I C 98/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, Wspólnota Mieszkaniowa, wniosła o ustalenie nieważności umowy o ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej z dnia 17 czerwca 2021 roku oraz protokołu sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej z dnia 27 kwietnia 2022 roku. Argumentowała, że służebność została ustanowiona bez udziału członków Wspólnoty, autorytarnie przez dewelopera, dzień przed wyodrębnieniem pierwszego lokalu, a jej wykonywanie jest faktycznie niemożliwe. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo główne dotyczące umowy służebności, stwierdzając, że została ona zawarta przez uprawnione strony, przed powstaniem Wspólnoty, a informacja o niej była przekazywana nabywcom. Sąd uznał, że pewne utrudnienia w wykonywaniu służebności nie czynią jej nieważną. Natomiast powództwo ewentualne dotyczące protokołu sprostowania omyłki zostało uwzględnione. Sąd uznał, że protokół ten, zwiększając szerokość pasa służebności z 4 do 5 metrów, w istocie zmienił treść obciążenia nieruchomości, a nie tylko sprostował oczywistą omyłkę pisarską. Taka zmiana, dokonana bez udziału Wspólnoty i sprzeczna z prawem o notariacie, skutkowała uznaniem protokołu za nieważny. Koszty procesu zostały wzajemnie zniesione.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych, w szczególności protokołów sprostowania omyłek pisarskich w aktach notarialnych, a także legitymacji czynnej wspólnot mieszkaniowych w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z ustanowieniem służebności i późniejszym sprostowaniem jej parametrów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa o ustanowienie nieodpłatnej służebności gruntowej, zawarta przed powstaniem wspólnoty mieszkaniowej i z pewnymi utrudnieniami w wykonywaniu, jest nieważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa jest ważna, ponieważ została zawarta przez uprawnione strony, a utrudnienia w wykonywaniu nie czynią jej nieważną.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa została zawarta przez uprawnione podmioty przed powstaniem wspólnoty, a informacje o niej były przekazywane nabywcom. Stwierdzone utrudnienia w przejeździe nie stanowiły faktycznej niemożliwości wykonania służebności, a w przypadku problemów przysługują inne środki prawne.
Czy protokół sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, który faktycznie zwiększa szerokość pasa służebności gruntowej, jest ważny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, protokół sprostowania jest nieważny, ponieważ w istocie zmienił treść służebności, a nie tylko sprostował omyłkę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zmiana szerokości pasa służebności z 4 na 5 metrów stanowiła zmianę treści obciążenia nieruchomości, a nie sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej. Taka czynność, dokonana bez udziału wspólnoty mieszkaniowej i sprzeczna z przepisami prawa o notariacie, jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 80 § 4 prawa o notariacie.
Czy wspólnota mieszkaniowa ma legitymację czynną do wystąpienia z powództwem o ustalenie nieważności czynności prawnej dotyczącej nieruchomości wspólnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wspólnota mieszkaniowa ma legitymację czynną do wystąpienia z powództwem o ustalenie nieważności czynności prawnej dotyczącej nieruchomości wspólnej.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego (III CZP 65/07) oraz orzecznictwo wskazujące, że wspólnota mieszkaniowa, działając w ramach swojej zdolności prawnej, może podejmować czynności zmierzające do zarządzania nieruchomością wspólną, w tym czynności zachowawcze chroniące rzecz wspólną, jak wystąpienie z powództwem o ustalenie nieważności obciążenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wspólnota Mieszkaniowa (...) nieruchomości przy ul. (...) w W. | inne | powód |
| (...) sp. z o.o. w W. | spółka | pozwany |
| A. L. | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) sp. z o.o. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 475 § §1
Kodeks cywilny
Dotyczy niemożliwości świadczenia.
k.c. art. 387
Kodeks cywilny
Dotyczy niemożliwości świadczenia.
k.c. art. 83 § §1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej dokonanej dla pozoru.
k.c. art. 58 § §1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.
prawo o notariacie art. 80 § §4
Ustawa Prawo o notariacie
Dotyczy sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie notarialnym.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wzajemnego zniesienia kosztów procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 344
Kodeks cywilny
Dotyczy roszczeń posesoryjnych.
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy faktów przyznanych przez strony.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy faktów, których zaprzeczenie nie zostało dostatecznie udowodnione.
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedmiotu dowodu.
k.p.c. art. 235 § 2 §1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy pominięcia dowodu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Protokół sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej faktycznie zmienił treść służebności gruntowej, a nie tylko ją sprostował. • Zmiana treści służebności dokonana protokołem sprostowania była sprzeczna z prawem o notariacie i kodeksem cywilnym (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 80 § 4 prawa o notariacie). • Wspólnota mieszkaniowa posiada legitymację czynną do wystąpienia z powództwem o ustalenie nieważności czynności prawnej dotyczącej nieruchomości wspólnej.
Odrzucone argumenty
Umowa o ustanowienie służebności gruntowej jest nieważna z powodu niemożliwości jej wykonania. • Umowa o ustanowienie służebności gruntowej jest nieważna z powodu pozornego charakteru. • Protokół sprostowania omyłki pisarskiej został sporządzony przez osobę nieuprawnioną.
Godne uwagi sformułowania
nie może to stanowić dostatecznej podstawy do skutecznego dochodzenia tak sformułowanego roszczenia • nie można jednak z pełnym przekonaniem stwierdzić, że wykonywanie służebności jest niemożliwe • ich obecność w żadnym wypadku nie może świadczyć o tym, że czynność prawna polegająca na ustanowieniu takiej służebności jest nieważna • nie ma również podstaw do uznania, że dokonanie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej [...] została zawarta dla pozoru • w wyniku sprostowania doszło w istocie do zmiany treści służebności, co wymyka się granicy tak rozumianego sprostowania • zwiększono powierzchnię gruntu, która ma być objęta służebnością • z uwagi na jej sprzeczność z ustawą, jest nieważna
Skład orzekający
Marcin Polit
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności czynności prawnych, w szczególności protokołów sprostowania omyłek pisarskich w aktach notarialnych, a także legitymacji czynnej wspólnot mieszkaniowych w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z ustanowieniem służebności i późniejszym sprostowaniem jej parametrów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy częstego problemu w nieruchomościach - sporów o służebności i prawidłowość dokumentów je potwierdzających. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalanie parametrów służebności i konsekwencje błędów w dokumentacji.
“Czy protokół sprostowania omyłki pisarskiej może unieważnić służebność? Sąd Okręgowy w Warszawie wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.