I ACA 849/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powódki, użytkownika wieczystego działek nr 15/20 i 16/17, o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z tych nieruchomości przez Miasto K. w okresie od sierpnia 2013 r. do listopada 2014 r. w związku z realizacją inwestycji drogowej. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 322 000 zł, uznając, że pozwany bezprawnie korzystał z nieruchomości. Sąd Apelacyjny w Katowicach pierwotnie zmienił wyrok, zasądzając wyższą kwotę, jednak po rozpoznaniu skargi kasacyjnej pozwanego przez Sąd Najwyższy, sprawa wróciła do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego, wskazując, że decyzja administracyjna wydana na podstawie specustawy drogowej (ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych) może stanowić podstawę do czasowego ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, nawet jeśli polega ono na całkowitym wyłączeniu możliwości posiadania i pobierania pożytków. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Apelacyjny, kierując się wytycznymi Sądu Najwyższego, uznał, że zajęcie działek przez pozwanego było uzasadnione decyzją administracyjną z dnia 6 października 2011 r., która ograniczyła możliwość korzystania z nieruchomości na czas trwania inwestycji. W związku z tym, zajęcie to nie było bezumowne, co wykluczyło możliwość dochodzenia przez powódkę wynagrodzenia z tego tytułu. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok, oddalając powództwo w całości i zasądzając od powódki na rzecz pozwanego koszty postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości i jego wpływu na roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie.
Dotyczy sytuacji, gdy zajęcie nieruchomości następuje na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w trybie specustawy drogowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zajęcie nieruchomości przez inwestora w związku z realizacją inwestycji drogowej na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie specustawy drogowej, które polega na czasowym ograniczeniu w korzystaniu z nieruchomości, wyklucza możliwość dochodzenia przez użytkownika wieczystego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zajęcie nieruchomości na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie specustawy drogowej, nawet jeśli polega na czasowym ograniczeniu w korzystaniu z nieruchomości, wyklucza możliwość dochodzenia przez użytkownika wieczystego wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z tej nieruchomości, ponieważ takie zajęcie nie jest posiadaniem bez tytułu prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że specustawa drogowa dopuszcza czasowe ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, które może polegać na wyłączeniu możliwości posiadania i pobierania pożytków przez uprawnionego. Skoro zajęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie ważnej decyzji administracyjnej, nie można uznać go za bezumowne, nawet jeśli wiązało się z utratą władztwa nad gruntem na czas trwania inwestycji.
Czy ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości na podstawie art. 11f ust. 1 pkt 8 lit. 'i' ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych może polegać na czasowym wyłączeniu możliwości korzystania przez uprawnionego z nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ograniczenie to może polegać na czasowym wyłączeniu możliwości korzystania przez uprawnionego z nieruchomości, w tym na czas realizacji inwestycji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepis ten nie ogranicza się do ograniczeń rzeczowych, ale obejmuje także czasowe pozbawienie możliwości posiadania i pobierania pożytków, co jest wycinkiem uprawnień właściciela/użytkownika wieczystego. Dalej idące jest wywłaszczenie, czyli trwałe pozbawienie prawa.
Czy art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami znajduje zastosowanie w przypadku ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości na podstawie specustawy drogowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami nie znajduje zastosowania, ponieważ specustawa drogowa stanowi regulację szczególną i nie odsyła do tego przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że specustawa drogowa odsyła jedynie do odpowiedniego stosowania art. 124 ust. 4-7 i art. 124a u.g.n., a nie do art. 124b, który reguluje inne sytuacje (konserwacja, remonty, usuwanie awarii).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) RONDO (...) z ograniczoną odpowiedzialnością w W. | spółka | powódka |
| Miasto K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
u.s.z.p.i.r.w.d.p. art. 11a
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Podstawa wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
u.s.z.p.i.r.w.d.p. art. 11f § ust. 1 pkt 8 lit. 'i'
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Możliwość ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości na czas trwania inwestycji.
Pomocnicze
k.c. art. 224 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 225
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy.
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
Zakres korzystania z gruntu przez użytkownika wieczystego.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Granice rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek zwrotu kosztów procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów należnych stronie wygrywającej.
u.s.z.p.i.r.w.d.p. art. 11f § ust. 2
Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych
Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
u.g.n. art. 124 § ust. 4-7
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odsyłanie do odpowiedniego stosowania w ramach specustawy drogowej.
u.g.n. art. 124a
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Odsyłanie do odpowiedniego stosowania w ramach specustawy drogowej.
u.g.n. art. 124b
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nieznajduje zastosowania w niniejszej sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zajęcie nieruchomości nastąpiło na podstawie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie specustawy drogowej, co wyklucza charakter bezumowny. • Specustawa drogowa dopuszcza czasowe ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości, które może polegać na wyłączeniu możliwości posiadania i pobierania pożytków. • Art. 124b ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Odrzucone argumenty
Pozwany bezprawnie korzystał z nieruchomości, co uzasadnia żądanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie. • Ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości na podstawie specustawy drogowej nie może polegać na całkowitym wyłączeniu możliwości korzystania przez uprawnionego. • Należy zastosować przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za udostępnienie nieruchomości.
Godne uwagi sformułowania
ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości na czas trwania inwestycji • czasowe pozbawienie właściciela (użytkownika wieczystego) możliwości posiadania i pobierania ewentualnych pożytków (jako wycinek uprawnień przysługujących do rzeczy) jest ograniczeniem w korzystaniu • samo stwierdzenie, że do zajęcia nieruchomości doszło na podstawie decyzji administracyjnej, wyklucza przyjęcie, że korzystanie z działek powódki było posiadaniem bezumownym.
Skład orzekający
Małgorzata Wołczańska
przewodniczący-sprawozdawca
Joanna Naczyńska
sędzia
Lucyna Morys - Magiera
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów specustawy drogowej dotyczących ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości i jego wpływu na roszczenia o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zajęcie nieruchomości następuje na podstawie decyzji administracyjnej wydanej w trybie specustawy drogowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z realizacją inwestycji publicznych i prawem własności, z istotnym orzecznictwem Sądu Najwyższego.
“Inwestycja drogowa kontra właściciel: czy można żądać wynagrodzenia za zajęcie gruntu?”
Dane finansowe
WPS: 322 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.