I OSK 1062/24Świadczenie pielęgnacyjne opieka nad ojcem małżonek zajety inną opieka
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę S.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych) oraz prawa procesowego (art. 269 ust. 1 p.p.s.a.). Główny zarzut dotyczył błędnego zastosowania uchwały NSA I OPS 2/22, która stanowi, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż współmałżonek jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca argumentowała, że jej matka (żona ojca) nie mogła sprawować opieki nie z powodu stanu zdrowia, lecz z powodu sprawowania opieki nad własną matką, z czego tytułu pobierała świadczenie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że uchwała I OPS 2/22 ma charakter abstrakcyjny i wiążący. Podkreślono, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 lipca 2025 r. (SK 33/23) dotyczący art. 17 ust. 1a pkt 2 u.ś.r. nie wpłynął na moc wiążącą uchwały I OPS 2/22, gdyż nie dotyczył bezpośrednio art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. i nie został jeszcze opublikowany. Ponadto, próba zainicjowania nowego postępowania w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a. zakończyła się pozostawieniem zagadnienia prawnego bez rozpoznania z powodu braku tożsamości zakresu przedmiotowego pytania z zakresem uchwały I OPS 2/22. Sąd uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zastosował prawo materialne, opierając się na wiążącej uchwale NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście uchwały NSA I OPS 2/22 oraz wpływu orzeczeń TK na moc wiążącą uchwał NSA.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. w zakresie wyroku TK. Interpretacja uchwały NSA I OPS 2/22 jest kluczowa dla spraw rozstrzyganych na jej podstawie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej w dalszej kolejności (córce) do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby niepełnosprawnej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nawet jeśli współmałżonek ten nie może sprawować opieki z powodu sprawowania opieki nad inną osobą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie innej niż współmałżonek jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, zgodnie z uchwałą NSA I OPS 2/22.
Uzasadnienie
NSA uznał, że uchwała I OPS 2/22 ma wiążący charakter i jest stosowana literalnie. Okoliczności, że współmałżonek nie może sprawować opieki z powodu opieki nad inną osobą, nie wyłączają stosowania tej uchwały. Wyrok TK SK 33/23 nie wpłynął na moc wiążącą uchwały, a próba zainicjowania nowego postępowania w trybie art. 269 p.p.s.a. zakończyła się niepowodzeniem.
Czy sąd administracyjny jest związany uchwałą NSA I OPS 2/22 w sytuacji, gdy przedstawione zagadnienie prawne nie jest tożsame z zakresem przedmiotowym tej uchwały?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest związany uchwałą, jeśli przedstawione zagadnienie prawne nie jest tożsame z jej zakresem przedmiotowym, co uzasadnia pozostawienie zagadnienia bez rozpoznania.
Uzasadnienie
Skład siedmiu sędziów NSA pozostawił zagadnienie prawne bez rozpoznania, stwierdzając brak tożsamości między zakresem uchwały I OPS 2/22 a przedstawionym pytaniem prawnym, co uniemożliwiło odstąpienie od uchwały w trybie art. 269 p.p.s.a.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (16)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 5 pkt 2 lit. a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim osobie wskazanej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., innej niż współmałżonek, jest legitymowanie się przez współmałżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
p.p.s.a. art. 269 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi.
Pomocnicze
u.ś.r. art. 17 § 1 pkt 4
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 17 § 1a
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 27 § 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
W przypadku zbiegu, osobie uprawnionej przysługiwało prawo wyboru świadczenia.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 176
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie.
p.p.s.a. art. 269 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sformalizowany tryb umożliwiający składom orzekającym sądów administracyjnych odstąpienie od stanowiska zajętego w uchwale abstrakcyjnej lub konkretnej.
p.p.s.a. art. 125 § 1 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zawieszenia postępowania w przypadku przedstawienia zagadnienia prawnego składowi powiększonemu NSA.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 71 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała NSA I OPS 2/22 ma wiążący charakter i powinna być stosowana literalnie. • Wyrok TK SK 33/23 nie wpłynął na moc wiążącą uchwały I OPS 2/22, gdyż nie dotyczył bezpośrednio art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. i nie został opublikowany. • Próba odstąpienia od uchwały w trybie art. 269 p.p.s.a. zakończyła się niepowodzeniem z powodu braku tożsamości zakresu pytania z uchwałą.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie uchwały I OPS 2/22 jest błędne, gdy współmałżonek nie może sprawować opieki z powodu opieki nad inną osobą. • Wyrok TK SK 33/23 powinien wpłynąć na moc wiążącą uchwały I OPS 2/22. • Sąd I instancji naruszył art. 269 ust. 1 p.p.s.a. poprzez błędne związanie się uchwałą I OPS 2/22.
Godne uwagi sformułowania
uchwała I OPS 2/22 ma charakter abstrakcyjny • nieprawidłowe jest stanowisko sądu I instancji, jakoby uchwała I OPS 2/22 dotyczyła innego stanu faktycznego i innych przepisów, aniżeli zastosowane w sprawie, a w konsekwencji nie wiązała w sprawie • wyrok Trybunału Konstytucyjnego (...) nie mógł zatem wywołać skutków normatywnych, związanych z obowiązywaniem kontrolowanych przepisów • zakres przedmiotowy uchwały I OPS 2/22 jest szerszy niż zakres przedmiotowy zagadnienia prawnego przedstawionego w trybie art. 269 p.p.s.a., czyli zachodzi brak tożsamości
Skład orzekający
Elżbieta Kremer
przewodniczący
Iwona Bogucka
sprawozdawca
Dariusz Chaciński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście uchwały NSA I OPS 2/22 oraz wpływu orzeczeń TK na moc wiążącą uchwał NSA."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2023 r. w zakresie wyroku TK. Interpretacja uchwały NSA I OPS 2/22 jest kluczowa dla spraw rozstrzyganych na jej podstawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego świadczenia socjalnego i pokazuje złożoność interpretacji przepisów oraz relacji między uchwałami NSA a wyrokami TK. Mechanizm zawieszenia postępowania i próby podważenia uchwały są interesujące z procesowego punktu widzenia.
“Świadczenie pielęgnacyjne: Czy opieka nad matką wyklucza opiekę nad ojcem?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.