I C 274/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. L. (1), funkcjonariusz celny w latach 1995-2003, wniósł pozew przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę 206 017,74 zł odszkodowania wraz z odsetkami. Roszczenie wynikało z utraty zatrudnienia i wynagrodzenia w Służbie Celnej, spowodowanej wniesieniem aktu oskarżenia w sprawie II K 197/01 (później II K 5/03) o poświadczenie nieprawdy w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD. Po trwającym 6,5 roku procesie, powód został wyrokiem Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej uniewinniony, a wyrok uprawomocnił się w czerwcu 2009 roku. Zwolnienie ze służby nastąpiło we wrześniu 2003 roku na podstawie przepisu ustawy o Służbie Celnej, który przewidywał zwolnienie w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne przestępstwo. Powód dochodził odszkodowania za okres od września 2003 do września 2009 roku, wskazując jako podstawę prawną art. 417 k.c. i zarzucając bezprawne działania Prokuratora Rejonowego w Białej Podlaskiej (naruszenie art. 322 § 1 k.p.k., art. 5 § 2 k.p.k.) oraz przewlekłość postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej (naruszenie art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPC). Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne, stwierdzając, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za szkodę wynikłą z niezgodnych z prawem działań i zaniechań przy wykonywaniu władzy publicznej. Sąd podkreślił, że Prokuratura nie wyjaśniła należycie okoliczności sprawy przed wniesieniem aktu oskarżenia, a postępowanie karne było prowadzone przewlekle przez Sąd Rejonowy, co naruszyło prawo obywatela do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki. Ustalono, że szkoda obejmuje utracone wynagrodzenie (172 385,69 zł), ekwiwalent za urlop (19 662,56 zł) i nagrody (13 969,49 zł), co daje łącznie 206 017,74 zł. Zasądzono również odsetki ustawowe od dnia 10 marca 2012 roku oraz koszty postępowania. Zarzut przedawnienia oddalono, uznając, że termin rozpoczął bieg od chwili uzyskania przez powoda wiedzy o szkodzie i jej rozmiarze po prawomocnym wyroku uniewinniającym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikłe z przewlekłości postępowania karnego i niezgodnych z prawem działań organów ścigania.
Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny działań organów państwowych i związku przyczynowego ze szkodą.
Zagadnienia prawne (3)
Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, w tym przez przewlekłe postępowanie karne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność, jeśli wystąpiła szkoda, jej wyrządzenie jest następstwem niezgodnego z prawem wykonania czynności z zakresu władzy publicznej, a istnieje normalny związek przyczynowy między szkodą a tym działaniem/zaniechaniem.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarówno działania Prokuratury (pochopne wniesienie aktu oskarżenia przy wątpliwym materiale dowodowym) jak i Sądu Rejonowego (przewlekłe prowadzenie postępowania karnego przez 9 lat) były niezgodne z prawem i wypełniły przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa z art. 417 k.c. Przewlekłość naruszyła prawo do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki.
Czy przewlekłość postępowania karnego, prowadzącego do zwolnienia funkcjonariusza ze służby, stanowi podstawę do zasądzenia odszkodowania od Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli przewlekłość postępowania jest niezgodna z prawem i pozostaje w normalnym związku przyczynowym ze szkodą (utratą zarobków).
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że dziewięcioletni okres postępowania karnego, zakończonego uniewinnieniem, był wynikiem wadliwej organizacji pracy, braku koncentracji materiału dowodowego i wielokrotnego odraczania rozpraw, co wypełnia przesłanki bezprawności i stanowi podstawę do zasądzenia odszkodowania za utracone zarobki.
Kiedy rozpoczyna biec termin przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za szkodę wynikłą z niezgodnego z prawem działania władzy publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia rozpoczyna bieg od chwili uzyskania przez poszkodowanego ostatecznej wiedzy o szkodzie i jej rozmiarze.
Uzasadnienie
W przypadku powoda, termin przedawnienia rozpoczął bieg dopiero z chwilą wydania prawomocnego wyroku uniewinniającego, co oznacza, że roszczenie nie było przedawnione w momencie wniesienia pozwu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. L. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa reprezentowany przez Prokuratora Rejonowego w Białej Podlaskiej i Prezesa Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd stosuje przepis do odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej.
Pomocnicze
k.p.k. art. 2 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący zasady szybkości postępowania, naruszony przez przewlekłość.
k.p.k. art. 5 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący rozstrzygania wątpliwości na korzyść oskarżonego, naruszony przez pochopne wniesienie aktu oskarżenia.
k.p.k. art. 322 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący obowiązku umorzenia postępowania przygotowawczego, jeśli brak dowodów, naruszony przez prokuratora.
k.p.k. art. 297
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący celu postępowania przygotowawczego (wyjaśnienie okoliczności sprawy), naruszony przez prokuratora.
k.p.k. art. 397 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Przepis dotyczący możliwości wyznaczenia terminu do uzupełnienia postępowania dowodowego, wykorzystany przez sąd, ale prowadzący do przedłużenia.
k.c. art. 361 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący normalnych następstw szkody, stosowany do oceny związku przyczynowego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek ustawowych.
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący zasad zasądzania kosztów postępowania.
u.s.c. art. 25 § ust. 1 pkt 8a
Ustawa o Służbie Celnej
Przepis, na podstawie którego powód został zwolniony ze służby.
k.k. art. 271 § § 1 i 3
Kodeks karny
Przepis dotyczący poświadczenia nieprawdy, zarzucany powodowi w postępowaniu karnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodne z prawem działanie Prokuratury (pochopne wniesienie aktu oskarżenia). • Przewlekłość postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy. • Szkoda majątkowa w postaci utraconych zarobków i świadczeń pracowniczych. • Normalny związek przyczynowy między działaniami władzy publicznej a szkodą. • Naruszenie prawa do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia (oddalony).
Godne uwagi sformułowania
Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność cywilną za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. • Przez szkodę należy w przedmiotowym przypadku rozumieć, zarówno uszczerbek o charakterze majątkowym, jak i niemajątkowym. • Przesłanką odpowiedzialności jest zarówno bezprawność działania, tj. działanie z naruszeniem prawa, jak i zaniechanie, w przypadku, gdy przepis prawa określa obowiązek podejmowania określonych czynności. • Wina nie stanowi bowiem przesłanki odpowiedzialności z art. 417 k.c. • Prokurator nie dążył do rzetelnego ustalenia czy rzeczywiście powód popełnił przestępstwo. • Przewlekłość postępowania następuje w sytuacji, gdy podejmowane ze zwłoką czynności wydłużają czas rozstrzygnięcia sprawy co do istoty. • Nadmierna przewlekłość postępowania spowodowała naruszenie prawa obywatela do Sądu, rozumiane jako prawo do rozpoznawania sprawy toczącej się z jego udziałem bez nieuzasadnionej zwłoki. • Gdyby nie doszło do postawienia zarzutu powodowi i wniesienia aktu oskarżenia do Sądu, powód nie zostałby zwolniony z pracy i nie utraciłby należnego mu wynagrodzenia.
Skład orzekający
Zofia Homa
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wynikłe z przewlekłości postępowania karnego i niezgodnych z prawem działań organów ścigania."
Ograniczenia: Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny działań organów państwowych i związku przyczynowego ze szkodą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak długotrwałe i błędne działania organów państwa mogą prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych dla obywatela i odpowiedzialności Skarbu Państwa. Jest to przykład walki jednostki z systemem.
“Niesłusznie oskarżony i zwolniony z pracy: Skarb Państwa zapłacił ponad 200 tys. zł odszkodowania za błędy prokuratury i sądu.”
Dane finansowe
WPS: 206 017,74 PLN
odszkodowanie za utracone zarobki: 206 017,74 PLN
zwrot kosztów postępowania: 8217 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.