I CSK 3415/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, rozpoznając skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2023 r., postanowił odmówić jej przyjęcia do rozpoznania. Sąd Najwyższy podkreślił, że wymagania dotyczące uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej, określone w art. 398^4 § 2 k.p.c., muszą być spełnione poprzez wykazanie istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Bank oparł swój wniosek na przesłankach z art. 398^9 § 1 pkt 1, 2 i 3 k.p.c., podnosząc kwestie dotyczące abuzywności postanowień umownych (brak możliwości oszacowania przyszłych świadczeń) oraz zakresu pełnomocnictwa procesowego. Sąd Najwyższy odrzucił argument o nieważności postępowania, wskazując na uchwałę Sądu Najwyższego III PZP 6/22, która nie ma zastosowania do orzeczeń wydanych do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie. Odnosząc się do pozostałych przesłanek, Sąd stwierdził, że bank nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów, a podniesione kwestie dotyczące pełnomocnictwa procesowego nie miały związku z zarzutami skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy szczegółowo omówił ugruntowane orzecznictwo dotyczące abuzywności klauzul indeksacyjnych i denominacyjnych w umowach kredytowych, podkreślając, że mechanizmy ustalania kursów walut przez bank, pozostawiające mu swobodę, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumenta. Wskazano, że ocena abuzywności dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, a konsekwencje stwierdzenia abuzywności mogą prowadzić do nieważności umowy, jeśli bez wadliwych postanowień nie może ona obowiązywać. Sąd Najwyższy zaznaczył, że w podobnych sprawach wielokrotnie odmawiał przyjęcia skarg kasacyjnych banków, opierając się na utrwalonym orzecznictwie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacji przepisów dotyczących abuzywności klauzul umownych w umowach kredytowych, a także konsekwencji stwierdzenia abuzywności.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wartość praktyczna wynika głównie z omówienia aktualnego orzecznictwa SN w sprawach frankowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości, stanowi samoistnie o niejednoznaczności postanowienia umownego i podlega badaniu pod kątem abuzywności?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, ale wskazał, że klauzule kształtujące mechanizm indeksacji, jeśli nie są jednoznaczne, podlegają kontroli abuzywności. Utrzymanie umowy w formie zamierzonej przez strony po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych nie zawsze jest możliwe.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa, zgodnie z którym klauzule niejednoznaczne, pozwalające bankowi na swobodę decyzyjną w kwestii kosztów kredytu, są uznawane za niedozwolone. Ocena abuzywności dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy.
Czy pełnomocnictwo procesowe obejmuje umocowanie do odbioru oświadczenia o potrąceniu oraz możliwość złożenia materialnoprawnego oświadczenia (zarzutu) zatrzymania?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie to nie ma związku z zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej, co uniemożliwia przyjęcie skargi do rozpoznania z tego powodu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że nawet jeśli występuje wątpliwość prawna dotycząca pełnomocnictwa, to nie stanowi ona podstawy do przyjęcia skargi kasacyjnej, jeśli nie jest powiązana z zarzutami skargi.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzeczenie zostało wydane do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie. Wykładnia Sądu Najwyższego w uchwale III PZP 6/22 wiąże od dnia jej podjęcia i nie ma zastosowania do orzeczeń wydanych wcześniej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która ustaliła, że takie postępowanie może prowadzić do nieważności, ale jednocześnie wyjaśniła, że ta wykładnia obowiązuje od dnia podjęcia uchwały, a nie wstecz.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.C. | osoba_fizyczna | powód |
| D.C. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (22)
Główne
k.p.c. art. 398 § 4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa COVID-19 art. 15 zzs § 1 pkt 4
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 91
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Prawo wekslowe art. 41
Prawo wekslowe
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 69 § 3
Prawo bankowe
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. • Niewykazanie istnienia istotnego zagadnienia prawnego. • Niewykazanie potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. • Brak wystąpienia nieważności postępowania w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 3 k.p.c. w kontekście daty wydania zaskarżonego wyroku. • Zagadnienie dotyczące pełnomocnictwa procesowego nie miało związku z zarzutami skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego abuzywności klauzul umownych. • Nieważność postępowania z powodu składu sądu drugiej instancji. • Potrzeba wykładni przepisów prawa budzących rozbieżności w orzecznictwie (art. 385^1 § 1 i 2 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym • Wykładnia dokonana w niniejszej uchwale wiąże od chwili jej podjęcia, co oznacza, że nie ma ona zastosowania do orzeczeń wydanych do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie. • Mechanizm ustalania kursów walut przez bank, który pozostawia bankowi swobodę, jest w sposób oczywisty sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta. • Określenie wysokości należności obciążającej konsumenta z odwołaniem do tabel kursów ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron, w związku z czym jest niedopuszczalne. • Ocena abuzywności postanowienia umownego dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo. • Uznanie klauzul przeliczeniowych za abuzywne oznacza, że są one – z mocy samego prawa od momentu zawarcia umowy – bezskuteczne (nie wiążą) konsumentów (art. 385^1 § 1 k.c.), jednak strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie, jeśli jest to tylko możliwe. • W aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że wyeliminowanie z umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej klauzul przeliczeniowych, uznanych za abuzywne, prowadzi również do upadku klauzuli ryzyka walutowego.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacji przepisów dotyczących abuzywności klauzul umownych w umowach kredytowych, a także konsekwencji stwierdzenia abuzywności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wartość praktyczna wynika głównie z omówienia aktualnego orzecznictwa SN w sprawach frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnej i wciąż aktualnej problematyki abuzywności klauzul w umowach kredytowych, a także procedury kasacyjnej. Szczegółowe omówienie orzecznictwa SN w sprawach frankowych stanowi cenną wiedzę dla prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy ponownie odmawia bankom kasacji w sprawach frankowych – klauzule abuzywne nadal na cenzurowanym.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.