Orzeczenie · 2026-03-25

I AGa 96/25Oddalenie powodztwa funduszu hipoteka kaucyjna

Sąd

Sąd Apelacyjny w Białymstoku

Miejsce

Białystok

Data

2026-03-25

SAOSCywilneprawo rzeczoweWysokaapelacyjny

hipoteka kaucyjnawierzytelności przyszłezabezpieczeniecesja wierzytelnościnieruchomościfundusz inwestycyjnybankowośćprawo hipoteczne

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Białymstoku rozpoznał sprawę z powództwa (...) Niestandaryzowanego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Wierzytelności w D. przeciwko Z. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w X. o zapłatę kwoty 133 873,00 zł. Sąd Okręgowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2025 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda wskazaną kwotę z odsetkami, z ograniczeniem odpowiedzialności do przedmiotu hipoteki. Pozwany wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sąd Apelacyjny uznał apelację za zasadną w całości. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy hipoteka kaucyjna ustanowiona na nieruchomości pozwanego w 2001 roku zabezpieczała wierzytelność z umowy kredytowej z 2003 roku, którą nabył powód w drodze cesji. Sąd Apelacyjny stwierdził, że hipoteka kaucyjna, zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami, mogła zabezpieczać wierzytelności istniejące lub przyszłe z określonego stosunku prawnego. Jednakże, hipoteka ustanowiona w 2001 roku nie mogła zabezpieczać wierzytelności z umowy kredytowej z 2003 roku, która jeszcze nie istniała i nie wynikała z ustalonego stosunku prawnego w momencie ustanowienia hipoteki. Sąd Apelacyjny podkreślił, że późniejsze oświadczenia pozwanego nie mogły wstecznie rozszerzyć skuteczności hipoteki. Ponadto, sąd uznał, że powód nie wykazał w sposób należyty wysokości dochodzonej wierzytelności, a wpis hipoteki kaucyjnej nie stanowił dowodu jej wysokości. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo i zasądzając od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących hipoteki kaucyjnej, zabezpieczenia wierzytelności przyszłych, ciężaru dowodu w sprawach o zapłatę z hipoteki oraz skutków przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją przepisów o księgach wieczystych i hipotece, a także specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy hipoteka kaucyjna ustanowiona w 2001 roku może zabezpieczać wierzytelność z umowy kredytowej zawartej w 2003 roku, która nie istniała w momencie ustanowienia hipoteki?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, hipoteka kaucyjna ustanowiona w 2001 roku nie mogła zabezpieczać wierzytelności z umowy kredytowej z 2003 roku, ponieważ hipoteka ta mogła zabezpieczać jedynie wierzytelności istniejące w momencie jej ustanowienia lub przyszłe wynikające z określonego stosunku prawnego, który już istniał lub strony zobowiązały się do jego zawarcia.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że hipoteka kaucyjna, zgodnie z przepisami obowiązującymi w 2001 roku, mogła zabezpieczać wierzytelności przyszłe, ale tylko te wynikające z określonego stosunku prawnego. Umowa kredytowa z 2003 roku nie istniała w 2001 roku i nie wynikała z ustalonego wówczas stosunku prawnego, co uniemożliwiało jej zabezpieczenie przez hipotekę ustanowioną wcześniej. Późniejsze oświadczenia pozwanego nie mogły wstecznie rozszerzyć skuteczności hipoteki.

Czy wpis hipoteki kaucyjnej do księgi wieczystej stanowi wystarczający dowód istnienia i wysokości zabezpieczonej wierzytelności dochodzonej przez wierzyciela hipotecznego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wpis hipoteki kaucyjnej do księgi wieczystej nie stanowi dowodu istnienia i wysokości zabezpieczonej wierzytelności. Wierzyciel hipoteczny musi wykazać istnienie i wysokość wierzytelności innymi dowodami.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołał się na art. 105 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz orzecznictwo, zgodnie z którym wpis hipoteki kaucyjnej nie przesądza o rzeczywistej wysokości należności. Wierzyciel nie może powołać się na wpis dla udowodnienia wierzytelności, lecz musi ją wykazać innymi dowodami. Powód nie sprostał temu obowiązkowi.

