I ACA 504/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia R. B. o zapłatę 189 773,43 zł z gwarancji ubezpieczeniowej wystawionej przez TUZ Towarzystwo (...) w W. Powód zawarł umowę o roboty budowlane z P. K., a następnie odstąpił od niej z powodu nienależytego wykonania, obciążając wykonawcę karą umowną i wzywając gwaranta do zapłaty. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo, uznając gwarancję za samodzielne i nieakcesoryjne zobowiązanie, co zwalniało powoda z obowiązku wykazywania istnienia i wymagalności wierzytelności wobec wykonawcy. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, oddalając powództwo. Sąd II instancji podzielił stanowisko co do samodzielnego charakteru gwarancji, jednak uznał, że działanie powoda stanowiło nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. Kluczowym argumentem była prawomocna wyrok skazujący powoda za oszustwo przy zawieraniu umowy o roboty budowlane, co wykazało, że jego celem było uzyskanie korzyści majątkowej w sposób nieuczciwy, bez ponoszenia kosztów inwestycji. Sąd uznał, że uwzględnienie powództwa prowadziłoby do dalszego nieuzasadnionego wzbogacenia powoda i pokrzywdzenia wykonawcy, a także naruszało zasady współżycia społecznego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaMożliwość zastosowania art. 5 k.c. (nadużycie prawa) w sprawach dotyczących gwarancji ubezpieczeniowych, nawet jeśli formalne przesłanki realizacji gwarancji są spełnione, gdy działania beneficjenta w stosunku podstawowym noszą znamiona przestępstwa lub są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Kluczowe jest istnienie prawomocnego wyroku karnego lub innych jednoznacznych dowodów na nieuczciwe działania beneficjenta w stosunku podstawowym. Ocena nadużycia prawa jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skorzystanie przez beneficjenta gwarancji ubezpieczeniowej z jej realizacji, w sytuacji gdy jego działania przy zawieraniu umowy podstawowej nosiły znamiona oszustwa, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skorzystanie z gwarancji w takiej sytuacji stanowi nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Pomimo samodzielnego charakteru gwarancji ubezpieczeniowej, sąd może badać okoliczności ze stosunku podstawowego w kontekście klauzul generalnych, takich jak art. 5 k.c. Prawomocny wyrok skazujący powoda za oszustwo przy zawieraniu umowy podstawowej wykazał, że jego celem było nieuczciwe wzbogacenie, co narusza zasady współżycia społecznego i społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa.
Jaki jest charakter prawny gwarancji ubezpieczeniowej i czy gwarant może podnosić zarzuty ze stosunku podstawowego?
Odpowiedź sądu
Gwarancja ubezpieczeniowa jest zobowiązaniem samodzielnym i nieakcesoryjnym, co do zasady wyłączającym możliwość podnoszenia przez gwaranta zarzutów ze stosunku podstawowego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że gwarancja ubezpieczeniowa jest zobowiązaniem samodzielnym. Jednakże, zastosowanie art. 5 k.c. pozwala na uwzględnienie okoliczności ze stosunku podstawowego, przenosząc ciężar dowodu tych okoliczności na gwaranta.
Czy oświadczenie o odstąpieniu od umowy wraz z obciążeniem karą umowną i wezwaniem do zapłaty stanowi dokument uzasadniający roszczenie w rozumieniu gwarancji ubezpieczeniowej?
Odpowiedź sądu
W kontekście formalnych przesłanek realizacji gwarancji, sąd uznał, że tak, jednakże ostatecznie nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia z uwagi na nadużycie prawa.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że przedstawione dokumenty były wystarczające do uzasadnienia roszczenia. Sąd Apelacyjny nie zakwestionował tego formalnie, ale wskazał, że nawet spełnienie tych warunków nie chroni beneficjenta w przypadku nadużycia prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. B. | osoba_fizyczna | powód |
| TUZ Towarzystwo (...) w W. | instytucja | pozwany |
| P. K. | osoba_fizyczna | wykonawca |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Pomocnicze
k.c. art. 805
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty uznane za niebudzące wątpliwości.
k.p.c. art. 253
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek udowodnienia prawdziwości dokumentu prywatnego.
k.p.c. art. 207 § § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 11
Kodeks postępowania cywilnego
Związanie sądu prawomocnym wyrokiem skazującym.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Postępowanie apelacyjne - koszty.
k.k. art. 286 § § 1
Kodeks karny
Oszustwo.
k.k. art. 294 § § 1
Kodeks karny
Oszustwo w stosunku do mienia znacznej wartości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działanie powoda polegające na dochodzeniu zapłaty z gwarancji ubezpieczeniowej, po tym jak został prawomocnie skazany za oszustwo przy zawieraniu umowy podstawowej, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Gwarancja ubezpieczeniowa jest samodzielnym i nieakcesoryjnym zobowiązaniem, co wyłącza możliwość podnoszenia przez gwaranta zarzutów ze stosunku podstawowego. • Przedstawione przez powoda dokumenty (oświadczenie o odstąpieniu od umowy, wezwanie do zapłaty kary umownej) uzasadniały roszczenie z gwarancji. • Sąd Okręgowy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i zastosował prawo materialne.
Godne uwagi sformułowania
wystąpienie przez powoda o realizację tej gwarancji stanowi z jego strony nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. • Taka nieuczciwa postawa powoda, który uzyskał zabudowę nieruchomości o wartości prawie 1,9 miliona zł w drodze przestępstwa oszustwa nie ponosząc żadnych kosztów, a jeszcze chce uzyskać dalsze środki z gwarancji, zasługuje na dezaprobatę i nie może podlegać ochronie.
Skład orzekający
Ewa Mierzejewska
przewodniczący
Alicja Surdy
sędzia
Ewa Bazelan
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Możliwość zastosowania art. 5 k.c. (nadużycie prawa) w sprawach dotyczących gwarancji ubezpieczeniowych, nawet jeśli formalne przesłanki realizacji gwarancji są spełnione, gdy działania beneficjenta w stosunku podstawowym noszą znamiona przestępstwa lub są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego."
Ograniczenia: Kluczowe jest istnienie prawomocnego wyroku karnego lub innych jednoznacznych dowodów na nieuczciwe działania beneficjenta w stosunku podstawowym. Ocena nadużycia prawa jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawomocny wyrok karny za oszustwo może wpłynąć na wynik sprawy cywilnej dotyczącej gwarancji ubezpieczeniowej, ilustrując zasadę, że nie można czerpać korzyści z nieuczciwych działań.
“Oszustwo przy budowie domu kosztowało go nie tylko wolność, ale i pieniądze z gwarancji ubezpieczeniowej!”
Dane finansowe
WPS: 189 773,43 PLN
zapłata z gwarancji: 189 773,43 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.