I CSK 3964/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej kredyt indeksowany 19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Białymstoku ustalający nieważność umowy kredytu mieszkaniowego i zasądzający kwotę 105.255,09 zł na rzecz powoda. Bank kwestionował możliwość zastąpienia abuzywnych klauzul kursowych innymi regulacjami prawnymi, powołując się na potrzebę wykładni przepisów i istotne zagadnienia prawne, w tym możliwość stosowania art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w celu ustalenia treści umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego. Bank podniósł również zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 1 k.p.c.), stwierdził, że podniesione zagadnienia prawne nie stanowią istotnych zagadnień nowych, a kwestie dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy, w tym w uchwale III CZP 25/22, która przesądziła o braku możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia innym mechanizmem i o niewiążącym charakterze umowy w pozostałym zakresie w razie niemożności ustalenia kursu. Sąd Najwyższy odrzucił również zarzut nieważności postępowania, wskazując, że zaskarżony wyrok zapadł przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22, a ingerencja ustawodawcy w zasadę kolegialności w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie skutkuje a priori nieważnością postępowania. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych oraz kwestii proceduralnych związanych z rozpoznawaniem spraw w składzie jednoosobowym w okresie pandemii.
Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przez Sąd Najwyższy w tej konkretnej sprawie. Dotyczy specyficznych okoliczności proceduralnych związanych z okresem pandemii.
Zagadnienia prawne (4)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami, z których wynika, że wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej, gdyż żaden przepis prawa nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uzupełnianie luk po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne. Potwierdziła to uchwała III CZP 25/22, która przesądziła, że w razie niemożności ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej, gdyż żaden przepis prawa nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uzupełnianie luk po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne. Potwierdziła to uchwała III CZP 25/22, która przesądziła, że w razie niemożności ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej, gdyż żaden przepis prawa nie daje podstaw do zastąpienia klauzuli abuzywnej innym postanowieniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uzupełnianie luk po wyeliminowaniu klauzuli abuzywnej stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne. Potwierdziła to uchwała III CZP 25/22, która przesądziła, że w razie niemożności ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. z uwagi na naruszenie art. 367 § 3 k.p.c. w zw. z art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. poprzez rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stanowi, że przyjęta w niej wykładnia obowiązuje od dnia jej podjęcia. W niniejszej sprawie zaskarżony wyrok zapadł przed datą podjęcia tej uchwały. Ponadto, odstępstwo od zasady kolegialności w kontekście zasad konstytucyjnych, w czasie zagrożenia epidemiologicznego, nie jest z zasady niedopuszczalne i nie skutkuje a priori nieważnością postępowania.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
| Bank1 S.A. | spółka | poprzednik prawny pozwanego |
| J. K. | osoba_fizyczna | współkredytobiorca (obecnie nieżyjąca) |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 3989 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące klauzul niedozwolonych (abuzywnych).
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący skutków prawnych czynności prawnej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przeliczenia waluty obcej.
u.p.w. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący składu sądu.
ustawa COVID-owa art. 15 zzs1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący składu sądu w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.
k.p.c. art. 98 § § 1, § 11 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące kosztów postępowania.
rozp. Min. Spraw. z 22.10.2015 § § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Przepisy dotyczące wysokości opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego w przedmiocie klauzul abuzywnych i ich skutków. • Brak nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji mimo rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym, ze względu na datę wydania wyroku i specyfikę przepisów przejściowych.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni przepisów art. 385¹ § 1 i 2 k.c. • Możliwość ustalenia treści umowy na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. po usunięciu postanowienia abuzywnego. • Automatyczna substytucja normą dyspozytywną w miejsce abuzywnego postanowienia. • Zastosowanie art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego zastępującego klauzulę kursową. • Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • Niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. • Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne. • W obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • O niedopuszczalnym naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji nie świadczy zaś samo odstępstwo od zasady kolegialności.
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego dotyczącej klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych oraz kwestii proceduralnych związanych z rozpoznawaniem spraw w składzie jednoosobowym w okresie pandemii."
Ograniczenia: Orzeczenie odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co oznacza brak merytorycznego rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przez Sąd Najwyższy w tej konkretnej sprawie. Dotyczy specyficznych okoliczności proceduralnych związanych z okresem pandemii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia abuzywności klauzul w umowach kredytów frankowych, które nadal budzi zainteresowanie konsumentów i prawników. Dodatkowo porusza kwestię proceduralną związaną z rozpoznawaniem spraw w okresie pandemii.
“Sąd Najwyższy nie rozpoznał skargi kasacyjnej banku ws. kredytu frankowego – co to oznacza dla konsumentów?”
Dane finansowe
WPS: 105 255,09 PLN
kwota zasądzona z odsetkami: 105 255,09 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.