I ACa 676/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, wniosła pozew przeciwko S. W., przedsiębiorcy prowadzącemu działalność gospodarczą, o zapłatę kwoty 137.186,01 zł wraz z odsetkami. Roszczenie wynikało z nałożenia na powódkę kary pieniężnej w wysokości 105.360,46 zł przez Prezydenta Miasta Ł. za usunięcie drzew bez wymaganego pozwolenia. Powódka twierdziła, że pozwany, wykonując umowę rozbiórki budynków na jej nieruchomości, zniszczył zieleń i nie uzyskał niezbędnych pozwoleń, a także nie zwrócił jej równowartości kary. Jako podstawę prawną roszczenia wskazała art. 471 KC (odpowiedzialność kontraktowa) oraz art. 652 KC (odpowiedzialność wykonawcy za szkody na terenie budowy). Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając, że usuwanie zieleni odbywało się na polecenie przedstawicieli powódki, a także że prace ziemne wykonywali inni wykonawcy. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, ustalając, że pozwany zabezpieczał drzewa, a te usunięte (nr 21, 22, 26) zostały wskazane do wycięcia przez przedstawiciela powódki, R. K. (1). Sąd uznał, że zgoda powódki wyłączyła odpowiedzialność odszkodowawczą pozwanego, obalając domniemanie winy z art. 471 KC. Apelację od tego wyroku wniosła powódka, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym błędne ustalenie rozkładu ciężaru dowodu oraz pominięcie analizy umowy i jej § 7 dotyczącego formy pisemnej zmian. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, podzielając ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego. Stwierdził, że zarzuty naruszenia art. 233 k.p.c. i art. 328 § 2 k.p.c. są niezasadne, a Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy, uwzględniając okoliczności towarzyszące sprawie i wykładnię oświadczeń woli stron. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powódka nie wykazała, aby pozwany ponosił winę za wycięcie drzew, a wręcz przeciwnie – dowody wskazywały na polecenia przedstawiciela powódki. Sąd odwoławczy uznał również, że niezasadne są zarzuty naruszenia art. 6 k.c., art. 76 k.c., art. 77 k.c. i art. 471 k.c., gdyż pozwany skutecznie uwolnił się od odpowiedzialności, wykazując działanie na polecenie powódki. Zarzut naruszenia art. 247 k.p.c. w zw. z art. 74 k.c. również uznano za chybiony, wskazując na dopuszczalność dowodu z zeznań świadków dla wykładni oświadczeń woli. Sąd Apelacyjny potwierdził, że art. 652 KC nie stanowi samoistnej podstawy odpowiedzialności, a zarzut naruszenia art. 321 k.p.c. jest niezasadny, gdyż sąd był związany podstawą faktyczną żądania pozwu i nie mógł orzekać na podstawie art. 435 KC. W konsekwencji apelację oddalono, a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja odpowiedzialności wykonawcy za szkody wyrządzone na budowie, zwłaszcza w kontekście poleceń inwestora i formy zmian umowy.
Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące poleceń przedstawiciela powódki i braku sprzeciwu z jej strony.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wykonawca robót budowlanych ponosi odpowiedzialność za usunięcie drzew z terenu budowy, jeśli działał na polecenie przedstawiciela inwestora, a umowa przewidywała jego odpowiedzialność za stan zieleni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonawca nie ponosi odpowiedzialności, jeśli usunięcie drzew nastąpiło na wyraźne polecenie przedstawiciela inwestora, co wyłącza jego winę i odpowiedzialność kontraktową.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że działania pozwanego, polegające na usunięciu drzew, były wynikiem poleceń wydanych przez przedstawiciela powódki. W sytuacji, gdy inwestor (powódka) poprzez swojego pełnomocnika nakazywał wycinkę drzew, a następnie godził się na takie działania, nie można przypisać wykonawcy winy za nienależyte wykonanie zobowiązania. Działanie na polecenie inwestora obala domniemanie winy dłużnika z art. 471 KC.
Czy ustne polecenie przedstawiciela inwestora dotyczące usunięcia drzew może skutecznie zmienić postanowienia umowy zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, dotyczące odpowiedzialności wykonawcy za stan zieleni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w okolicznościach sprawy, gdzie strony zgodnie interpretowały umowę i postępowały w sposób wskazujący na zmianę jej postanowień, ustne polecenie może być uznane za skuteczne, zwłaszcza gdy powódka miała świadomość usunięcia drzew i nie żądała dokumentów zezwalających na wycinkę.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, odwołując się do wykładni oświadczeń woli i zgodnego zamiaru stron, uznał, że mimo wymogu formy pisemnej dla zmian umowy, postępowanie stron (w tym protokół zdawczo-odbiorczy i bieżący nadzór pełnomocnika powódki) wskazywało na akceptację usunięcia drzew. Sąd podkreślił, że zgoda pokrzywdzonego może być wyrażona w sposób dorozumiany, a zasądzenie odszkodowania od wykonawcy działającego na polecenie inwestora byłoby sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości.
Czy sąd jest związany podstawą faktyczną roszczenia wskazaną przez powoda w pozwie, czy może rozpoznać sprawę na innej podstawie prawnej, np. z tytułu odpowiedzialności deliktowej (art. 435 KC)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd jest związany podstawą faktyczną roszczenia wskazaną przez powoda i nie może orzekać na innej podstawie prawnej, jeśli nie zostało to uzgodnione przez strony, gdyż byłoby to orzeczenie ponad żądanie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy prawidłowo zastosował art. 321 k.p.c., będąc związanym żądaniem pozwu i jego podstawą faktyczną. Rozpoznanie sprawy na podstawie art. 435 KC, mimo że kwota roszczenia mieściłaby się w granicach, byłoby orzeczeniem ponad żądanie, zwłaszcza gdy strony, reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników, nie kwestionowały podstawy faktycznej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | powód |
| S. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności kontraktowej. Wymaga wykazania niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, okoliczności, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, szkody i związku przyczynowego. Dłużnik może uwolnić się od odpowiedzialności, wykazując brak swojej winy lub winy osób, za które ponosi odpowiedzialność.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji. Sąd drugiej instancji oddala apelację, jeśli jest bezzasadna.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania. Zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz orzekania ponad żądanie. Sąd nie może zasądzać czegoś innego od tego, czego żądał powód, ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda.
Pomocnicze
k.c. art. 652
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność wykonawcy za szkody wynikłe na terenie budowy przejętym protokolarnie od inwestora. Przepis ten nie stanowi samoistnej podstawy odpowiedzialności, lecz odsyła do zasad ogólnych (art. 471 KC).
k.c. art. 95 § § 2
Kodeks cywilny
Przypisanie działań przedstawiciela mocodawcy (powódce).
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu. Wskazuje, że ciężar udowodnienia faktów spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 232 § zd. I
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów przez strony. Wskazuje, że strony są odpowiedzialne za przedstawienie dowodów na poparcie swoich twierdzeń.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy uzasadnienia wyroku. Wymaga wskazania podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia.
k.p.c. art. 247
Kodeks postępowania cywilnego
Ograniczenia dowodowe. Zakazuje dowodu z zeznań świadków przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu, chyba że jest to konieczne dla wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 74
Kodeks cywilny
Forma czynności prawnych. Wskazuje, kiedy forma pisemna jest wymagana pod rygorem nieważności.
k.c. art. 76 § zd. 1
Kodeks cywilny
Zmiana lub uchylenie umowy. Wskazuje, że umowę można zmienić lub uchylić przez oświadczenie woli.
k.c. art. 77 § § 1
Kodeks cywilny
Forma zmian umowy. Wskazuje, że zmiana umowy wymaga takiej samej formy, jaka jest wymagana dla jej zawarcia.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia umów. W umowach należy raczej badać zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
k.c. art. 435 § § 1
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za ruch przedsiębiorstwa. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ruch przedsiębiorstwa wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Usunięcie drzew nastąpiło na wyraźne polecenie przedstawiciela powódki. • Działanie na polecenie inwestora wyłącza winę wykonawcy i jego odpowiedzialność kontraktową. • Powódka, jako profesjonalista w branży budowlanej, powinna mieć świadomość konieczności uzyskania zezwolenia na wycinkę drzew. • Powódka nie wykazała, że pozwany usunął drzewo nr 26, które wrastało w ogrodzenie, a którego rozbiórka nie należała do obowiązków pozwanego. • Sąd jest związany podstawą faktyczną żądania pozwu i nie może orzekać na innej podstawie prawnej (np. art. 435 KC).
Odrzucone argumenty
Pozwany ponosi odpowiedzialność za usunięcie drzew na podstawie umowy i art. 471 KC. • Zmiana umowy dotycząca odpowiedzialności za stan drzew wymagała formy pisemnej pod rygorem nieważności. • Sąd błędnie ustalił rozkład ciężaru dowodu, obciążając powódkę obowiązkiem udowodnienia, że nie nakazywała wycięcia drzew. • Sąd dopuścił dowód z zeznań świadków ponad osnowę dokumentu umowy.
Godne uwagi sformułowania
Sprzeczne z fundamentalnym poczuciem sprawiedliwości byłoby zasądzenie na rzecz powódki odszkodowania od pozwanego w istocie z tego powodu, że zastosował się on do jej poleceń. • Powódka jako profesjonalista, od wielu lat działający w branży budowlanej, powinna mieć wiedzę i przy tym świadomość, konieczności uzyskania odpowiednio wcześniej stosownego zezwolenia. • Zakaz orzekania ponad żądanie odnosi się zatem bądź do samego żądania (petitum), bądź do jego podstawy faktycznej (causa petendi).
Skład orzekający
Małgorzata Stanek
przewodniczący-sprawozdawca
Lilla Mateuszczyk
sędzia
Anna Beniak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja odpowiedzialności wykonawcy za szkody wyrządzone na budowie, zwłaszcza w kontekście poleceń inwestora i formy zmian umowy."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne dotyczące poleceń przedstawiciela powódki i braku sprzeciwu z jej strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności wykonawcy za szkody na budowie, co jest częstym problemem w branży budowlanej. Kluczowe jest tu rozstrzygnięcie o tym, czy polecenia inwestora mogą zwalniać wykonawcę z odpowiedzialności, mimo zapisów umownych.
“Czy polecenie szefa zwalnia wykonawcę z odpowiedzialności za zniszczenia na budowie?”
Dane finansowe
WPS: 137 186,01 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.