I CSK 3131/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 23 grudnia 2022 r. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w tym przepisie. Skarżący bank upatrywał podstaw do przyjęcia skargi w istotnym zagadnieniu prawnym, potrzebie wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a także w nieważności postępowania. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postępowanie kasacyjne ma na celu ochronę interesu publicznego i nie jest trzecią instancją sądową. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, Sąd Najwyższy wskazał na przepisy ustawy covidowej, ale podkreślił, że wykładnia Sądu Najwyższego z uchwały III PZP 6/22 obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą. Sąd Najwyższy stwierdził również, że podnoszone przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych do CHF, w tym kwestie ustalania treści umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalności stosowania przepisów dyspozytywnych oraz obowiązku informacyjnego sądu, zostały już wyjaśnione w licznych orzeczeniach Sądu Najwyższego. W związku z tym, na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzeń wykonawczych, zasądzając od banku na rzecz powodów kwotę 5400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek ustawowych, w szczególności gdy podnoszone zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Potwierdzenie, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją.
Dotyczy konkretnego etapu postępowania (przyjęcie skargi kasacyjnej) i nie rozstrzyga meritum sprawy. Wykładnia dotycząca składu sądu w okresie pandemii ma zastosowanie z uwzględnieniem daty wydania orzeczenia.
Zagadnienia prawne (8)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami, które sugerują stosowanie kursu średniego NBP?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Czy oceniając możliwość obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do CHF po usunięciu postanowienia abuzywnego, należy brać pod uwagę stan sprawy z dnia zawarcia umowy, z dnia powstania sporu, czy z dnia orzekania?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może obowiązywać, dochodzi do automatycznej subsumpcji normą dyspozytywną, o ile zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji, jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczególny przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu CHF?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Czy obowiązek poinformowania konsumenta przez sąd o konsekwencjach prawnych wynikających z unieważnienia w całości umowy kredytu obejmuje konieczność poinformowania o możliwości dochodzenia przez Bank roszczeń wynikających z unieważnienia umowy, w tym o zapłatę tzw. wynagrodzenia z kapitału?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Tak, ale z zastrzeżeniem daty wydania zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał uchwałę składu siedmiu sędziów III PZP 6/22, która stwierdziła, że rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, ze względu na datę wydania zaskarżonego wyroku (przed wejściem w życie tej wykładni), zarzut nieważności nie został uwzględniony.
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, tj. na etapie poprzedzającym etap zastępowania postanowienia abuzywnego przepisem dyspozytywnym, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną normę?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Czy wykładnia art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zakresie dotyczącym tego, które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do CHF są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalenia kursu CHF narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami - czy abuzywna jest wówczas wyłącznie klauzula kursowa określająca sposób ustalenia wartości CHF, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj. klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego?
Odpowiedź sądu
Nie, podnoszone kwestie prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego, dotyczące m.in. ustalania treści umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej i stosowania przepisów dyspozytywnych, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. K. | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. | osoba_fizyczna | powód |
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania w przypadku rozpoznania sprawy przez sąd w składzie niezgodnym z przepisami prawa.
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § ust. 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Regulacje dotyczące składu sądu w czasie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Ustalanie treści umowy.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów dyspozytywnych.
Prawo wekslowe art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
Zastosowanie w kontekście ustalania wartości waluty obcej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Określanie wartości waluty obcej.
k.p.c. art. 212 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek informacyjny sądu.
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Klauzule abuzywne.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
k.c. art. 353 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu (koszty).
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty w postępowaniu kasacyjnym.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 19 § ust. 1 i art. 31
Przepisy dotyczące odsetek.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności § § 2a
Brzmienie klauzuli wykonalności.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Stawka minimalna wynagrodzenia za zastępstwo procesowe.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z uwagi na skład sądu drugiej instancji. • Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających wykładni. • Rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Odstępstwo od zasady kolegialności składu sądu odwoławczego nie jest równoznaczne z oczywistym naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. • Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek ustawowych, w szczególności gdy podnoszone zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Potwierdzenie, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego etapu postępowania (przyjęcie skargi kasacyjnej) i nie rozstrzyga meritum sprawy. Wykładnia dotycząca składu sądu w okresie pandemii ma zastosowanie z uwzględnieniem daty wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników ze względu na analizę przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i odniesienie do kwestii składu sądu w okresie pandemii. Pokazuje praktyczne zastosowanie art. 398^9 k.p.c.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe przesłanki i pułapki.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.