I C 881/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Gdańsku rozpoznał połączone sprawy z powództwa rodziny zmarłego S. A. o zadośćuczynienie i odszkodowanie. Zmarły poniósł śmierć w wypadku samochodowym w 1999 r. z winy kierowcy K. O. Pozwanym był Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, który przejął odpowiedzialność po upadłości ubezpieczyciela sprawcy. Sąd ustalił, że zmarły S. A. nie zapiął pasów bezpieczeństwa, mimo że pojazd był w nie wyposażony, oraz był pod wpływem alkoholu, co istotnie wpłynęło na skutki wypadku. Na tej podstawie sąd uznał 50% przyczynienie się zmarłego do powstania szkody, co skutkowało obniżeniem zasądzonych kwot zadośćuczynienia i odszkodowania. Sąd szczegółowo analizował krzywdę doznaną przez poszczególnych członków rodziny (matkę, żonę, braci) oraz pogorszenie ich sytuacji życiowej, uwzględniając wiek, więzi rodzinne i inne okoliczności. Rozstrzygnięto również kwestię odsetek i kosztów postępowania, odstępując od obciążania powodów kosztami z uwagi na ich sytuację materialną i charakter dochodzonych roszczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za śmierć osoby bliskiej, uwzględnianie przyczynienia się zmarłego, odpowiedzialność UFG, stosowanie art. 448 k.c. do zdarzeń sprzed nowelizacji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku sprzed lat, z uwzględnieniem przyczynienia się zmarłego w znacznym stopniu. Interpretacja art. 448 k.c. ma zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie art. 446 § 4 k.c.
Zagadnienia prawne (6)
Czy w przypadku śmierci osoby bliskiej w wypadku komunikacyjnym, do którego doszło przed wejściem w życie art. 446 § 4 k.c., można dochodzić zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. za naruszenie dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, śmierć osoby bliskiej powoduje cierpienie wywołane naruszeniem więzi emocjonalnej i poczucia bliskości, które są dobrami osobistymi, co umożliwia przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę SN III CZP 76/10 i wyrok SN II CSK 248/10, wskazując, że katalog dóbr osobistych jest otwarty, a ochrona obejmuje więzi rodzinne, których zerwanie powoduje ból i cierpienie.
W jaki sposób należy ocenić wysokość zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej, uwzględniając kryteria takie jak wstrząs psychiczny, więź ze zmarłym, wiek pokrzywdzonego i jego zdolność do adaptacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wysokość zadośćuczynienia powinna być ustalana indywidualnie, biorąc pod uwagę wstrząs psychiczny, cierpienia moralne, rodzaj i intensywność więzi, poczucie osamotnienia, utratę wsparcia, rolę zmarłego w rodzinie, wiek pokrzywdzonego i jego zdolność do adaptacji, a także skalę bólu i cierpień oraz długotrwałość następstw śmierci.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa SN (III CSK 279/10, V CSK 493/14), podkreślając, że ocena krzywdy jest trudna i powinna opierać się na kryteriach obiektywnych, ale z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności każdego przypadku.
Czy przyczynienie się zmarłego do skutków wypadku komunikacyjnego (niezapinanie pasów, spożywanie alkoholu) uzasadnia obniżenie zadośćuczynienia przysługującego jego bliskim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przyczynienie się zmarłego do powstania lub zwiększenia szkody uzasadnia odpowiednie zmniejszenie obowiązku jej naprawienia, zgodnie z art. 362 k.c., co dotyczy również zadośćuczynienia dla jego bliskich.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na jednolite orzecznictwo SN (IV CR 398/85, II UKN 20/97, III CSK 154/08), wskazując, że przyczynienie się osoby bezpośrednio poszkodowanej, która zmarła, uzasadnia obniżenie zadośćuczynienia przysługującego jej bliskim.
Jakie są kryteria ustalania odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej najbliższych członków rodziny zmarłego na podstawie art. 446 § 3 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odszkodowanie to obejmuje szeroko pojęte szkody majątkowe prowadzące do znacznego pogorszenia sytuacji życiowej, uwzględniając zarówno istniejące, jak i przyszłe negatywne następstwa majątkowe, stan zdrowia, wiek, stosunki rodzinne i majątkowe, a także porównanie z sytuacją, jaka istniałaby, gdyby do śmierci nie doszło.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do wyroku SN II CSK 594/14, podkreślając, że ocena pogorszenia sytuacji życiowej nie ogranicza się do obowiązku alimentacyjnego, ale obejmuje całokształt sytuacji życiowej, w tym pomoc w wychowaniu dzieci.
Czy przepisy dotyczące waloryzacji świadczeń pieniężnych (art. 358¹ § 3 k.c.) mają zastosowanie do zobowiązań odszkodowawczych, takich jak zadośćuczynienie i odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy o waloryzacji mają zastosowanie jedynie do zobowiązań pieniężnych od początku, a zobowiązania odszkodowawcze, w tym zadośćuczynienie i odszkodowanie z art. 446 § 3 k.c., mają charakter odszkodowawczy i nie podlegają tej regulacji.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na uchwałę SN III CZP 136/92, wskazując, że zobowiązania odszkodowawcze nie są z natury pieniężne i nie podlegają art. 358¹ § 3 k.c.
Od kiedy należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonego zadośćuczynienia i odszkodowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia, w którym pozwany pozostawał w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia, co w przypadku zgłoszenia roszczenia przed wniesieniem pozwu, następuje od daty wytoczenia powództwa lub od dnia doręczenia pozwu, jeśli pozwany nie zareagował wcześniej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że pozwany pozostawał w opóźnieniu już przed wniesieniem pozwu, a w przypadku J. A. (1) odsetki od odszkodowania należą się od dnia następującego po upływie 30 dni od zgłoszenia roszczenia (tj. od 1 kwietnia 2017 r.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. A. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| M. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| B. A. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. A. | osoba_fizyczna | powód |
| J. A. (2) | osoba_fizyczna | powód |
| K. A. | osoba_fizyczna | powód |
| S. A. | osoba_fizyczna | zmarły |
| (...) | instytucja | pozwany |
| K. O. | osoba_fizyczna | sprawca wypadku |
Przepisy (15)
Główne
u.u.o. art. 98 § ust. 2 pkt 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
W przypadku ogłoszenia upadłości zakładu ubezpieczeń, UFG zaspokaja roszczenia z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.
u.u.o. art. 14 § ust. 1
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Świadczenie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych powinno być spełnione w terminie 30 dni od dnia otrzymania żądania.
Pomocnicze
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest związany ustaleniami faktycznymi prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej wcale kosztami.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W razie częściowego uwzględnienia lub oddalenia powództwa strony ponoszą koszty związane z tym stosunkiem do wygranej i przegranej.
k.p.c. art. 108 § § 1 zd. 2
Kodeks postępowania cywilnego
Szczegółowe wyliczenie kosztów procesu pozostawia się referendarzowi sądowemu.
Prd art. 39 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
Kierujący pojazdem jest obowiązany używać pasów bezpieczeństwa podczas jazdy.
Prd art. 45 § ust. 2 pkt 3
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
Kierujący pojazdem jest obowiązany zwracać uwagę na stan bezpieczeństwa ruchu drogowego, w tym na stan techniczny pojazdu i jego wyposażenie.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić w całości lub częściowo.
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Sąd może zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.
k.c. art. 363 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli świadczenie polega na zapłaceniu oznaczonej sumy pieniężnej, dłużnik może zamiast świadczenia spełnić je w pieniądzu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć osoby bliskiej jako naruszenie dóbr osobistych uzasadniające zadośćuczynienie na podstawie art. 448 k.c. • Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej rodziny zmarłego uzasadniające odszkodowanie na podstawie art. 446 § 3 k.c. • Odpowiedzialność UFG za szkody powstałe z obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w przypadku upadłości ubezpieczyciela. • Naruszenie przez sprawcę wypadku obowiązku ostrożności, potwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym. • Należność odsetek ustawowych za opóźnienie od daty wymagalności roszczenia.
Odrzucone argumenty
Zarzut pozwanego o braku podstaw do zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 446 § 4 k.c. z uwagi na datę zdarzenia. • Zarzut pozwanego o znaczne zawyżenie roszczeń. • Zarzut pozwanego o przyczynienie się zmarłego do swojej śmierci (choć sąd uwzględnił to w 50%). • Zarzut pozwanego o brak podstaw do waloryzacji zasądzonych kwot. • Zarzut pozwanego o możliwość zasądzenia odsetek dopiero od daty wyrokowania.
Godne uwagi sformułowania
śmierć osoby bliskiej powoduje cierpienie wywołane naruszeniem więzi emocjonalnej i poczucia bliskości • katalog dóbr osobistych określony w art. 23 k.c. ma charakter otwarty • przyczynienie się poszkodowanego nie prowadzi jednak automatycznie do zmniejszenia zadośćuczynienia i jest jedynie warunkiem jego miarkowania • zadośćuczynienie o którym tu mowa jest odzwierciedleniem w formie pieniężnej rozmiaru krzywdy, która nie zależy od statusu materialnego pokrzywdzonego • przepis art. 358¹ § 3 k.c. ... znajduje zastosowanie jedynie do zobowiązań ab initio pieniężnych
Skład orzekający
Piotr Połczyński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości zadośćuczynienia i odszkodowania za śmierć osoby bliskiej, uwzględnianie przyczynienia się zmarłego, odpowiedzialność UFG, stosowanie art. 448 k.c. do zdarzeń sprzed nowelizacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku sprzed lat, z uwzględnieniem przyczynienia się zmarłego w znacznym stopniu. Interpretacja art. 448 k.c. ma zastosowanie do zdarzeń sprzed wejścia w życie art. 446 § 4 k.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sąd ocenia krzywdę i cierpienie rodziny po śmierci bliskiej osoby w wypadku, a także jak uwzględnia przyczynienie się zmarłego do zdarzenia, co jest ważnym aspektem w sprawach odszkodowawczych.
“Wypadek sprzed lat: Sąd zasądził zadośćuczynienie dla rodziny, ale obniżył je o połowę. Dlaczego?”
Dane finansowe
zadośćuczynienie: 7500 PLN
odszkodowanie: 10 000 PLN
zadośćuczynienie: 12 500 PLN
zadośćuczynienie: 20 000 PLN
odszkodowanie: 5000 PLN
zadośćuczynienie: 10 000 PLN
odszkodowanie: 5000 PLN
zadośćuczynienie: 10 000 PLN
odszkodowanie: 5000 PLN
zadośćuczynienie: 5000 PLN
odszkodowanie: 5000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.