I ACA 61/25Niedozwolone klauzule kredytu frankowego nawaznosc umowy 17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznał apelację pozwanego banku od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie, który uznał umowę kredytu budowlano-hipotecznego z dnia 8 lipca 2005 roku zawartą między powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego za nieważną i zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 161.970,91 zł wraz z odsetkami oraz zwrot kosztów procesu. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego, uznając apelację za niezasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że Sąd Okręgowy wszechstronnie rozważył materiał dowodowy i poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Zarzuty apelacji dotyczące naruszenia przepisów procedury, w tym art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów), zostały uznane za bezzasadne. Sąd Apelacyjny potwierdził, że bank nie udzielił powodom rzetelnej informacji o ryzyku walutowym, a przedstawione pouczenie było pobieżne i nieadekwatne do istniejącego zagrożenia. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. dotyczący interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, wskazując na potrzebę definitywnego zakończenia sporu i usunięcia niepewności prawnej. Sąd Apelacyjny potwierdził, że klauzule indeksacyjne w umowie były niedozwolone w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c., ponieważ bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, co naruszało dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta. Wyeliminowanie tych klauzul skutkowało niemożnością dalszego obowiązywania umowy, gdyż brak było mechanizmu pozwalającego na określenie wysokości rat i salda kredytu. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, które wykluczają możliwość zastąpienia abuzywnych postanowień innymi miernikami lub przepisami prawa dyspozytywnego. W związku z nieważnością umowy, strony powinny rozliczyć się według teorii dwóch kondykcji, a bank jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Sąd oddalił apelację i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i braku możliwości ich sanowania.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej, które pozwalają bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty, są niedozwolonymi postanowieniami umownymi w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule te są niedozwolone, ponieważ naruszają dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta, a bank miał swobodę w ich ustalaniu bez obiektywnych kryteriów.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, gdyż bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut, co naruszało równowagę stron i interes konsumenta. Brak jednoznacznych kryteriów ustalania kursów przez bank uniemożliwiał konsumentowi oszacowanie konsekwencji ekonomicznych umowy.
Czy po wyeliminowaniu niedozwolonych klauzul umownych umowa kredytu może nadal obowiązywać, a jeśli tak, to w jaki sposób należy uzupełnić jej braki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym przypadku umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień brak jest mechanizmu pozwalającego na określenie wysokości rat i salda kredytu. Nie można zastąpić tych postanowień innymi miernikami ani przepisami prawa dyspozytywnego.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadzi do takiej deformacji umowy, że nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron. Orzecznictwo TSUE i SN wyklucza możliwość zastąpienia abuzywnych postanowień innymi miernikami lub przepisami prawa dyspozytywnego, co skutkuje nieważnością umowy.
Czy powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powodowie mieli interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ wyrok ustalający definitywnie zakończył spór istniejący między stronami i zapobiegł powstaniu kolejnych sporów, a także miał znaczenie dla możliwości wykreślenia hipoteki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że długoterminowy charakter umowy i spełnione świadczenia generowały niepewność prawną, którą mógł usunąć jedynie wyrok ustalający nieważność umowy. Orzeczenie takie ma znaczenie prejudycjalne dla dalszych rozliczeń stron.
Od kiedy należą się powodom odsetki od zasądzonej kwoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki należą się od dnia wezwania banku do zapłaty, a nie od dnia wyrokowania.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć, zanim dowiedział się on o niedozwolonym charakterze postanowienia. Świadczenie nienależne staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do zapłaty.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| U. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S. A w R. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Klauzule indeksacyjne pozwalające bankowi na jednostronne ustalanie kursu waluty są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, naruszającymi dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis o bezpodstawnie uzyskanej korzyści stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Wyrok prawomocny wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Ustawa Prawo bankowe
Określa wymogi dotyczące umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty innej niż polska.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne w umowie kredytu frankowego są abuzywne. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul. • Interes prawny powodów w ustaleniu nieważności umowy na podstawie art. 189 k.p.c. • Roszczenie o zwrot nienależnie pobranych świadczeń na podstawie art. 405 i 410 k.c. • Odsetki od zasądzonej kwoty należą się od wezwania do zapłaty.
Odrzucone argumenty
Apelacja banku o zmianę wyroku i oddalenie powództwa. • Bank nie udzielił powodom rzetelnej informacji o ryzyku walutowym. • Umowa kredytu nie była indywidualnie uzgodniona. • Brak możliwości zastąpienia abuzywnych postanowień innymi miernikami. • Odsetki powinny być zasądzone od dnia wyrokowania.
Godne uwagi sformułowania
klauzule indeksacyjne mające zastosowanie w przedmiotowej umowie należy uznać za niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. • nie można zastąpić abuzywnych postanowień innymi miernikami. • po wyeliminowaniu niedozwolonych postanowień umownych brak jest mechanizmu pozwalającego ustalić zarówno salda w (...) jak i wysokość poszczególnych rat. • świadczenie nienależne wynikające z nieważnej umowy, jako świadczenie bezterminowe, staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do zapłaty
Skład orzekający
Witold Benicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów frankowych z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych i braku możliwości ich sanowania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i treści umowy, ale stanowi ważny głos w utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Kredyt frankowy nieważny! Bank musi oddać setki tysięcy złotych – Sąd Apelacyjny potwierdza wyrok.”
Dane finansowe
WPS: 161 970,91 PLN
zwrot świadczeń: 161 970,91 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 4050 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.