I ACa 593/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła żądania zwrotu środków finansowych przekazanych przez agencję wykonawczą (powódkę) Instytutowi Polskiej Akademii Nauk (pozwanemu) na realizację projektu badawczego. Powódka domagała się zwrotu 440.157,10 zł z odsetkami, argumentując, że pozwany nie złożył wymaganego raportu końcowego, co stanowiło podstawę do uznania umowy za niewykonaną. Sąd Okręgowy w Krakowie uwzględnił powództwo w znacznej części, zasądzając od pozwanego zwrot wskazanej kwoty wraz z odsetkami. Sąd uznał, że pozwany nie dopełnił obowiązków umownych, w szczególności nie złożył prawidłowego raportu końcowego, co uniemożliwiło merytoryczną ocenę projektu i rozliczenie środków. Pozwany Instytut wniósł apelację, kwestionując wyrok Sądu Okręgowego w całości. Zarzuty apelacyjne dotyczyły m.in. naruszenia przepisów proceduralnych (art. 327¹ §1 kpc, art. 233 §1 kpc) oraz materialnych (m.in. art. 353¹ kc, art. 487 §2 kc, art. 384 §1 i 2 kc, art. 65 §2 kc, art. 473 kc, art. 474 kc, art. 58 §1 i 3 kc, art. 491 i 492 kc, art. 481 §1 kc, art. 455 kc, art. 34 ustawy o (...) ). Pozwany argumentował, że umowa miała charakter wzorca umownego narzuconego przez powódkę, a nie umowy wzajemnej, kwestionował ważność niektórych jej postanowień oraz sposób ich interpretacji. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd uznał, że ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego są prawidłowe i kompletne. Odnosząc się do zarzutów procesowych, Sąd Apelacyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego nie jest dotknięte wadami uniemożliwiającymi kontrolę instancyjną, a ocena dowodów mieści się w granicach art. 233 §1 kpc. Sąd Apelacyjny odrzucił również zarzuty materialne, uznając, że umowa grantowa miała charakter cywilnoprawny, a nie wzorzec umowny, i nie była sprzeczna z naturą stosunku zobowiązaniowego ani przepisami prawa. Sąd podkreślił, że pozwany Instytut nie dopełnił swoich obowiązków umownych, w szczególności nie złożył prawidłowego raportu końcowego, co uzasadniało żądanie zwrotu środków. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego, oddalając apelację i zasądzając od pozwanego na rzecz powódki koszty postępowania apelacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja obowiązków beneficjenta grantu w zakresie raportowania i konsekwencji ich niewykonania, charakter prawny umów grantowych.
Sprawa dotyczy specyficznego stosunku prawnego między agencją wykonawczą a instytutem naukowym, choć zawiera ogólne zasady dotyczące niewykonania umowy i rozliczeń finansowych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy niezłożenie raportu końcowego w terminie i formie określonej umową stanowi podstawę do uznania umowy za niewykonaną i żądania zwrotu przekazanych środków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezłożenie raportu końcowego w wymaganej formie i terminie stanowi niewykonanie umowy, co uprawnia grantodawcę do żądania zwrotu przekazanych środków.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że prawidłowe sporządzenie i złożenie raportu końcowego jest kluczowym obowiązkiem beneficjenta grantu, niezbędnym do oceny projektu i rozliczenia środków. Brak tego dokumentu, zwłaszcza w wymaganej formie (podpis kierownika projektu, forma elektroniczna), uniemożliwia realizację celów umowy i stanowi podstawę do jej wypowiedzenia oraz żądania zwrotu środków.
Czy umowa grantowa zawarta pomiędzy agencją wykonawczą a instytutem naukowym ma charakter wzorca umownego narzuconego przez grantodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa grantowa ma charakter cywilnoprawny, a nie wzorca umownego. Strony indywidualnie kształtują jej treść, a udział w procedurze grantowej jest dobrowolny.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odrzucił argumentację pozwanego o narzuceniu warunków umowy. Stwierdził, że umowa grantowa nie jest umową konsumencką ani typowym wzorcem umownym. Choć stosuje się standaryzowane dokumenty, treść umowy jest kształtowana indywidualnie z uwzględnieniem specyfiki projektu, a udział w procedurze jest dobrowolny, co wyklucza charakter narzuconego wzorca.
