I OSK 1178/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Wojewody odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący zarzucali Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151, 141 § 4, 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a., poprzez bezzasadne oddalenie skargi i przyjęcie za prawidłowy stanu faktycznego ustalonego przez organy, mimo braku dokładnego wyjaśnienia celu wywłaszczenia. Podnosili, że uszczegółowienie celu nastąpiło na podstawie dokumentów powstałych po wywłaszczeniu, a brak było decyzji o lokalizacji szczegółowej. Zarzucali również naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Konstytucji RP, EKPC i KPP, argumentując, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i powinna zostać zwrócona. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że przepisy dekretu o nabywaniu nieruchomości dla narodowych planów gospodarczych nie przewidywały szczegółowego określenia celu wywłaszczenia. Podkreślono, że postępowanie dotyczyło zwrotu nieruchomości, a nie legalności pierwotnego wywłaszczenia. Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły cel wywłaszczenia, opierając się na dostępnych dokumentach, w tym opracowaniach powstałych po wywłaszczeniu, co było uzasadnione upływem czasu. Zrealizowanie celu rekreacyjno-sportowego w ramach szerszego założenia osiedlowego zostało uznane za wystarczające. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego uznano za niezasadne, ponieważ opierały się na odmiennym od przyjętego przez Sąd I instancji stanie faktycznym, który nie został skutecznie podważony. Sąd podkreślił, że uzasadnienie wyroku WSA nie narusza art. 141 § 4 p.p.s.a., a zarzuty dotyczące przepisów ustrojowych i proceduralnych również okazały się bezzasadne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja celu wywłaszczenia w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości, zwłaszcza gdy cel był ogólnie określony lub realizowany w ramach szerszych inwestycji.
Orzeczenie dotyczy specyfiki wywłaszczeń z okresu PRL i może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych przepisów, choć zasady interpretacji celu wywłaszczenia mogą być pomocne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości, określony ogólnie jako realizacja narodowych planów gospodarczych, może być uznany za wystarczająco skonkretyzowany, jeśli nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z późniejszymi, bardziej szczegółowymi planami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, cel wywłaszczenia określony ogólnie jako realizacja narodowych planów gospodarczych jest wystarczający, a jego późniejsze uszczegółowienie lub realizacja w ramach szerszego założenia inwestycyjnego nie wyklucza jego realizacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przepisy dekretu z 1949 r. nie wymagały szczegółowego określenia celu wywłaszczenia, a ogólne sformułowanie było zgodne z ówczesnymi praktykami. Realizacja celu rekreacyjno-sportowego w ramach szerszego założenia osiedlowego jest dopuszczalna.
Czy brak decyzji o lokalizacji szczegółowej dla wywłaszczonej nieruchomości, która nie została zagospodarowana zgodnie z pierwotnym celem, stanowi podstawę do jej zwrotu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak decyzji o lokalizacji szczegółowej nie jest automatyczną podstawą do zwrotu nieruchomości, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany w sposób ogólny lub w ramach szerszego przedsięwzięcia, a postępowanie dotyczy zwrotu, a nie legalności wywłaszczenia.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie dotyczyło zwrotu nieruchomości, a nie oceny legalności pierwotnej decyzji wywłaszczeniowej. Ustalenia faktyczne organów i Sądu I instancji, zaakceptowane przez NSA, wykazały realizację celu wywłaszczenia.
Czy sąd administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji, jeśli nie zostały one skutecznie podważone?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji, jeśli nie zostały one skutecznie podważone zarzutami naruszenia przepisów postępowania.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i ocenia zaskarżony wyrok w ramach zarzutów naruszenia prawa procesowego. Skarżący nie wykazał skutecznie wadliwości ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
Przepisy (15)
Pomocnicze
u.g.n. art. 136 § 1 i 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 137 § 1 i 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych art. 1
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 1 Protokołu Nr 1
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
KPP art. 17
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez WSA, w tym brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i celu wywłaszczenia. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym ustawy o gospodarce nieruchomościami, Konstytucji RP, EKPC i KPP, poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie. • Brak decyzji o lokalizacji szczegółowej jako podstawa do zwrotu nieruchomości. • Nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia i powinna zostać zwrócona.
Godne uwagi sformułowania
nie można przyjmować, iż celem wywłaszczenia było zabudowanie w konkretny sposób poszczególnych elementów budowlanych, czy też infrastrukturalnych tego założenia, ale należy w takiej sytuacji - jako cel wywłaszczenia - traktować w sposób ogólny tę złożoną infrastrukturę • w im dalszej przeszłości był określany cel wywłaszczenia, tym ogólniej mógł być on ujęty w decyzji wywłaszczeniowej, a nawet mógł wynikać z kontekstu sprawy i całokształtu jej okoliczności • Skarżący kasacyjnie usiłują w ten sposób sferę ustaleń faktycznych zwalczać poprzez zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Skład orzekający
Aleksandra Łaskarzewska
przewodniczący
Maciej Dybowski
członek
Maria Grzymisławska-Cybulska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja celu wywłaszczenia w sprawach dotyczących zwrotu nieruchomości, zwłaszcza gdy cel był ogólnie określony lub realizowany w ramach szerszych inwestycji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki wywłaszczeń z okresu PRL i może być mniej bezpośrednio stosowalne do współczesnych przepisów, choć zasady interpretacji celu wywłaszczenia mogą być pomocne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości i interpretacji celu wywłaszczenia, co jest istotne dla właścicieli nieruchomości i prawników zajmujących się tą dziedziną prawa.
“Czy cel wywłaszczenia sprzed dekad nadal blokuje zwrot nieruchomości? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.