Orzeczenie · 2015-04-17

I CSK 423/14Bezumowne korzystanie nieruchomości leśnych linie energetyczne

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2015-04-17

SAOSnieruchomościsłużebności przesyłuWysokanajwyższy

nieruchomościsłużebność przesyłulinie energetycznebezumowne korzystaniewynagrodzenieprzedawnieniewłasność państwowagospodarka leśnaSąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną pozwanego P. S.A. w K., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa dotyczyła roszczenia Skarbu Państwa - Nadleśniczego Nadleśnictwa O. o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości leśnych, przez które przebiegały linie elektroenergetyczne pozwanego. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego, który zasądził na rzecz powoda kwotę ponad 459 tys. zł. Sąd Najwyższy uznał, że pozwany nie wykazał tytułu prawnego do władania nieruchomością powoda, a przedłożone dokumenty były wadliwe. Wskazał, że decyzje administracyjne z lat 60. XX wieku nie tworzyły praw rzeczowych ani obligacyjnych wobec osób trzecich. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że roszczenie powoda, jako jednostki prowadzącej gospodarkę leśną, ma charakter działalności gospodarczej, co skutkuje 10-letnim okresem przedawnienia, a nie krótszym. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących dowodu z opinii biegłego, wskazując na potrzebę miarodajnego ustalenia wysokości wynagrodzenia, uwzględniającego stopień ingerencji w prawo własności i możliwość korzystania z nieruchomości przez właściciela.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie charakteru prawnego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe, okresu przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, zasad ustalania wysokości tego wynagrodzenia oraz znaczenia decyzji administracyjnych z okresu PRL.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji korzystania z nieruchomości państwowych (leśnych) pod linie energetyczne, ale jego zasady dotyczące przedawnienia i ustalania wynagrodzenia mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przedsiębiorstwo energetyczne korzystające z nieruchomości państwowej pod linie energetyczne, na podstawie decyzji administracyjnych z lat 60. XX wieku, nabyło służebność przesyłu w drodze zasiedzenia lub na innej podstawie prawnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przedsiębiorstwo nie wykazało tytułu prawnego do władania nieruchomością powoda, a decyzje administracyjne z lat 60. nie tworzyły praw rzeczowych ani obligacyjnych wobec osób trzecich. Brak było podstaw do zasiedzenia służebności.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że pozwany nie wykazał tytułu prawnego do władania nieruchomością. Decyzje administracyjne z lat 60. dotyczyły mienia państwowego i nie tworzyły praw wobec osób trzecich. Brak było również podstaw do zasiedzenia służebności, zwłaszcza w kontekście zmiany przepisów i utraty dobrej wiary.

Jaki jest okres przedawnienia roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości, gdy powodem jest Skarb Państwa zarządzający lasami?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Roszczenie powoda, jako jednostki prowadzącej gospodarkę leśną, ma charakter działalności gospodarczej i podlega 10-letniemu okresowi przedawnienia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że działalność powoda (zarządzanie lasami, gospodarka leśna) ma charakter gospodarczy, a dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości mieści się w tej sferze. W związku z tym zastosowanie ma 10-letni termin przedawnienia wynikający z art. 118 k.c.

Jak należy ustalić wysokość wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości leśnej pod linie energetyczne, uwzględniając specyfikę gospodarki leśnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona na podstawie obiektywnych kryteriów, uwzględniających stopień ingerencji w prawo własności i możliwość korzystania z nieruchomości przez właściciela, a niekoniecznie na podstawie stawek najmu czy dzierżawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał za uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących dowodu z opinii biegłego. Wskazał, że wysokość wynagrodzenia powinna być ustalona w sposób miarodajny, uwzględniający wszystkie okoliczności, w tym możliwość korzystania z pasa gruntu przez powoda i specyfikę gospodarki leśnej, a nie tylko na podstawie stawek rynkowych za najem czy dzierżawę.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylenie i przekazanie do ponownego rozpoznania

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Skarb Państwa - Nadleśniczy Nadleśnictwa O.	organ_państwowy	powód
P. S.A. w K.	spółka	pozwany

Przepisy (20)

Główne

k.c. art. 352 § § 1

Kodeks cywilny

Posiadanie służebności przez przedsiębiorstwo energetyczne korzystające z nieruchomości.

k.c. art. 172 § § 1

Kodeks cywilny

Zasiedzenie nieruchomości.

k.c. art. 292

Kodeks cywilny

Zasiedzenie służebności.

k.c. art. 117 § § 2

Kodeks cywilny

Przedawnienie roszczeń.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Terminy przedawnienia dla działalności gospodarczej.