Czy postanowienia umowy grantowej dotyczące obowiązku złożenia raportu końcowego i konsekwencji jego niezłożenia są zgodne z prawem i naturą stosunku zobowiązaniowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są zgodne z prawem i naturą stosunku zobowiązaniowego, w tym z zasadą swobody umów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia umowy dotyczące obowiązku raportowania i sankcji za jego niewykonanie nie naruszają art. 353¹ kc ani innych przepisów. Obowiązek złożenia raportu jest integralną częścią świadczenia beneficjenta, a jego niewykonanie uzasadnia żądanie zwrotu środków. Sąd podkreślił, że celem umowy jest realizacja projektu i rzetelne rozliczenie środków publicznych.
Czy żądanie zwrotu środków wraz z odsetkami od daty przekazania środków jest uzasadnione, jeśli umowa przewiduje naliczanie odsetek od dnia uznania umowy za niewykonaną?
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie odsetek od daty wcześniejszej niż dzień wymagalności roszczenia jest nieuzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że naliczanie odsetek od daty przekazania środków, zanim powstało roszczenie o ich zwrot, jest sprzeczne z art. 481 §1 kc. Roszczenie stało się wymagalne dopiero po formalnym uznaniu umowy za niewykonaną i wezwaniu do zwrotu. Sąd Apelacyjny zaakceptował to stanowisko, skracając okres naliczania odsetek.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | instytucja | powód |
| Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk | instytucja | pozwany |
Przepisy (17)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że postanowienia umowy grantowej nie naruszają zasady swobody umów ani natury stosunku zobowiązaniowego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd uznał, że naliczanie odsetek od daty wcześniejszej niż wymagalność roszczenia jest sprzeczne z tym przepisem.
u.o. (...) art. 34
Ustawa o (...) z dnia 30 kwietnia 2010 r.
Sąd odwołał się do przepisów tej ustawy określających zadania agencji wykonawczej, zasady zawierania umów grantowych oraz nadzór nad realizacją projektów.
Pomocnicze
u.f.p. art. 22¹
Ustawa o finansach publicznych
k.c. art. 384 § § 1
Kodeks cywilny
Sąd odrzucił argument, że umowa grantowa była wzorcem umownym narzuconym przez grantodawcę.
k.c. art. 385 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.c. art. 473
Kodeks cywilny
k.c. art. 474
Kodeks cywilny
k.c. art. 491
Kodeks cywilny
k.c. art. 492
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 327 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezłożenie raportu końcowego w terminie i formie stanowi niewykonanie umowy grantowej. • Umowa grantowa ma charakter cywilnoprawny, a nie wzorzec umowny. • Postanowienia umowy dotyczące raportowania i sankcji są zgodne z prawem.
Odrzucone argumenty
Umowa grantowa była wzorcem umownym narzuconym przez grantodawcę. • Niezłożenie raportu końcowego nie stanowiło podstawy do żądania zwrotu środków. • Żądanie odsetek od daty przekazania środków było uzasadnione. • Postanowienia umowy były sprzeczne z prawem i naturą stosunku zobowiązaniowego.
Godne uwagi sformułowania
nie dopełniła obowiązków ciążących na niej zgodnie z postanowieniami łączącej strony umowy • nie można podzielić żadnego z zarzutów na których została oparta jego konstrukcja • zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść • swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu • umowa zawarta przez strony w dniu 6 marca 2013 wbrew stanowisku apelującego nie stanowiła wzorca umownego, przyjmując cechy umowy umowy adhezyjnej do której adherent mógł jedynie przystąpić, na warunkach określonych jednostronnie przez proponenta.
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący-sprawozdawca
Robert Jurga
sędzia
Beata Kurdziel
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja obowiązków beneficjenta grantu w zakresie raportowania i konsekwencji ich niewykonania, charakter prawny umów grantowych."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stosunku prawnego między agencją wykonawczą a instytutem naukowym, choć zawiera ogólne zasady dotyczące niewykonania umowy i rozliczeń finansowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne wypełnianie obowiązków umownych, nawet w kontekście projektów badawczych finansowanych ze środków publicznych. Pokazuje też złożoność interpretacji umów i argumentacji prawnej w sporach finansowych.
“Niewykonanie umowy o grant badawczy: Instytut PAN przegrywa w sądzie apelacyjnym.”
Dane finansowe
WPS: 440 157,1 PLN
zwrot środków: 440 157,1 PLN
Sektor
nauka i badania
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.