Orzeczenie · 2025-09-30

I ACA 887/23Nieważność umowy kredytu indeksowanego abuzywne klauzule

Sąd

Sąd Apelacyjny w Rzeszowie

Miejsce

Rzeszów

Data

2025-09-30

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt hipotecznykredyt indeksowanyfrank szwajcarskiabuzywnośćklauzula niedozwolonaochrona konsumentanieważność umowyzwrot świadczeniaryzyko kursowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia powódki o zwrot nienależnie wpłaconych świadczeń z tytułu umowy kredytu mieszkaniowego indeksowanego do franka szwajcarskiego, zawartej w 2008 roku. Powódka argumentowała, że umowa jest nieważna z powodu abuzywnych klauzul dotyczących mechanizmu indeksacji i braku należytego poinformowania o ryzyku kursowym. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu uznał umowę za nieważną, stwierdzając abuzywność klauzul indeksacyjnych i zasądził od banku zwrot wpłaconych przez powódkę kwot. Bank złożył apelację, kwestionując m.in. ocenę dowodów i zastosowanie prawa materialnego. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie oddalił apelację, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji co do nieważności umowy i zasadności roszczenia powódki. Sąd podkreślił, że klauzule indeksacyjne były abuzywne, ponieważ dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, nie były indywidualnie uzgodnione, a konsument nie został należycie poinformowany o ryzyku. Sąd Apelacyjny potwierdził, że usunięcie abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, a powódce przysługuje roszczenie o zwrot spełnionych świadczeń na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i braku należytego poinformowania konsumenta. Ugruntowanie stanowiska o konieczności zwrotu świadczeń na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i umowy zawartej w określonym czasie. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy pod kątem abuzywności i obowiązku informacyjnego.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczące sposobu ustalania kursu waluty, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, które dają bankowi swobodę w jednostronnym ustalaniu kursów walut, nie są indywidualnie uzgodnione i nie informują należycie konsumenta o ryzyku, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że klauzule indeksacyjne były abuzywne, ponieważ pozwalały bankowi na arbitralne ustalanie kursów walut, nie były indywidualnie negocjowane z konsumentem, a bank nie dopełnił obowiązku informacyjnego co do ryzyka kursowego i jego wpływu na wysokość zobowiązania.

Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych za abuzywne dla całej umowy kredytu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uznanie klauzul indeksacyjnych za abuzywne, zwłaszcza gdy dotyczą one głównych świadczeń stron i nie zostały indywidualnie uzgodnione, może prowadzić do nieważności całej umowy kredytu, jeśli bez tych klauzul umowa nie mogłaby zostać zawarta lub jej charakter uległby istotnej zmianie.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że eliminacja klauzul indeksacyjnych, które określają główne świadczenie kredytobiorcy i są kluczowe dla konstrukcji umowy kredytu denominowanego/indeksowanego, prowadzi do nieważności całej umowy, szczególnie gdy konsument wyraża wolę takiego rozstrzygnięcia i nie można zastąpić abuzywnych postanowień innymi przepisami.

Czy konsument został należycie poinformowany o ryzyku związanym z umową kredytu indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie dopełnił obowiązku należytego poinformowania konsumenta o ryzyku kursowym, jego potencjalnych konsekwencjach ekonomicznych oraz o sposobie ustalania kursów walut.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zapewnienia o stabilności waluty i niskim oprocentowaniu, przy jednoczesnym braku szczegółowych symulacji wpływu zmian kursu na raty i saldo kredytu, stanowią naruszenie obowiązków informacyjnych banku wobec konsumenta.

Czy bank może skutecznie podnieść zarzut potrącenia lub zatrzymania w sytuacji nieważności umowy kredytu?

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie mógł skutecznie podnieść zarzutu potrącenia ani zatrzymania, ponieważ jego pełnomocnik procesowy nie był uprawniony do przyjęcia oświadczenia o potrąceniu od pełnomocnika powódki, który nie posiadał odpowiedniego umocowania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że zarzut potrącenia i zatrzymania, jako czynności materialnoprawne, wymagały skutecznego złożenia oświadczenia woli. W tej sprawie, ze względu na brak odpowiedniego umocowania pełnomocnika powódki do przyjęcia takich oświadczeń, zarzuty te nie mogły odnieść skutku prawnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

powódka A. K. (1)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
A. K. (1)	osoba_fizyczna	powódka
(...) Bank (...) S.A. w W.	spółka	pozwany

Przepisy (11)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.

Prawo bankowe art. 69

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Definicja i elementy umowy kredytu bankowego, w tym wymogi dotyczące kredytów indeksowanych lub denominowanych w walucie obcej.

Pomocnicze

k.c. art. 353¹

Kodeks cywilny

Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie może tego uczynić, obowiązany jest do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 410 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie, w jakim przepisy o zobowiązaniach z umów nie stanowią inaczej. W razie świadczenia nienależnego obowiązek zwrotu obejmuje świadczenie w naturze, a gdy nie jest to możliwe, jego wartość.

k.c. art. 58 § § 1 i 2