Orzeczenie · 2026-07-15

I FSK 2216/23Oddalenie skargi kasacyjnej gminy d interpretacja indywidualną

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-07-15

NSAPodatkoweWysokansa

VATnadużycie prawadzierżawainfrastrukturagminaspółka gminnaodliczenie VATczynszwartość rynkowainterpretacja podatkowa

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku Gminy D. o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych na budowę i modernizację infrastruktury wodociągowej i kanalizacyjnej. Gmina zamierzała wydzierżawić tę infrastrukturę spółce, w której posiada 100% udziałów, za czynsz ustalony na poziomie 0,15% wartości infrastruktury. Organ interpretacyjny (Dyrektor KIS) odmówił wydania interpretacji, powołując się na art. 14b § 5b pkt 3 Ordynacji podatkowej, wskazując na uzasadnione przypuszczenie, że transakcja dzierżawy może stanowić nadużycie prawa podatkowego (art. 5 ust. 5 ustawy o VAT). Organ argumentował, że niska wysokość czynszu dzierżawnego, niewspółmierna do poniesionych nakładów inwestycyjnych, oraz powiązania między gminą a spółką, sugerują, iż głównym celem transakcji jest osiągnięcie korzyści podatkowych, a nie względy gospodarcze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę gminy, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lipca 2026 r. (sygn. akt I FSK 2216/23) oddalił skargę kasacyjną gminy, uznając, że ustalony schemat działania jednostek samorządu terytorialnego, polegający na inwestowaniu w infrastrukturę, a następnie jej dzierżawie za symboliczną opłatę na rzecz powiązanej spółki, może wypełniać dyspozycję art. 5 ust. 5 ustawy o VAT. Sąd podkreślił, że dla odmowy wydania interpretacji wystarczające jest uzasadnione przypuszczenie nadużycia prawa, a nie jego udowodnienie. NSA powołał się na wcześniejsze orzecznictwo, w tym wyrok składu 7 sędziów NSA z 28 października 2019 r. (I FSK 164/17) oraz wyrok TSUE C-263/11, wskazując, że choć cena transakcji nie musi być rynkowa, to musi istnieć bezpośredni związek między świadczeniem a świadczeniem wzajemnym, a transakcja nie może być sztuczna i oderwana od przyczyn ekonomicznych. Sąd uznał, że niska wysokość czynszu dzierżawnego, która nie pokrywa nawet części wydatków inwestycyjnych, budzi wątpliwości co do rzeczywistej natury czynności i może świadczyć o zamiarze uzyskania korzyści podatkowych (pełnego odliczenia VAT), co byłoby sprzeczne z celem przepisów ustawy o VAT.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących nadużycia prawa podatkowego (art. 5 ust. 5 ustawy o VAT) w kontekście transakcji między jednostkami samorządu terytorialnego a powiązanymi z nimi spółkami, zwłaszcza w zakresie inwestycji infrastrukturalnych i prawa do odliczenia VAT.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji gminy i spółki gminnej, ale jego zasady mogą być stosowane do innych podmiotów powiązanych, gdzie istnieje podejrzenie sztuczności transakcji w celu uzyskania korzyści podatkowych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy transakcja dzierżawy infrastruktury wodno-kanalizacyjnej przez gminę na rzecz spółki gminnej za symboliczną opłatę może stanowić nadużycie prawa podatkowego w rozumieniu art. 5 ust. 5 ustawy o VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że taka transakcja może stanowić nadużycie prawa podatkowego, co uzasadnia odmowę wydania indywidualnej interpretacji podatkowej.

Uzasadnienie

Niska wysokość czynszu dzierżawnego, niewspółmierna do nakładów inwestycyjnych, oraz powiązania między gminą a spółką, sugerują, że głównym celem transakcji jest osiągnięcie korzyści podatkowych (pełne odliczenie VAT), a nie względy gospodarcze, co jest sprzeczne z celem przepisów ustawy o VAT.

Czy gmina, dzierżawiąc infrastrukturę wodno-kanalizacyjną spółce gminnej za symboliczną opłatę, działa jako podatnik VAT w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT?

Odpowiedź sądu

W kontekście odmowy wydania interpretacji z powodu podejrzenia nadużycia prawa, sąd nie rozstrzygał bezpośrednio o statusie podatnika, ale uznał, że niska opłata może podważać istnienie bezpośredniego związku między świadczeniem a świadczeniem wzajemnym i wskazywać na sztuczną strukturę.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok NSA I FSK 164/17, który sugerował, że gmina działająca w charakterze organu władzy publicznej, przekazująca infrastrukturę do użytkowania jednostce samorządowej za symboliczną kwotę, może nie działać jako podatnik prowadzący działalność gospodarczą, gdy brak jest wyraźnego, wzajemnego związku między świadczeniem a opłatą.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Gminy D. od wyroku WSA w Kielcach.

Przepisy (16)

Główne

u.p.t.u. art. 5 § ust. 5

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący nadużycia prawa, który może stanowić podstawę do odmowy wydania interpretacji indywidualnej, jeśli istnieje uzasadnione przypuszczenie, że celem transakcji jest osiągnięcie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów ustawy.

Ordynacja podatkowa art. 14b § § 1, § 2, § 3, § 5, § 5b pkt 3, § 5c

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące wydawania interpretacji indywidualnych, w tym przesłanki odmowy wydania interpretacji, w szczególności w przypadku uzasadnionego przypuszczenia nadużycia prawa.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 15 § ust. 1 i 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepisy określające, kiedy podmiot działa jako podatnik VAT prowadzący działalność gospodarczą. W kontekście sprawy, sąd odniósł się do nich w powiązaniu z brakiem wyraźnego, wzajemnego związku między świadczeniem a symboliczną opłatą.

u.p.t.u. art. 2 § pkt 27b

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja wartości rynkowej, która była przedmiotem sporu w kontekście ustalenia wysokości czynszu dzierżawnego.

u.p.t.u. art. 32 § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis dotyczący ustalania przez organy podatkowe wartości transakcji, gdy cena jest zaniżona. Gmina argumentowała, że ustalenie ceny na poziomie rynkowym nie naruszałoby tego przepisu.

u.p.t.u. art. 86 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawowy przepis dotyczący prawa do odliczenia VAT naliczonego.

P.p.s.a. art. 135