I KZP 21/15Bank właściwy do zaskarżenia postanowienia prokuratora o tajemnicy bankowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 2016 r. rozstrzygnął trzy zagadnienia prawne przedstawione przez Sąd Rejonowy w J., dotyczące możliwości zaskarżenia przez bank postanowienia prokuratora o żądaniu informacji stanowiących tajemnicę bankową na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa bankowego. Sąd Najwyższy uznał, że bankowi przysługuje zażalenie na takie postanowienie, o ile kwestionuje ono nałożenie obowiązków wykraczających poza zakres, który prokurator miał prawo nałożyć. Właściwym do rozpoznania takiego zażalenia jest prokurator bezpośrednio przełożony. Uchwała podkreśla, że art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa bankowego stanowi samodzielną podstawę prawną żądania informacji, niezależną od przepisów Kodeksu postępowania karnego dotyczących świadków czy zatrzymania rzeczy. Wskazano również, że wykorzystanie dokumentów zawierających tajemnicę bankową jako dowodów w postępowaniu karnym wymaga wydania postanowienia o zwolnieniu z tajemnicy, które może być zaskarżone przez bank.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu uprawnień banku do zaskarżania postanowień prokuratora dotyczących tajemnicy bankowej oraz właściwości organów do rozpoznawania takich zażaleń. Wyjaśnienie relacji między prawem bankowym a k.p.k. w kontekście dostępu do informacji objętych tajemnicą bankową.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji żądania informacji na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa bankowego. Zmiany legislacyjne (np. nowelizacja art. 180 § 1 k.p.k.) mogą wpływać na interpretację niektórych kwestii.
Zagadnienia prawne (5)
Czy bankowi zobowiązanemu postanowieniem prokuratora do udzielenia informacji stanowiących tajemnicę bankową przysługuje zażalenie na to postanowienie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bankowi przysługuje zażalenie, o ile kwestionuje on nałożenie obowiązków wykraczających poza zakres, który prokurator na wskazanej podstawie prawnej miał prawo na bank nałożyć.
Uzasadnienie
Bank, jako podmiot zobowiązany do ochrony tajemnicy bankowej, ma interes prawny w prawidłowym ukształtowaniu zakresu żądania prokuratora. Nałożenie obowiązków wykraczających poza ustawowy zakres narusza prawa banku, co uzasadnia prawo do wniesienia zażalenia.
Jeżeli bankowi przysługuje zażalenie, to czy jest ono rozpoznawane przez prokuratora bezpośrednio przełożonego, czy przez sąd?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zażalenie to rozpoznaje prokurator bezpośrednio przełożony.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 302 § 3 k.p.k., organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienia prokuratora jest prokurator bezpośrednio przełożony.
Jeżeli sąd jest właściwy do rozpoznania zażalenia, to czy jest to sąd właściwy do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji, czy sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzone jest postępowanie?
Odpowiedź sądu
Nie dotyczy, ponieważ właściwy jest prokurator bezpośrednio przełożony.
Uzasadnienie
Pytanie to stało się bezprzedmiotowe w świetle odpowiedzi na poprzednie pytanie, zgodnie z którą właściwość do rozpoznania zażalenia przysługuje prokuratorowi bezpośrednio przełożonemu, a nie sądowi.
Jaka jest relacja między przepisami Prawa bankowego (art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b) a przepisami Kodeksu postępowania karnego (rozdziały 21 i 25) w kontekście dostępu do tajemnicy bankowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa bankowego stanowi samodzielną podstawę prawną żądania informacji od banku, niezależną od przepisów k.p.k. o świadkach czy zatrzymaniu rzeczy. Wykorzystanie uzyskanych informacji jako dowodów wymaga zastosowania przepisów k.p.k. o zwolnieniu z tajemnicy.
Uzasadnienie
Prawo bankowe określa samodzielne uprawnienie prokuratora do żądania informacji, a Kodeks postępowania karnego reguluje jedynie sposób wykorzystania tych informacji jako dowodów w procesie, w tym procedurę zwolnienia z tajemnicy.
Czy bankowi przysługuje zażalenie na postanowienie prokuratora o zwolnieniu z tajemnicy zawodowej pracownika banku lub o odtajnieniu dokumentu zawierającego tajemnicę bankową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bankowi przysługuje zażalenie na postanowienie o odtajnieniu dokumentu zawierającego tajemnicę bankową, na podstawie art. 226 k.p.k. w zw. z art. 180 § 1 zd. ostatnie k.p.k. i art. 459 § 3 k.p.k.
Uzasadnienie
Postanowienie o odtajnieniu dokumentu dotyczy bezpośrednio banku jako depozytariusza tajemnicy, co uzasadnia jego prawo do wniesienia zażalenia.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank [...] S.A. w W. | spółka | wnioskodawca (w zażaleniu) |
| Prokurator Prokuratury Krajowej | organ_państwowy | uczestnik |
| Prokurator Rejonowy w J. | organ_państwowy | organ wydający postanowienie |
| M. K. | osoba_fizyczna | podejrzany |
| I. N. S.A. | spółka | pokrzywdzony (następca prawny) |
| Cyfrowy Polsat S.A. | spółka | pokrzywdzony |
| Stowarzyszenie Dystrybutorów Programów Telewizyjnych S. | instytucja | przedstawiciel pokrzywdzonego |
Przepisy (16)
Główne
pr.b. art. 105 § 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Podstawa prawna żądania przez prokuratora lub sąd od banku informacji stanowiących tajemnicę bankową w związku z toczącym się postępowaniem o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe przeciwko osobie fizycznej będącej stroną umowy z bankiem, w zakresie informacji dotyczących tej osoby.
k.p.k. art. 302 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie lub zarządzenie prokuratora.
k.p.k. art. 302 § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Właściwość prokuratora bezpośrednio przełożonego do rozpoznania zażalenia.
Pomocnicze
pr.b. art. 104 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Definicja tajemnicy bankowej i krąg podmiotów zobowiązanych do jej zachowania.
pr.b. art. 105 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Obowiązek banku udzielania informacji stanowiących tajemnicę bankową.
pr.b. art. 105 § 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Zakres informacji dotyczących osoby fizycznej, które bank jest zobowiązany udostępnić.
pr.b. art. 106b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe
Inna podstawa prawna dostępu do tajemnicy bankowej (nie dotyczy bezpośrednio analizowanego żądania).
k.p.k. art. 441 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Podstawa prawna przekazania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
k.p.k. art. 177 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Obowiązek stawiennictwa świadka i udzielania zeznań.
k.p.k. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Uchylenie tajemnicy zawodowej przez sąd lub prokuratora.
k.p.k. art. 217 § 1
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Obowiązek wydania rzeczy mogącej stanowić dowód w sprawie.
k.p.k. art. 226
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Wykorzystanie dokumentów zawierających informacje niejawne lub tajemnicę zawodową jako dowodów.
k.p.k. art. 236
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Zażalenie na postanowienia i zarządzenia prokuratora.
k.p.k. art. 459 § 3
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Zakres podmiotowy prawa do wniesienia zażalenia.
k.p.k. art. 465 § 2
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego
Właściwość sądu do rozpoznania zażalenia.
u.o.n.u.ś.d.e. art. 7 § 2
Ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o ochronie niektórych usług świadczonych drogą elektroniczną lub polegających na dostępie warunkowym
Przestępstwo związane z nielegalnym odbiorem programów telewizyjnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bank ma interes prawny w prawidłowym ukształtowaniu zakresu żądania prokuratora, a nałożenie obowiązków wykraczających poza ustawowy zakres narusza jego prawa. • Art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa bankowego stanowi samodzielną podstawę prawną żądania informacji, niezależną od przepisów k.p.k. • Wykorzystanie uzyskanych informacji jako dowodów wymaga zastosowania przepisów k.p.k. o zwolnieniu z tajemnicy. • Postanowienie o odtajnieniu dokumentu dotyczy bezpośrednio banku jako depozytariusza tajemnicy.
Odrzucone argumenty
Bank nie jest stroną postępowania i nie może wnosić zażalenia. • Interes społeczny przemawia za umożliwieniem bankowi inicjowania kontroli odwoławczej (argument odrzucony jako pozaustawowy). • Żądanie prokuratora na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b pr.b. jest równoznaczne z decyzją o wprowadzeniu informacji do materiału dowodowego i wymaga zwolnienia z tajemnicy na tym etapie.
Godne uwagi sformułowania
bankowi przysługuje zażalenie, o ile kwestionuje on nałożenie obowiązków wykraczających poza zakres, który prokurator na wskazanej wyżej podstawie prawnej miał prawo na bank nałożyć • Właściwy do rozpoznania zażalenia jest prokurator bezpośrednio przełożony • art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b pr. b. stanowi samodzielną, niezależną od przepisu art. 217 § 1 i 2 k.p.k., podstawę prawną żądania przez prokuratora lub sąd udzielenia przez bank informacji stanowiących tajemnicę bankową • postanowienie prokuratora o zwolnieniu z tajemnicy zawodowej osoby zobowiązanej do zachowania tajemnicy bankowej [...] oraz na postanowienie prokuratora o zwolnieniu spod obowiązku zachowania w dyskrecji informacji objętych tajemnicą bankową, zawartych w dokumencie [...] zażalenie przysługuje także bankowi
Skład orzekający
Stanisław Zabłocki
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Puszkarski
członek
Włodzimierz Wróbel
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu uprawnień banku do zaskarżania postanowień prokuratora dotyczących tajemnicy bankowej oraz właściwości organów do rozpoznawania takich zażaleń. Wyjaśnienie relacji między prawem bankowym a k.p.k. w kontekście dostępu do informacji objętych tajemnicą bankową."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji żądania informacji na podstawie art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. b Prawa bankowego. Zmiany legislacyjne (np. nowelizacja art. 180 § 1 k.p.k.) mogą wpływać na interpretację niektórych kwestii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony tajemnicy bankowej i uprawnień banków w postępowaniu karnym, co jest istotne dla sektora finansowego i prawników zajmujących się tym obszarem.
“Bank może zaskarżyć żądanie prokuratora dotyczące tajemnicy bankowej – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.