I CSK 2808/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej banku
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 marca 2023 r. Sąd Apelacyjny, zmieniając wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, oddalił powództwo o zapłatę i zmienił rozstrzygnięcie o kosztach procesu. Bank w skardze kasacyjnej powołał się na istotne zagadnienia prawne, potrzebę wykładni przepisów oraz nieważność postępowania wynikającą z rozpoznania sprawy przez jednego sędziego na podstawie ustawy covidowej. Zagadnienia prawne dotyczyły możliwości uznania całej umowy kredytu za nieważną w przypadku uznania klauzul spreadowych za niedozwolone oraz problemu kredytu indeksowanego lub denominowanego jako kredyt złotowy. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że nie wystąpiła nieważność postępowania, gdyż skład sądu był zgodny z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej. Podkreślono, że orzecznictwo Sądu Najwyższego wyjaśniło już kwestie związane z odstępstwem od zasady kolegialności oraz że uchwała III PZP 6/22 obowiązuje od dnia jej podjęcia. Sąd Najwyższy uznał również, że wszystkie sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne znalazły już rozstrzygnięcie w orzecznictwie, w tym kwestie powiązania klauzul ryzyka walutowego i spreadu walutowego oraz konsekwencji wejścia w życie ustawy antyspreadowej. Nie stwierdzono potrzeby wykładni wskazanych przepisów, w tym art. 189 k.p.c., gdyż kwestia interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy kredytu była już wielokrotnie rozstrzygana. W konsekwencji, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i rozstrzygnięcia kwestii związanych z klauzulami abuzywnymi w umowach kredytowych oraz stosowaniem ustawy covidowej.
Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy i interpretacji przepisów w kontekście orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli skład sądu był wprost określony przez obowiązujący przepis, który nie został derogowany. Przepis ten, wprowadzony w związku ze stanem zagrożenia epidemiologicznego, wyznaczał skład jednoosobowy dla sądów drugiej instancji i nie stanowi samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skład sądu był zgodny z obowiązującym przepisem ustawy covidowej, który nie został zakwestionowany. Choć kolegialność zapewnia wyższy standard kontroli, odstępstwo od niej nie zawsze narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji. Powołano się na wcześniejsze postanowienia SN, które wyjaśniły, że orzeczenia wydane w takich składach do 26 kwietnia 2023 r. nie mogą stanowić samoistnej podstawy nieważności postępowania.
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych za niedozwolone, a klauzul ryzyka za dopuszczalne, cała umowa kredytu indeksowanego lub denominowanego może zostać uznana za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli klauzule ryzyka walutowego i spreadu walutowego są ze sobą ściśle powiązane, a z umowy usunięto postanowienia określające sposób ustalenia kursu waluty, nie można przyjąć, że miejsce tych postanowień zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w razie uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego dotyczącego sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone, nie można przyjąć, że zastępuje je inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Uchwała ta ma moc zasady prawnej i wiąże Sąd Najwyższy.
Czy wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej i możliwość spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej wpływa na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wejście w życie ustawy nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów zawartych wcześniej ani na konsekwencje prawne tej oceny. Ustawa stworzyła jedynie podstawy do zmiany postanowień umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych rat.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ocena abuzywności postanowienia umownego dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo. Powołano się na wyroki SN, które potwierdzają, że ustawa antyspreadowa nie wpływa na ocenę abuzywności umów zawartych przed jej wejściem w życie.
Czy istnieje interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, nawet jeśli istnieje możliwość dochodzenia zwrotu zapłaconych rat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot zapłaconych rat nie eliminuje interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy kredytu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wyrok zasądzający świadczenie restytucyjne na rzecz kredytobiorcy nie rozstrzyga ze skutkiem wynikającym z art. 365 § 1 k.p.c. o tym, czy stosunek kredytu został nawiązany. Dlatego też interes prawny w ustaleniu nieważności umowy pozostaje.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.R. | osoba_fizyczna | powód |
| A.R. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (20)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga istnienia istotnego zagadnienia prawnego.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga stwierdzenia nieważności postępowania.
Pomocnicze
ustawa covidowa art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Regulował skład jednoosobowy sądów drugiej instancji w określonym czasie.
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Prawa bankowego art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakazuje uwzględnianie nieważności postępowania z urzędu.
Konstytucji RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucji RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucji RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki nieważności postępowania.
ustawy o Sądzie Najwyższym art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa moc zasady prawnej uchwał Sądu Najwyższego.
k.p.c. art. 98 § § 1, 11, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 6 oraz § 20
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. • Brak potrzeby wykładni przepisów prawnych, gdyż kwestie te zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie. • Skład sądu drugiej instancji był zgodny z obowiązującym przepisem ustawy covidowej, co nie prowadzi do nieważności postępowania. • Uznanie klauzul spreadowych za niedozwolone nie skutkuje nieważnością całej umowy, jeśli nie można zastąpić ich innymi przepisami.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym na podstawie ustawy covidowej.
Godne uwagi sformułowania
Nie można bowiem uznawać, że stan sprzeczności składu sądu z przepisami prawa występuje, gdy ów skład był wprost określany przez odpowiedni, obowiązujący przepis, tj. art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej. • Oznacza to, że wydanie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej do 26 kwietnia 2023 r. włącznie nie może stanowić samoistnej podstawy stwierdzenia nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. • Każde ze sformułowanych przez skarżącego zagadnień prawnych znalazło już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, przez co nie mają one waloru istotnych. • W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych i rozstrzygnięcia kwestii związanych z klauzulami abuzywnymi w umowach kredytowych oraz stosowaniem ustawy covidowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy i interpretacji przepisów w kontekście orzecznictwa Sądu Najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z umowami kredytowymi, klauzulami abuzywnymi i stosowaniem przepisów specustawowych, co jest istotne dla prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy: Ustawa covidowa nie usprawiedliwiała jednoosobowego składu sądu, a klauzule abuzywne w kredytach nadal budzą wątpliwości.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.