I ACa 636/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia powodów o zapłatę za wykonanie dodatkowej stolarki okiennej, która przekroczyła zakres pierwotnie ustalonej umowy przetargowej. Umowa, zawarta w trybie Prawa zamówień publicznych, opiewała na wykonanie 733,21 m2 stolarki. W trakcie realizacji prac okazało się, że rzeczywiste wymiary okien są większe niż wynikało z projektu, co wymagało wykonania dodatkowych 111,846 m2. Powodowie wykonali te prace, informując o tym zamawiającego i domagając się zapłaty według ceny jednostkowej z umowy. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, uznając, że dodatkowe prace nie były objęte umową ryczałtową i stanowiły świadczenie nienależne, prowadzące do bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej spółki. Pozwana wniosła apelację, kwestionując zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, błędną wykładnię umowy oraz sposób oceny dowodów. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego za prawidłowe. Sąd podkreślił, że dodatkowe prace nie były objęte umową, a ich wykonanie na podstawie ustnych uzgodnień, bez pisemnego aneksu, czyniło je nieważnymi w świetle art. 139 ust. 2 Pzp. W związku z tym, zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c.) było uzasadnione. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzuty procesowe dotyczące oddalenia wniosków dowodowych i oceny dowodu z dziennika budowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących prac dodatkowych, stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku braku pisemnego aneksu do umowy, wykładnia umów o roboty budowlane.
Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu zamówienia publicznego i rozbieżności między projektem a wykonaniem.
Zagadnienia prawne (4)
Czy prace wykonane przez wykonawcę ponad zakres pierwotnie ustalonej umowy o roboty budowlane, zawartej w trybie zamówień publicznych, mogą być dochodzone jako świadczenie nienależne na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, jeśli nie zostały objęte pisemnym aneksem do umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli prace te nie były objęte umową ryczałtową i zostały wykonane bez ważnej podstawy prawnej, stanowiąc korzyść majątkową dla zamawiającego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dodatkowe prace, mimo że wykonane i odebrane, nie były objęte umową ryczałtową. Brak pisemnego aneksu do umowy, wymaganego przez Prawo zamówień publicznych, skutkował nieważnością ustaleń dotyczących tych prac. W związku z tym, świadczenie wykonawcy stanowiło bezpodstawne wzbogacenie pozwanej.
Jak należy interpretować postanowienia umowy o roboty budowlane zawartej w trybie zamówień publicznych, w szczególności w kontekście rozbieżności między specyfikacją istotnych warunków zamówienia a rzeczywistymi wymiarami przedmiotu zamówienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy brać pod uwagę wszystkie dokumenty składające się na umowę, w tym formularz cenowy i projekt, a także okoliczności faktyczne, takie jak konieczność poprawy projektu w trakcie realizacji prac.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argumentację pozwanej o ograniczeniu zakresu umowy do pierwotnych wymiarów, wskazując na dowody (poprawiony projekt, protokół odbioru) świadczące o tym, że strony miały świadomość większego zakresu prac. Podkreślono, że umowa ryczałtowa obejmuje tylko prace objęte umową.
Czy dowód z dziennika budowy, zawierający drobne uchybienia formalne, może być uznany za wiarygodny w postępowaniu sądowym?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli strona nie udowodni niezgodności z prawdą lub nieprawdziwości jego pochodzenia, a uchybienia formalne nie podważają jego mocy dowodowej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że drobne uchybienia formalne w dzienniku budowy nie dyskwalifikują go jako dowodu, zwłaszcza gdy strona pozwana nie zaprzeczyła jego zapisom ani pochodzeniu.
Czy oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych po terminie, bez uprawdopodobnienia braku winy lub innych szczególnych okoliczności, jest zgodne z przepisami postępowania?
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wnioski są spóźnione i ich uwzględnienie prowadziłoby do zwłoki w postępowaniu lub nie miałyby znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny potwierdził, że Sąd Okręgowy prawidłowo oddalił wnioski dowodowe pozwanej jako spóźnione i nie mające wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| P. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| T. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Sp. z o.o. we W. | spółka | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
Wykonawca zobowiązuje się wydać obiekt zgodny z projektem.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
p.z.p. art. 10 § 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Tryb przetargu nieograniczonego.
p.z.p. art. 139 § 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Domniemanie, że wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem.
p.z.p. art. 139 § 2
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Umowa niezawarta w formie pisemnej jest nieważna.
Pomocnicze
k.c. art. 632 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy podwyższenia ryczałtu w razie zaistnienia przesłanek materialnoprawnych, nie stosuje się do robót nieobjętych umową.
k.c. art. 357 § 1
Kodeks cywilny
Klauzula rebus sic stantibus, nie zastosowana w sprawie.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Wykładnia umowy, uwzględniająca zgodny zamiar stron i cel umowy.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Wymagalność świadczenia.
p.z.p. art. 140 § 1
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych
Zakres świadczenia wykonawcy jest tożsamy z jego ofertą.
k.p.c. art. 217 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie spóźnionych wniosków dowodowych.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Swobodna ocena dowodów.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie prawdziwości dokumentów urzędowych.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
u.k.s.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Opłaty sądowe.
u.f.p. art. 9 § 14
Ustawa o finansach publicznych
Definicja jednostki sektora finansów publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dodatkowe prace stolarskie nie były objęte umową ryczałtową. • Wykonanie prac bez pisemnego aneksu czyni je nieważnymi w świetle Pzp. • Pozwana uzyskała bezpodstawne wzbogacenie. • Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował prawo materialne.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 632 § 2 k.c. i art. 357 1 k.c. do zmiany wynagrodzenia ryczałtowego. • Niewłaściwa wykładnia umowy zgodnie z art. 65 k.c. • Błąd w ustaleniach faktycznych dotyczący odbioru przedmiotu zamówienia. • Naruszenie przepisów postępowania (oddalenie wniosków dowodowych, ocena dziennika budowy).
Godne uwagi sformułowania
nie można zatem zgodzić się z apelującą, że Sąd Okręgowych uchybił art. 65 k.c. • nie można zgodzić się z apelującą, że Sąd Okręgowy naruszył art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 2 k.c. • W przypadku świadczenia nienależnego wzbogacenie następuje kosztem świadczącego (solwensa)
Skład orzekający
Adam Jewgraf
przewodniczący
Iwona Biedroń
sprawozdawca
Anna Korwin-Piotrowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa zamówień publicznych dotyczących prac dodatkowych, stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w przypadku braku pisemnego aneksu do umowy, wykładnia umów o roboty budowlane."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego kontekstu zamówienia publicznego i rozbieżności między projektem a wykonaniem.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest formalne dokumentowanie wszelkich zmian w umowach, zwłaszcza w zamówieniach publicznych, i jakie mogą być konsekwencje braku pisemnych aneksów.
“Niedopilnowanie formalności w umowie o roboty budowlane kosztowało spółkę ponad 100 tys. zł – kluczowy jest pisemny aneks!”
Dane finansowe
WPS: 118 500,55 PLN
zapłata za prace dodatkowe: 118 500,55 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.