I CSK 3698/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez pozwanego bank przeciwko wyrokowi Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Skarżący bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, a także na nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji. Sąd Najwyższy szczegółowo przeanalizował argumentację skarżącego, odwołując się do licznych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, dyrektyw unijnych oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W odniesieniu do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która stwierdziła nieważność postępowań prowadzonych w jednoosobowych składach po tej dacie, jednakże podkreślił, że wykładnia ta nie ma wstecznych skutków dla orzeczeń wydanych przed tą datą, tak jak w przypadku zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 30 stycznia 2023 r. W kwestii istotnych zagadnień prawnych i potrzeby wykładni przepisów, Sąd Najwyższy stwierdził, że podniesione przez skarżącego kwestie dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych lub denominowanych do walut obcych, w tym klauzul spreadowych, ryzyka walutowego, wpływu na główny przedmiot umowy oraz dopuszczalności stosowania stawki WIBOR, były już wielokrotnie przedmiotem analiz i rozstrzygnięć Sądu Najwyższego oraz TSUE. Sąd Najwyższy przywołał szereg orzeczeń, które wyczerpująco wyjaśniły te zagadnienia, w tym dotyczące nieważności umowy w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul, braku możliwości zastępowania wyeliminowanych postanowień innymi mechanizmami oraz traktowania klauzul indeksacyjnych jako głównego przedmiotu umowy. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c. Na mocy art. 398^9 § 2 k.p.c. skarga kasacyjna została odrzucona, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego kursem waluty obcej za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego nie stanowią niedozwolonych warunków umownych?
Odpowiedź sądu
Nie, kwestia ta została już wyczerpująco wyjaśniona w orzecznictwie SN i TSUE, a sama abuzywność klauzul spreadowych niekoniecznie prowadzi do nieważności całej umowy, jeśli klauzule ryzyka walutowego nie są uznane za abuzywne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do ustalonego orzecznictwa, zgodnie z którym klauzule indeksacyjne mogą stanowić główne świadczenie, a ich abuzywność może prowadzić do nieważności umowy, ale wymaga to analizy konkretnych postanowień i ich wpływu na całość umowy.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i przyjęcia upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zastępować wyeliminowanego abuzywnego postanowienia innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, które wyklucza możliwość uzupełniania luk w umowie spowodowanych usunięciem nieuczciwych warunków przepisami krajowymi o charakterze ogólnym lub zwyczajami, jeśli prowadziłoby to do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy.
Czy kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro spłata w tej walucie jest możliwa?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta została już wyjaśniona w orzecznictwie SN i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na liczne orzeczenia SN i TSUE dotyczące charakteru kredytów indeksowanych/denominowanych i klauzul ryzyka walutowego, które określają główne świadczenie kredytobiorcy.
Czy rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 przed dniem 26 kwietnia 2023 r. prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku orzeczeń wydanych przed 26 kwietnia 2023 r. nie stosuje się wstecznych skutków wykładni uchwały III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę, która stwierdziła nieważność postępowań prowadzonych w jednoosobowych składach po 26 kwietnia 2023 r., ale jednocześnie uznał za niepożądane znoszenie wstecznych skutków tej wykładni dla orzeczeń wydanych wcześniej, ze względu na ochronę interesów obywateli i powagę wymiaru sprawiedliwości.
Czy istnieje interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego lub prawa na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących kredytu frankowego?
Odpowiedź sądu
Tak, orzecznictwo SN dopuszcza uwzględnienie powództwa z art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących kredytu frankowego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał orzecznictwo, które potwierdza możliwość uwzględnienia powództwa o ustalenie w sprawach kredytów frankowych, podkreślając elastyczne pojmowanie interesu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. I. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K.-I. | osoba_fizyczna | powód |
| [...] Bank [...] w W. O. w P. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Na podstawie tego przepisu Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej).
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący powództwa o ustalenie, powołany w kontekście interesu prawnego.
k.c. art. 385^1 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych.
P. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
ustawa w/s COVID-19 art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis dotyczący jednoosobowego składu sądu w okresie stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa nieważności postępowania, powołana przez skarżącego w kontekście składu Sądu Apelacyjnego.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy postanowień wzorców umów.
k.c. art. 385 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków stwierdzenia niedozwolonego charakteru postanowienia.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
sprawozdawca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.