I AGa 447/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty należności za roboty budowlane oraz kary umownej, dochodzonych przez powoda od pozwanego. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając m.in. brak możliwości dochodzenia wynagrodzenia za częściowe odbiory robót. Sąd Apelacyjny, po uzupełnieniu materiału dowodowego i ponownej ocenie, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Zasądzono na rzecz powoda kwotę 326.621,39 zł wraz z odsetkami, uznając zasadność częściowego rozliczania robót budowlanych zgodnie z umową i przepisami prawa (art. 654 kc). Oddalono jednak żądanie zapłaty kary umownej, mimo że powód odstąpił od umowy z powodu zaległości pozwanego w płatnościach. Uznano, że kwestia kary umownej została już rozstrzygnięta prawomocnym nakazem zapłaty wydanym na rzecz pozwanego w odrębnym postępowaniu, co wiązało sąd. Sąd Apelacyjny skorygował również stanowisko Sądu Okręgowego w kwestii odbiorów częściowych, podkreślając ich dopuszczalność na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego (art. 654 kc) oraz postanowień umowy. Zwrócono uwagę, że pozwany miał prawo zatrzymać jedynie 5% wynagrodzenia netto z każdej faktury tytułem gwarancji dobrego wykonania umowy, a nie miał podstaw do zatrzymywania drugiej kaucji (gwarancji jakości) przed upływem terminu jej przedstawienia, ani do potrącania obu kaucji wstecznie z już zapłaconych faktur. Ostatecznie, Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz powoda kwotę 326.621,39 zł za wykonane roboty budowlane, oddalając powództwo w pozostałej części (w tym w zakresie kary umownej) oraz oddalając apelację w pozostałym zakresie. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umów o roboty budowlane, w szczególności kwestii odbiorów częściowych, rozliczeń, kar umownych oraz skutków prawnych prawomocnych nakazów zapłaty.
Konkretne postanowienia umowy i stan faktyczny sprawy mogą wpływać na stosowanie wywiedzionych zasad w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy protokoły zaawansowania robót i protokoły odbioru częściowego w umowie o roboty budowlane stanowią podstawę do żądania zapłaty części wynagrodzenia, czy są jedynie czynnościami księgowo-rachunkowymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, protokoły zaawansowania robót i odbioru częściowego stanowią podstawę do żądania zapłaty części wynagrodzenia, a nie są jedynie czynnościami księgowo-rachunkowymi.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że strony umowy o roboty budowlane rozliczały wykonane prace w cyklu miesięcznym, co wynikało z postanowień umowy i praktyki. Protokoły te określały zakres wykonanych prac i wiązały się z obowiązkiem zapłaty odpowiedniej części wynagrodzenia, a nie miały charakteru zaliczek.
Czy wykonawcy przysługuje kara umowna za odstąpienie od umowy o roboty budowlane z powodu opóźnień inwestora w zapłacie wynagrodzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku żądanie kary umownej przez powoda nie mogło zostać uwzględnione, ponieważ kwestia ta została już rozstrzygnięta prawomocnym nakazem zapłaty wydanym na rzecz pozwanego w odrębnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny był związany prawomocnym nakazem zapłaty, który uwzględnił żądanie pozwanego dotyczące kary umownej. Nawet gdyby sąd miał odmienną ocenę przyczyn odstąpienia od umowy, prawomocność nakazu uniemożliwiała dalszą ocenę tej kwestii w niniejszym postępowaniu. Niedopuszczalne byłoby również przyznanie kary umownej obu stronom z tego samego zdarzenia.
Czy inwestor (pozwany) miał prawo zatrzymywać z faktur wykonawcy (powoda) części wynagrodzenia tytułem gwarancji dobrego wykonania umowy i gwarancji jakości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pozwany miał prawo zatrzymać 5% wynagrodzenia netto z każdej faktury tytułem gwarancji dobrego wykonania umowy. Nie miał natomiast podstaw do zatrzymywania drugiej kaucji (5% tytułem gwarancji jakości) przed upływem terminu jej przedstawienia, ani do potrącania obu kaucji wstecznie z już zapłaconych faktur.
