Orzeczenie · 2014-05-23

I ACa 45/14

Sąd

Sąd Apelacyjny w Katowicach

Miejsce

Katowice

Data

2014-05-23

SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokaapelacyjny

katastrofa budowlanaodpowiedzialność Skarbu Państwazadośćuczynieniedzierżawaposiadanieart. 434 kcart. 448 kckoszty procesu

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa z powództwa K. K. i S. P. przeciwko Skarbowi Państwa-Prezydentowi Miasta (...) i (...) Spółce z o.o. w K. o zapłatę zadośćuczynienia po katastrofie budowlanej hali wystawienniczej, w której zginął W. P., mąż S. P. i ojciec K. K. Powódki dochodziły od Skarbu Państwa kwot 150 000 zł i 200 000 zł. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od Skarbu Państwa na rzecz K. K. 100 000 zł, a na rzecz S. P. 115 500 zł, oddalając powództwo wobec spółki z o.o. Skarb Państwa wniósł apelację, zarzucając m.in. błędne ustalenie jego odpowiedzialności jako posiadacza samoistnego hali. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację, uznając, że Skarb Państwa jako właściciel gruntu, na którym spółka z o.o. wybudowała halę na podstawie umowy dzierżawy, ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 434 kc). Sąd uznał, że hala była budowlą trwale związaną z gruntem, a spółka z o.o. była jedynie posiadaczem zależnym. Potwierdzono również dopuszczalność zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, nawet przy odpowiedzialności na zasadzie ryzyka. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zasądzone kwoty zadośćuczynienia, uznając je za adekwatne do doznanej krzywdy, a także rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie odpowiedzialności właściciela gruntu za zawalenie się budowli wzniesionej przez dzierżawcę na zasadzie ryzyka oraz dopuszczalność zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc w takich przypadkach.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową dzierżawy gruntu Skarbu Państwa i budową na nim obiektu przez dzierżawcę. Interpretacja pojęcia 'posiadacz samoistny' w kontekście art. 434 kc.

Zagadnienia prawne (3)

Czy Skarb Państwa jako właściciel gruntu, na którym dzierżawca wzniósł budowlę, ponosi odpowiedzialność za jej zawalenie na zasadzie ryzyka na podstawie art. 434 kc?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Skarb Państwa jako właściciel gruntu, na którym dzierżawca wzniósł budowlę, ponosi odpowiedzialność za jej zawalenie na zasadzie ryzyka na podstawie art. 434 kc, nawet jeśli budowla została wzniesiona przez dzierżawcę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że hala była budowlą trwale związaną z gruntem, a Skarb Państwa jako właściciel gruntu miał możliwość kontroli nad obiektem i ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Dzierżawca był jedynie posiadaczem zależnym.

Czy w przypadku odpowiedzialności Skarbu Państwa na zasadzie ryzyka (art. 434 kc) za skutki katastrofy budowlanej, możliwe jest zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nawet jeśli odpowiedzialność sprawcy oparta jest na zasadzie ryzyka, dopuszczalne jest przyznanie zadośćuczynienia z art. 448 kc w zw. z art. 24 kc za naruszenie dóbr osobistych.

Uzasadnienie

Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, które dopuszcza przyznanie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc w przypadku naruszenia dóbr osobistych, nawet jeśli odpowiedzialność deliktowa opiera się na zasadzie ryzyka.

Jaka jest prawidłowa wysokość zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w wyniku katastrofy budowlanej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy kwoty zasądzone przez Sąd Okręgowy (100 000 zł dla córki i 115 500 zł dla żony), uznając je za wyważone i adekwatne do rozmiaru cierpień oraz przeciętnej stopy życiowej.

