Orzeczenie · 2025-12-12

I ACa 2721/23Zmiana wyroku kredyt walutowy abuzywność klauzul 2

Sąd

Sąd Apelacyjny w Gdańsku

Miejsce

Gdańsk

Data

2025-12-12

SAOSCywilneochrona konsumentówWysokaapelacyjny

kredyt walutowyabuzywnośćklauzule niedozwoloneochrona konsumentaprawo bankoweTSUESąd Najwyższynieważność umowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Apelacyjny w Gdańsku rozpoznał sprawę z powództwa Z. A. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu z 2005 r. i zapłatę. Sąd Okręgowy w Gdańsku uznał umowę za nieważną i zasądził od banku na rzecz powódki kwotę 107.498,22 zł. Pozwany bank złożył apelację, kwestionując ustalenia faktyczne i naruszenie przepisów prawa, w tym dotyczące abuzywności klauzul umownych i prawa bankowego. Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, potwierdził status powódki jako konsumentki i fakt, że umowa nie była indywidualnie negocjowana. Sąd uznał, że postanowienia dotyczące mechanizmu indeksacji były niejednoznaczne i abuzywne, co naruszało interes konsumenta. W szczególności podkreślono brak wystarczającego poinformowania konsumenta o ryzyku walutowym. Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że obniżył zasądzoną kwotę do 107.422,55 zł, uwzględniając precyzyjne wyliczenia wpłat dokonanych przez powódkę. Oddalono apelację w pozostałym zakresie, uznając, że teoria dwóch kondykcji jest właściwa w tej sytuacji, a wyrok TSUE C-396/24 nie nakazuje stosowania teorii salda w sprawach, gdzie konsument dochodzi roszczeń. Zasądzono również koszty postępowania apelacyjnego od pozwanego na rzecz powódki.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych, brak możliwości stosowania teorii salda w sprawach konsumenckich, skutki stwierdzenia nieważności umowy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 r. lub umów o charakterze indeksowanym/denominowanym.

Zagadnienia prawne (4)

Czy postanowienia umowy kredytu indeksowanego/denominowanego do waluty obcej, dotyczące mechanizmu indeksacji i ryzyka walutowego, mogą być uznane za abuzywne?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie zostały sformułowane jednoznacznie i naruszają interes konsumenta, zwłaszcza gdy bank nie wypełnił należycie obowiązku informacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że wymóg przejrzystości warunków umowy wymaga, aby konsument mógł zrozumieć mechanizm obliczania kursu waluty i oszacować konsekwencje ekonomiczne. Brak wyczerpującego poinformowania o ryzyku walutowym, w tym o możliwości gwałtownego wzrostu zadłużenia, prowadzi do abuzywności.

Jaki jest skutek stwierdzenia abuzywności klauzul w umowie kredytu walutowego zawartej z konsumentem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Skutkiem jest nieważność (bezskuteczność) umowy od samego początku, bez możliwości jej dalszego wykonywania poprzez zastosowanie np. średniego kursu NBP.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny podkreślił, że eliminacja klauzul abuzywnych prowadzi do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że odrywa się ona od swojej istoty. Wola konsumenta co do dalszego korzystania z ochrony jest kluczowa. W przypadku stwierdzenia nieważności, strony mogą dochodzić zwrotu świadczeń na podstawie teorii dwóch kondykcji.

Czy w sprawie o zwrot świadczeń z nieważnej umowy kredytu walutowego należy stosować teorię salda?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w sprawach, gdzie konsument dochodzi roszczeń przeciwko bankowi, należy stosować teorię dwóch kondykcji, a nie teorię salda.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny odwołał się do wyroku TSUE C-396/24, wskazując, że jego celem jest ochrona konsumenta. Rozwiązanie przyjęte w tym wyroku modyfikuje teorię dwóch kondykcji w sprawach przeciwko konsumentowi, nakazując sądowi krajowemu z urzędu uwzględnić wpłaty konsumenta i zasądzić jedynie ewentualną nadpłatę na rzecz banku, ale nie oznacza to stosowania teorii salda w sytuacji, gdy konsument jest stroną inicjującą postępowanie o zwrot świadczeń.

Czy bank może powołać się na prawo zatrzymania w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu nieuczciwych warunków?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie może uzależniać zwrotu świadczeń od konsumenta od zaofiarowania przez niego zwrotu całości otrzymanego świadczenia, niezależnie od dokonanych już spłat.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny powołał się na wyrok TSUE C-424/22, który stwierdził, że prawo zatrzymania w takiej sytuacji jest sprzeczne z dyrektywą 93/13, ponieważ narusza równowagę między stronami i utrudnia konsumentowi dochodzenie należnych mu kwot.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowa zmiana wyroku

Strona wygrywająca

powódka (w części obniżenia kwoty)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Z. A.	osoba_fizyczna	powódka
Bank (...) Spółka Akcyjna w O.	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.c. art. 410 § 1

Kodeks cywilny

Świadczenie nienależne; zwrot świadczenia.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy oceny materiału dowodowego; skuteczne podważenie wymaga wykazania, że wnioski sądu były niemożliwe, niespójne, nielogiczne lub sprzeczne z doświadczeniem życiowym.

k.p.c. art. 189

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy powództwa o ustalenie; interes prawny istnieje, gdy z danego stosunku prawnego wynikają jeszcze inne lub dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub jeszcze nieaktualne.

k.c. art. 22 § 1

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta.

k.c. art. 58 § 1

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnej sprzecznej z ustawą lub mającej na celu obejście ustawy.

k.c. art. 353 § 1

Kodeks cywilny

Zasada swobody umów; granice swobody.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Obowiązek wydania korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej.

k.c. art. 411

Kodeks cywilny

Wyjątki od obowiązku zwrotu świadczenia; przepis nie ma zastosowania do świadczenia nienależnego.

k.c. art. 481 § 1

Kodeks cywilny

Odsetki za opóźnienie.

pr. bank. art. 69 § 1

Prawo bankowe

Umowa kredytu.

pr. bank. art. 69 § 3

Prawo bankowe

Nowelizacja z 2011 r. dotycząca kredytów walutowych.

ustawa antyspreadowa art. 4

Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw

Dotyczy zmian w prawie bankowym, w tym kwestii spreadów.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zmiana orzeczenia przez sąd drugiej instancji.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 387 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przejęcie ustaleń sądu pierwszej instancji przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa zawierała klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu indeksacji i ryzyka walutowego. • Bank nie wypełnił należycie obowiązku informacyjnego wobec konsumenta. • Nieważność umowy od samego początku. • Zastosowanie teorii dwóch kondykcji w sprawach konsumenckich.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące błędnych ustaleń faktycznych i naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 217 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. itd.). • Zarzut naruszenia art. 189 k.p.c. (brak interesu prawnego). • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego. • Zarzuty dotyczące naruszenia art. 411 pkt 1 i 4 k.c. • Zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. • Zarzut stosowania teorii salda w oparciu o wyrok TSUE C-396/24. • Zarzut prawa zatrzymania.

Godne uwagi sformułowania

wymóg przejrzystości warunków umowy zawierających ryzyko kursowe dla kredytobiorcy – konsumenta • nie stanowi natomiast wypełniania obowiązku informacyjnego przedstawienie analizy historycznego kursu franka szwajcarskiego ani tym bardziej powoływanie się przez bank na złożenie w formie pisemnej przez konsumenta oświadczeń o świadomości ryzyka walutowego o standardowej treści • skutkiem istnienia klauzul abuzywnych w umowach kredytowych zawartych z udziałem konsumentów jest nieważność (bezskuteczność) umowy od samego początku • wyrok TSUE z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C – 396/24 nie nakazuje stosowania teorii salda do sytuacji, w której to konsument występuje z roszczeniem przeciwko bankowi.

Skład orzekający

Małgorzata Zwierzyńska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytowych, brak możliwości stosowania teorii salda w sprawach konsumenckich, skutki stwierdzenia nieważności umowy."

Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed nowelizacją prawa bankowego w 2011 r. lub umów o charakterze indeksowanym/denominowanym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i abuzywności klauzul, z odniesieniem do najnowszego orzecznictwa TSUE i SN, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników.

“Kredyty frankowe: Sąd Apelacyjny obniża zasądzoną kwotę i wyjaśnia, dlaczego teoria salda nie działa na korzyść banków.”

Dane finansowe

WPS: 107 498,22 PLN

zapłata: 107 422,55 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników