I ACA 829/14Brak dowodów na umowe służebności mieszkania
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód J. H. wniósł o zasądzenie od pozwanego D. G. kwoty 97.000 zł, twierdząc, że przekazał mu te pieniądze w wykonaniu ustnej umowy, zgodnie z którą pozwany miał przeznaczyć je na wykończenie domu w zamian za ustanowienie dla powoda dożywotniej służebności mieszkania. Pozwany zaprzeczył zawarciu takiej umowy i otrzymaniu pieniędzy. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej oddalił powództwo, uznając, że powód nie udowodnił zawarcia umowy ani przekazania pieniędzy pozwanemu. Sąd ustalił, że powód sprzedał swoje mieszkanie za 97.000 zł, a pieniądze te były dysponowane przez jego siostrę, żonę pozwanego. Sąd Okręgowy uznał zeznania powoda i jego siostry za niewiarygodne w części dotyczącej umowy ze służebnością. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację powoda, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest służebność mieszkania, wymaga formy aktu notarialnego, a umowa ustna w tym zakresie jest nieważna. Powód nie wykazał również, aby pozwany był wzbogacony w wyniku rzekomego przekazania mu środków finansowych. Sąd Apelacyjny uznał, że zamieszkanie powoda z pozwanym i jego rodziną było naturalną konsekwencją opieki sprawowanej przez siostrę powoda, a nie wynikiem umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaNieważność ustnych umów o ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności mieszkania, z uwagi na wymóg formy aktu notarialnego.
Dotyczy sytuacji, gdy przedmiotem umowy jest ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, a nie np. umowy najmu czy użyczenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy ustna umowa o ustanowienie dożywotniej służebności mieszkania w zamian za przekazanie środków pieniężnych jest ważna i czy można dochodzić jej wykonania lub zwrotu świadczenia w przypadku jej zerwania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustna umowa o ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest służebność mieszkania, jest nieważna z uwagi na brak wymaganej formy aktu notarialnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołując się na art. 245 § 1 i 2 kc oraz art. 73 § 2 kc, stwierdził, że do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego wymagana jest forma aktu notarialnego. Nawet gdyby doszło do ustnej umowy, należałoby ją uznać za nieważną, a podstawą roszczenia byłby zwrot świadczenia w ramach niewzbogacenia (art. 410 § 2 kc).
Czy powód udowodnił zawarcie z pozwanym umowy o ustanowienie służebności mieszkania i przekazanie mu kwoty 97.000 złotych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód nie udowodnił zawarcia takiej umowy ani przekazania pieniędzy pozwanemu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał zeznania powoda i jego siostry za niewiarygodne w tej części, a zeznania pozwanego za bardziej miarodajne. Sąd Apelacyjny podzielił tę ocenę, wskazując na ogólnikowość i sprzeczność zeznań powoda z innymi dowodami.
Czy pozwany zmusił powoda do opuszczenia jego budynku mieszkalnego, co mogłoby stanowić podstawę do zerwania umowy?
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany nie zmusił powoda do opuszczenia budynku.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na pismo kierownika Warsztatu Terapii Zajęciowej oraz uzasadnienie decyzji administracyjnej o wymeldowaniu, które wskazywały na dobrowolne opuszczenie domu przez powoda.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. H. | osoba_fizyczna | powód |
| D. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Z. G. | inne | pełnomocnik powoda (koszty nieopłaconej pomocy prawnej) |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 245 § 1
Kodeks cywilny
Do ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego stosuje się odpowiednio przepisy o przeniesieniu własności.
k.c. art. 245 § 2
Kodeks cywilny
Dla oświadczenia właściciela, który prawo ustanawia, niezbędna jest forma aktu notarialnego.
k.c. art. 73 § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna dokonana bez dochowania formy szczególnej (innej niż pisemna) jest nieważna.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Podstawą roszczenia o zwrot świadczenia jest nieważna umowa, w granicach istniejącego wzbogacenia.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 233
Kodeks postępowania cywilnego
Niewłaściwa ocena materiału dowodowego jako podstawa apelacji.
Pomocnicze
k.c. art. 296
Kodeks cywilny
k.c. art. 303
Kodeks cywilny
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 217 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność ustnej umowy o ustanowienie służebności mieszkania z uwagi na brak formy aktu notarialnego. • Brak udowodnienia przez powoda zawarcia umowy i przekazania pieniędzy pozwanemu. • Powód nie wykazał wzbogacenia pozwanego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 kpc przez błędną ocenę materiału dowodowego. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących przekazania pieniędzy, przeznaczenia ich na wykończenie domu oraz zmuszenia powoda do opuszczenia budynku.
Godne uwagi sformułowania
Tego rodzaju ograniczone prawo rzeczowe nie może być ustanowione w sposób dorozumiany ani w drodze ustnej umowy. • Nawet gdyby doszło między stronami do ustnej umowy ustanowienia przez pozwanego na rzecz powoda dożywotniej służebności zamieszkania w zamian za zapłatę kwoty 97.000 złotych to tego rodzaju umowę należałoby uznać za nieważną.
Skład orzekający
Roman Sugier
przewodniczący-sprawozdawca
Zofia Kawińska-Szwed
sędzia
Aneta Pieczyrak-Pisulińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Nieważność ustnych umów o ustanowienie ograniczonych praw rzeczowych, w tym służebności mieszkania, z uwagi na wymóg formy aktu notarialnego."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedmiotem umowy jest ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego, a nie np. umowy najmu czy użyczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczową kwestię formy czynności prawnych w polskim prawie cywilnym, szczególnie w kontekście nieruchomości i praw rzeczowych, co jest istotne dla praktyków.
“Ustna umowa o służebność mieszkania? Sąd: nieważna, bo brak aktu notarialnego!”
Dane finansowe
WPS: 97 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.