Uzasadnienie

Sąd wziął pod uwagę dramatyzm doznań, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne, wstrząs psychiczny, rodzaj i intensywność więzi, wiek zmarłego oraz tragiczne okoliczności śmierci. Kwoty te zostały uznane za odczuwalną wartość ekonomiczną, spełniającą funkcję kompensacyjną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalenie apelacji

Strona wygrywająca

K. K. i S. P.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
K. K.	osoba_fizyczna	powódka
S. P.	osoba_fizyczna	powódka
Skarb Państwa-Prezydent Miasta (...)	organ_państwowy	pozwany
(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K.	spółka	pozwany

Przepisy (14)

Główne

k.c. art. 434

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność właściciela budowli za jej zawalenie na zasadzie ryzyka.

k.c. art. 448

Kodeks cywilny

Zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych.

k.c. art. 24 § § 1

Kodeks cywilny

Środki ochrony dóbr osobistych.

Pomocnicze

k.p.c. art. 194 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Wezwanie do udziału w sprawie w charakterze pozwanego.

k.p.c. art. 233 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Oddalenie apelacji.

k.p.c. art. 108 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach w postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 6 pkt. 6

Określenie wysokości opłat za czynności adwokackie.

k.c. art. 446 § § 4

Kodeks cywilny

Zadośćuczynienie za śmierć osoby najbliższej (przepis wprowadzony po zdarzeniu).

k.c. art. 47 § § 1

Kodeks cywilny

Część składowa rzeczy.

k.c. art. 48

Kodeks cywilny

Budynki jako część składowa gruntu.

k.c. art. 693 § § 1

Kodeks cywilny

Dzierżawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarb Państwa jako właściciel gruntu ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka za zawalenie się budowli wzniesionej przez dzierżawcę. • Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka nie wyklucza zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc. • Zasądzone kwoty zadośćuczynienia są adekwatne do doznanej krzywdy.

Odrzucone argumenty

Skarb Państwa nie był posiadaczem samoistnym hali i nie ponosi odpowiedzialności za jej zawalenie. • Hala nie była budowlą w rozumieniu art. 434 kc ani częścią składową gruntu. • Odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na zasadzie winy, a nie ryzyka, co wyklucza zastosowanie art. 448 kc.

Godne uwagi sformułowania

Samoistny posiadacz nie musi mieć faktycznego władztwa nad rzeczą, lecz jedynie potencjalną możliwość jego wykonywania. • Właściciel nieruchomości powinien był objąć kontrolą także stan tych obiektów, mając świadomość swej odpowiedzialności za nie, wynikającej z art. 434 kc. • O samoistnym posiadaniu hali przez pozwaną nie mogło świadczyć to, że Skarb Państwa pobierał czynsz dzierżawny tylko za grunt, natomiast zyski, jakie przynosiła hala wystawiennicza nr (...) , przypadały w całości pozwanej - pobieranie pożytków z przedmiotu dzierżawy jest bowiem ustawowo określonym elementem charakteryzującym stosunek dzierżawy ( art. 693§1 kc ). • Żadne pieniądze nie zrekompensują powódkom doznanej straty.

Skład orzekający

Ewa Tkocz

przewodniczący

Lucyna Świderska-Pilis

sprawozdawca

Joanna Naczyńska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności właściciela gruntu za zawalenie się budowli wzniesionej przez dzierżawcę na zasadzie ryzyka oraz dopuszczalność zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc w takich przypadkach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z umową dzierżawy gruntu Skarbu Państwa i budową na nim obiektu przez dzierżawcę. Interpretacja pojęcia 'posiadacz samoistny' w kontekście art. 434 kc.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy tragicznego wypadku i odpowiedzialności Skarbu Państwa, co ma silny wymiar ludzki i społeczny. Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności za zawalenie budowli i zadośćuczynienia jest istotna dla praktyki prawniczej.

“Skarb Państwa odpowiedzialny za śmierć w katastrofie budowlanej – kluczowa interpretacja przepisów o ryzyku i zadośćuczynieniu.”

Dane finansowe

WPS: 350 000 PLN

zadośćuczynienie: 100 000 PLN

zadośćuczynienie: 115 500 PLN

koszty postępowania apelacyjnego: 2700 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników