy o naruszeniu przez Ministra art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. • Domniemanie zgodności treści dokumentu urzędowego z prawdą nakazuje zaś do czasu jego obalenia uznawanie, że zaświadczony tam stan prawny nieruchomości był zgodny z rzeczywistym. • W orzecznictwie sądowo administracyjnym przyjmuje się, że możliwe iest uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej uzasadnienia (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt II SA/Lu 161/04; wyroki NSA: z dnia 13 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 1828/14; z dnia 10 grudnia 2004 r., sygn. akt GSK 775/04; postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 892/09).
Skład orzekający
Karol Kiczka
przewodniczący
Piotr Niczyporuk
sprawozdawca
Krzysztof Sobieralski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wzruszenie domniemania z art. 3 u.k.w.h. w postępowaniu administracyjnym, charakter deklaratoryjny decyzji reformy rolnej, ocena postępowania organów administracji w zakresie dowodów."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z uwłaszczeniem i reformą rolną, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawnych związanych z uwłaszczeniem i prawem ksiąg wieczystych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w nieruchomościach i prawie administracyjnym.
“Księgi wieczyste a reforma rolna: Jak NSA rozstrzygnął spór o własność nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.