Pomocnicze

k.c. art. 224 § § 2

Kodeks cywilny

Roszczenia właściciela przeciwko posiadaczowi w złej wierze.

k.c. art. 225

Kodeks cywilny

Obowiązek wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez posiadacza w złej wierze.

k.c. art. 230

Kodeks cywilny

Stosowanie przepisów o posiadaniu rzeczy do posiadania praw.

u.ol.

Ustawa o lasach

Zadania i gospodarka leśna Skarbu Państwa.

k.p.c. art. 3983 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy skargi kasacyjnej.

k.p.c. art. 39813 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.

k.p.c. art. 217 § § 1 i 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dowody w postępowaniu cywilnym.

k.p.c. art. 278 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dowód z opinii biegłego.

k.p.c. art. 227

Kodeks postępowania cywilnego

Przedmiot dowodu.

k.p.c. art. 391 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Postępowanie apelacyjne - dowody.

k.p.c. art. 108 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie o kosztach w przypadku uchylenia wyroku.

k.p.c. art. 39821

Kodeks postępowania cywilnego

Koszty postępowania kasacyjnego.

k.p.c. art. 39815 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym art. 7 i 17 ust. 1

Dopuszczenie do korzystania z obszarów państwowego gospodarstwa leśnego.

k.c. art. 128

Kodeks cywilny

Jednolita własność państwowa (w brzmieniu do 1 lutego 1989 r.).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie powoda o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości leśnych ma charakter działalności gospodarczej, co skutkuje 10-letnim okresem przedawnienia. • Oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, gdyż wysokość wynagrodzenia nie została miarodajnie ustalona. • Pozwany nie wykazał tytułu prawnego do władania nieruchomością powoda, a decyzje administracyjne z lat 60. nie stanowiły podstawy do nabycia służebności przesyłu.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 172 § 1 w związku z art. 292 k.c. przez przyjęcie, że utrata dobrej wiary przez posiadacza służebności gruntowej w trakcie wykonywania posiadania skutkuje wydłużeniem okresu prowadzącego do zasiedzenia. • Zarzut naruszenia art. 225 w związku z art. 224 § 2, art. 230 i 352 k.c., który jest posiadaczem służebności, a nie rzeczy.

Godne uwagi sformułowania

Pozwany i jego poprzednik prawny dysponował nieruchomościami powoda w zakresie odpowiadającym władztwu wynikającemu ze służebności gruntowej przesyłu bez tytułu prawnego, był ich posiadaczem, w rozumieniu art. 352 § 1 k.c., w złej wierze, co uprawniało powoda do żądania wynagrodzenia. • Faktyczne władztwo pozwanego względem nieruchomości powoda odpowiadało władztwu wynikającemu ze służebności gruntowej o treści odpowiadającej przesyłu, a zatem należało uznać go za posiadacza służebności, w świetle art. 352 § 1 k.c. • Działalność powoda ma charakter działalności gospodarczej, a dochodzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z zarządzanych przez niego nieruchomości należy do tej sfery jego aktywności.

Skład orzekający

Bogumiła Ustjanicz

przewodniczący-sprawozdawca

Józef Frąckowiak

członek

Grzegorz Misiurek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie charakteru prawnego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe, okresu przedawnienia roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie, zasad ustalania wysokości tego wynagrodzenia oraz znaczenia decyzji administracyjnych z okresu PRL."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji korzystania z nieruchomości państwowych (leśnych) pod linie energetyczne, ale jego zasady dotyczące przedawnienia i ustalania wynagrodzenia mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy istotnego zagadnienia prawnego związanego z infrastrukturą przesyłową na nieruchomościach, co ma znaczenie praktyczne dla właścicieli gruntów i przedsiębiorstw energetycznych. Wyjaśnia zasady odpowiedzialności za bezumowne korzystanie i przedawnienie roszczeń.

“Czy linie energetyczne na Twojej działce to darmowe prawo do gruntu? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady wynagrodzenia za bezumowne korzystanie.”

Dane finansowe

WPS: 459 223,48 PLN

wynagrodzenie za bezumowne korzystanie: 459 223,48 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników