I CSK 4000/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach, które oddaliło apelację w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej i przesyłu. Skarżący A. D. i S. D. domagali się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując, że postępowanie przed sądem drugiej instancji było dotknięte nieważnością z powodu wydania orzeczenia w składzie jednoosobowym w dniu 10 maja 2023 r. Powołali się na uchwałę Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która miała przesądzać o nieważności postępowań prowadzonych w takich składach po tej dacie. Sąd Najwyższy, rozpatrując skargę, stwierdził, że sąd drugiej instancji działał zgodnie z obowiązującym w dacie wydania orzeczenia przepisem art. 15zzs ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, który dopuszczał rozpoznawanie spraw w składzie jednego sędziego. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie ma kompetencji do badania zgodności ustaw z Konstytucją, a uchwała SN nie może uchylić mocy obowiązującej ustawy. Ponadto, skarżący błędnie połączyli zarzut nieważności postępowania z przesłanką oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, co stanowiło wewnętrzną sprzeczność wniosku. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty postępowania od skarżących na rzecz wnioskodawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz relacji między uchwałami SN a ustawami i Konstytucją. Wyjaśnienie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów przejściowych związanych z pandemią. Interpretacja przesłanek kasacyjnych jest standardowa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenie sądu drugiej instancji wydane w składzie jednoosobowym po wejściu w życie uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22, ale na podstawie obowiązującego przepisu ustawy COVID-owej, jest dotknięte nieważnością?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, orzeczenie nie jest dotknięte nieważnością, ponieważ sąd działał na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, a uchwała Sądu Najwyższego nie może uchylić mocy ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd drugiej instancji był zobowiązany stosować przepisy ustawy, w tym art. 15zzs ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, który dopuszczał rozpoznawanie spraw w składzie jednoosobowym. Uchwała Sądu Najwyższego nie ma mocy prawnej uchylającej ustawy, a jedynie moc zasady prawnej w ramach interpretacji prawa. Kompetencje do badania zgodności ustaw z Konstytucją posiada wyłącznie Trybunał Konstytucyjny.
Czy zarzut nieważności postępowania może być jednocześnie podstawą do stwierdzenia oczywistej zasadności skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, są to odrębne przesłanki kasacyjne, a ich błędne połączenie w skardze kasacyjnej stanowi wewnętrzną sprzeczność wniosku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że art. 398^9 § 1 k.p.c. wymienia nieważność postępowania (pkt 3) i oczywistą zasadność skargi (pkt 4) jako odrębne przyczyny kasacyjne. Skarżący, powołując się na oczywistą zasadność, a uzasadniając ją nieważnością, stworzyli wewnętrzną sprzeczność, która uniemożliwia uwzględnienie wniosku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. K. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| A. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z. K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| R. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J. Z. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. D. | osoba_fizyczna | skarżący |
| S. D. | osoba_fizyczna | skarżący |
| Gmina D. | instytucja | uczestnik |
Przepisy (18)
Główne
ustawa COVID-owa art. 15zzs § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dopuszczał rozpoznawanie spraw w pierwszej i drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz w ciągu roku od ich odwołania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa nieważność postępowania, w tym wydanie orzeczenia w składzie nieuprawnionym.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymienia nieważność postępowania jako jedną z podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wymienia oczywistą zasadność skargi jako jedną z podstaw przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakazuje organom władzy publicznej działać na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Konstytucja RP art. 188 § pkt 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyznaje Trybunałowi Konstytucyjnemu kompetencję do orzekania w sprawach zgodności ustaw i umów międzynarodowych z Konstytucją.
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Dotyczy ustanowienia służebności drogi koniecznej.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach w sprawach, w których strony mają różne interesy.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zwrotu kosztów.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 10 ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 5 pkt 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji działał na podstawie obowiązujących przepisów prawa (ustawa COVID-owa), co wyklucza nieważność postępowania. • Uchwała Sądu Najwyższego nie może uchylić mocy ustawy. • Sąd Najwyższy nie jest właściwy do badania zgodności ustaw z Konstytucją. • Błędne powiązanie zarzutu nieważności z przesłanką oczywistej zasadności skargi kasacyjnej stanowi wewnętrzną sprzeczność wniosku.
Odrzucone argumenty
Postępowanie przed sądem drugiej instancji było dotknięte nieważnością z powodu wydania orzeczenia w składzie jednoosobowym po wejściu w życie uchwały SN III PZP 6/22. • Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na nieważność postępowania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie ma kognicji do stwierdzania niezgodności ustaw z Konstytucją. • Na podstawie art. 188 pkt 1) Konstytucji RP jedynym uprawnionym w tej mierze jest Trybunał Konstytucyjny. • Brak wymienienia uchwał Sądu Najwyższego nie jest przypadkowy, a w połączeniu z art. 188 pkt 1) Konstytucji RP daje jasną odpowiedź co do braku kompetencji Sądu Najwyższego w kwestii badania zgodności ustaw z Konstytucją. • Zachodzi więc istotna wewnętrzna sprzeczność pomiędzy podaną przyczyną kasacyjną (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.), a uzasadnieniem jej wystąpienia w sprawie, czyli nieważnością postępowania (wymienioną w art. 398^9 § 1 pkt 3 k.p.c.).
Skład orzekający
Agnieszka Góra-Błaszczykowska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz relacji między uchwałami SN a ustawami i Konstytucją. Wyjaśnienie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów przejściowych związanych z pandemią. Interpretacja przesłanek kasacyjnych jest standardowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z prawem do sądu i składem orzekającym w kontekście przepisów nadzwyczajnych (COVID-owych). Pokazuje konflikt między uchwałą SN a ustawą i Konstytucją.
“Czy uchwała Sądu Najwyższego może unieważnić wyrok? SN wyjaśnia, kiedy przepisy COVID-owe nie prowadziły do nieważności postępowania.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 240 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.