Uzasadnienie
Umowa przewidywała dwie gwarancje. Gwarancja dobrego wykonania miała być przedstawiona do pierwszej faktury, a gwarancja jakości do ostatniej. Pozwany miał prawo potrącić pierwszą gwarancję z każdej faktury. Potrącenie drugiej gwarancji było przedwczesne, a potrącenia wsteczne z zapłaconych faktur były nieuzasadnione.
Czy świadczenie polegające na realizacji obiektu budowlanego jest niepodzielne, a wynagrodzenie staje się wymagalne dopiero z chwilą wykonania całego obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie to nie jest niepodzielne w takim sensie, że wynagrodzenie nie staje się wymagalne dopiero z chwilą wykonania całego obiektu. Odbiory częściowe i zapłata za nie są dopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że interpretacja Sądu Okręgowego była błędna. Przepis art. 654 kc oraz postanowienia umowy dopuszczają odbiory częściowe i zapłatę za nie. Finansowanie całej inwestycji przez wykonawcę do końca byłoby sprzeczne z praktyką rynkową.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. | spółka | powód |
| (...) sp. z o.o. spółki komandytowej w O. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Umowa o roboty budowlane.
k.c. art. 654
Kodeks cywilny
Dopuszczalność odbiorów częściowych i zapłaty za nie.
k.c. art. 494 § 1
Kodeks cywilny
Skutki odstąpienia od umowy wzajemnej (zwrot świadczeń, naprawienie szkody).
k.c. art. 483 § 1
Kodeks cywilny
Zastrzeżenie kary umownej.
k.c. art. 484 § 1
Kodeks cywilny
Skutki zastrzeżenia kary umownej.
Pomocnicze
k.c. art. 379 § 1
Kodeks cywilny
Niepodzielność świadczenia.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.c. art. 497
Kodeks cywilny
Przeszkoda w wykonaniu zobowiązania.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Przeszkoda w wykonaniu zobowiązania.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 504 § 2
Kodeks cywilny
Skutki prawomocnego nakazu zapłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dopuszczalność i skutki prawne odbiorów częściowych robót budowlanych. • Niewłaściwa interpretacja przez Sąd Okręgowy przepisów dotyczących umów o roboty budowlane i rozliczeń częściowych. • Nieuprawnione zatrzymywanie przez pozwanego części wynagrodzenia z tytułu gwarancji jakości oraz potrącenia wsteczne. • Naruszenie przez Sąd Okręgowy przepisów proceduralnych dotyczących oceny dowodów i dopuszczania dowodu z opinii biegłego.
Odrzucone argumenty
Żądanie zapłaty kary umownej przez powoda (ze względu na prawomocny nakaz zapłaty wydany na rzecz pozwanego). • Uznanie przez Sąd Okręgowy, że protokoły odbioru częściowego miały jedynie charakter księgowy. • Uznanie przez Sąd Okręgowy, że świadczenie z umowy o roboty budowlane jest niepodzielne.
Godne uwagi sformułowania
protokoły zaawansowania robót były to tylko czynności księgowo – rachunkowe i kontrolne o charakterze administracyjnym i nie wpływały na treść stosunków cywilnych między stronami • nie można też zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku • w praktyce strony rozliczały roboty w cyklu miesięcznym • prawomocny nakaz zapłaty zgodnie z art. 504 § 2 kpc ma skutki prawomocnego wyroku i nie może budzić wątpliwości, że sąd jest nim związany • nie można w ogóle mówić, że powód wystawił ostatnia fakturę, zważywszy, że gdyby strona powodowa dalej wykonywała umowę to faktur z pewnością byłoby jeszcze wiele
Skład orzekający
Rafał Dzyr
przewodniczący
Józef Wąsik
członek
Teresa Rak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umów o roboty budowlane, w szczególności kwestii odbiorów częściowych, rozliczeń, kar umownych oraz skutków prawnych prawomocnych nakazów zapłaty."
Ograniczenia: Konkretne postanowienia umowy i stan faktyczny sprawy mogą wpływać na stosowanie wywiedzionych zasad w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy częstego problemu w branży budowlanej - sporów o wynagrodzenie i kary umowne, a także pokazuje, jak prawomocne orzeczenia w jednej sprawie mogą wpływać na inną.
“Budowlanka: Kiedy odbiory częściowe to nie tylko "czynności księgowe"? Sąd Apelacyjny wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 749 271,39 PLN
należność za roboty budowlane: 326 621,39 PLN
odsetki: 1838,3 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.