Czy przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką wpływa na możliwość dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie wpływa na uprawnienia wierzyciela hipotecznego do dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołał się na art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Zarzut przedawnienia nie jest skutecznym środkiem obrony przeciwko powództwu wierzyciela hipotecznego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zmiana wyroku i oddalenie powództwa

Strona wygrywająca

Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w X.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) Niestandaryzowany Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Wierzytelności w D.	instytucja	powód
Z. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w X.	spółka	pozwany

Przepisy (18)

Główne

u.k.w.h. art. 102 § ust. 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Hipoteka kaucyjna mogła zabezpieczać istniejące lub mogące powstać wierzytelności z określonego stosunku prawnego albo roszczenia związane z wierzytelnością hipoteczną, lecz nie objęte z mocy ustawy hipoteką zwykłą.

u.k.w.h. art. 103

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Dotyczy hipoteki kaucyjnej jako sposobu zabezpieczenia wierzytelności z dokumentów zbywalnych przez indos.

k.c. art. 65 § ust. 1

Kodeks cywilny

Podstawowe uprawnienie wierzyciela z tytułu hipoteki - prawo dochodzenia zaspokojenia z obciążonej nieruchomości.

k.c. art. 77

Kodeks cywilny

Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do zaspokojenia z nieruchomości.

u.k.w.h. art. 3 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Domniemanie zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.

u.k.w.h. art. 79 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wierzytelność zabezpieczona hipoteką nie może być przeniesiona bez hipoteki.

u.k.w.h. art. 79 § ust. 2

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Hipoteka nie może być przeniesiona bez wierzytelności, którą zabezpiecza.

u.k.w.h. art. 105

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Wierzyciel nie może powołać się na wpis hipoteki kaucyjnej w celu udowodnienia wierzytelności zabezpieczonej.

k.c. art. 509

Kodeks cywilny

Umowa przelewu wierzytelności.

k.c. art. 510

Kodeks cywilny

Skutki prawne przelewu wierzytelności.

k.c. art. 6

Kodeks cywilny

Ciężar dowodu.

k.p.c. art. 386 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zmiana zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 98 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasądzenie kosztów procesu.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

Pomocnicze

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Terminy przedawnienia dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

k.p.c. art. 319

Kodeks postępowania cywilnego

Ograniczenie odpowiedzialności do obciążonej nieruchomości.

u.k.w.h. art. 10 § ust. 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Postępowanie sądowe o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Hipoteka kaucyjna ustanowiona w 2001 roku nie zabezpieczała wierzytelności z umowy kredytowej z 2003 roku, ponieważ wierzytelność ta nie istniała w momencie ustanowienia hipoteki i nie wynikała z ustalonego wówczas stosunku prawnego. • Powód nie wykazał wysokości dochodzonej wierzytelności, a wpis hipoteki kaucyjnej nie stanowi dowodu jej wysokości. • Przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie wyłącza możliwości dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką, jednakże w tym przypadku hipoteka nie zabezpieczała dochodzonej wierzytelności.

Odrzucone argumenty

Hipoteka kaucyjna ustanowiona w 2001 roku zabezpieczała wierzytelność z umowy kredytowej z 2003 roku. • Wpis hipoteki kaucyjnej do księgi wieczystej stanowił wystarczającą legitymację dla powoda do dochodzenia roszczenia. • Roszczenie powoda nie uległo przedawnieniu.

Godne uwagi sformułowania

hipoteka kaucyjna ustanowiona na jego mocy nie mogła zabezpieczyć wierzytelności mogącej powstać w przyszłości z nieistniejącego jeszcze stosunku prawnego • wpis hipoteki kaucyjnej nie stanowił dowodu jej wysokości • przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z przedmiotu hipoteki

Skład orzekający

Jacek Barczewski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących hipoteki kaucyjnej, zabezpieczenia wierzytelności przyszłych, ciężaru dowodu w sprawach o zapłatę z hipoteki oraz skutków przedawnienia wierzytelności zabezpieczonej hipoteką."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją przepisów o księgach wieczystych i hipotece, a także specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonych zagadnień prawa rzeczowego, w szczególności hipoteki kaucyjnej i jej zabezpieczenia wierzytelności przyszłych, co jest istotne dla praktyków prawa bankowego i nieruchomościowego. Odwrócenie decyzji sądu pierwszej instancji dodaje jej dynamiki.

“Czy hipoteka z 2001 roku może zabezpieczyć dług z 2003? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 133 873 PLN

zwrot kosztów postępowania: 5417 PLN

zwrot kosztów procesu za instancję odwoławczą: 10 744 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników