I ACA 2675/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę z powództwa X. K. i U. K. przeciwko (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu i zapłatę, wniesioną na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy kredytu numer (...) z dnia 20 czerwca 2006 r. oraz zasądził od banku na rzecz powodów kwotę 42.992,06 zł tytułem zwrotu nadpłaty. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Okręgowego, stwierdzając, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu były niedozwolonymi postanowieniami umownymi (abuzywnymi) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Podkreślono, że klauzule te nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentami, kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszały ich interesy, m.in. poprzez brak jednoznaczności i możliwość swobodnego kształtowania kursu waluty przez bank. Sąd Apelacyjny wskazał, że eliminacja abuzywnych klauzul waloryzacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN, ponieważ umowa nie może istnieć bez tych klauzul, a ich zastąpienie innym mechanizmem przeliczeniowym jest niedopuszczalne. W związku z nieważnością umowy, świadczenia stron stały się nienależne, a powodowie mieli prawo domagać się zwrotu nadpłaconych kwot. Sąd oddalił również zarzut potrącenia podniesiony przez bank, wskazując, że roszczenie banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie jest wymagalne i pewne po stwierdzeniu nieważności umowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych i braku indywidualnego uzgodnienia, a także brak możliwości potrącenia przez bank roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej zawartej z konsumentem, z klauzulami uznanymi za abuzywne. Interpretacja przepisów o ochronie konsumentów i skutkach abuzywności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu bankowego, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule indeksacyjne, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że klauzule indeksacyjne w umowie kredytu nie zostały indywidualnie uzgodnione, a ich treść pozwalała bankowi na swobodne kształtowanie kursu waluty, co naruszało dobre obyczaje i interesy konsumenta. Brak jednoznaczności i kompleksowego poinformowania o ryzyku kursowym stanowiło naruszenie obowiązków informacyjnych banku.
Jaka jest konsekwencja stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu bankowego dla dalszego obowiązywania umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Eliminacja abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, jeśli bez tych klauzul umowa nie może istnieć lub jej dalsze obowiązywanie byłoby sprzeczne z naturą stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych nie jest możliwe ustalenie świadczenia konsumenta, a umowa nie może istnieć w zmienionym kształcie bez naruszenia jej natury. W związku z tym umowa jest nieważna ex tunc.
Czy bankowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowi nie przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu, gdyż przedsiębiorca stosujący klauzule abuzywne nie może czerpać korzyści majątkowych z unieważnienia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny powołał się na wyrok TSUE, zgodnie z którym bank stosujący klauzule abuzywne nie może czerpać korzyści z unieważnienia umowy. W związku z tym roszczenie banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału nie jest wymagalne i pewne, co uniemożliwia dokonanie potrącenia.
Czy wyrok ustalający nieważność umowy kredytu stanowi zbędne superfluum wobec mocy wiążącej wyroku zasądzającego świadczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok ustalający nieważność umowy nie stanowi zbędnego superfluum, ponieważ moc wiążąca wyroku zasądzającego dotyczy jedynie obowiązku zapłaty, a nie usuwa stanu niepewności co do dalszego istnienia stosunku prawnego i jego skutków na przyszłość.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że moc wiążąca wyroku zasądzającego świadczenie nie obejmuje prejudycjalnych ocen stanowiących jego podstawę. Ustalenie nieważności umowy pełni samodzielną funkcję i definitywnie kształtuje sytuację prawną stron, uzasadniając interes prawny powodów w uzyskaniu takiego orzeczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. K. | osoba_fizyczna | powód |
| U. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy zasady swobody umów i jej ograniczeń wynikających z natury stosunku prawnego.
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania wniosku dowodowego przez sąd drugiej instancji.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dopuszczalności przeprowadzania dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 387 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości poprzestania przez sąd drugiej instancji na stwierdzeniach sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy interesu prawnego w żądaniu ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia.
k.c. art. 410 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków nieważności czynności prawnej jako bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy obowiązku wydania korzyści przez wzbogaconego.
k.p.c. art. 98 § 1-3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Prawo bankowe art. 69 § 1
Dotyczy definicji umowy kredytu bankowego.
Prawo bankowe art. 69 § 2
Dotyczy elementów przedmiotowo istotnych umowy kredytu.
Prawo bankowe art. 69 § 3
Dotyczy wprowadzenia regulacji dotyczących kredytów denominowanych lub indeksowanych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych. • Brak indywidualnego uzgodnienia klauzul indeksacyjnych. • Naruszenie przez bank obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. • Prawo konsumenta do zwrotu nienależnie spełnionych świadczeń.
Odrzucone argumenty
Bezzasadność zarzutów apelacji banku dotyczących naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. • Niemożność przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu wykazania faktów już ustalonych lub oceny prawnej. • Bezzasadność zarzutu banku dotyczącego zbędności wyroku ustalającego nieważność umowy. • Niemożność potrącenia przez bank wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za korzystanie z kapitału.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Apelacyjny odstąpił od omawiania zarzutów zgodnie z chronologią przyjętą w apelacji i ustosunkował się do nich w miarę prezentowania swego stanowiska. • Ustalenia faktyczne, poczynione przez Sąd Okręgowy w ramach uzasadnienia zaskarżonego wyroku, jako że znajdowały one oparcie w zebranym w niniejszym postępowaniu materiale dowodowym. • Sąd Apelacyjny przy zastosowaniu art. 387 § 2 1 ust. 1 k.p.c. władny jest poprzestać na stwierdzeniu, że ustalenia te uznaje w całości za własne. • Niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne, tj.: zawarte zostały w umowach z konsumentami, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają jego interesy. • Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a zatem na stronie pozwanej. • Po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień odnoszących się do klauzuli waloryzacyjnej nie jest możliwe ustalenie świadczenia konsumenta. • Skoro klauzule indeksacyjne w przedmiotowej umowie były bezskuteczne, zaś bez tych klauzul umowa nie mogłaby obowiązywać, z uwagi na sprzeczność z naturą stosunku prawnego, następstwem wyeliminowania z umowy klauzul przeliczeniowych jest nieważność ex tunc całej czynności prawnej. • Przedsiębiorca stosujący klauzule abuzywne nie może czerpać korzyści majątkowych z unieważnienia umowy.
Skład orzekający
Jolanta Solarz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych i braku indywidualnego uzgodnienia, a także brak możliwości potrącenia przez bank roszczenia o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej zawartej z konsumentem, z klauzulami uznanymi za abuzywne. Interpretacja przepisów o ochronie konsumentów i skutkach abuzywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu kredytów frankowych i potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą dotyczącą abuzywności klauzul, co jest bardzo istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Apelacyjny potwierdza: bank nie może zarabiać na abuzywnych klauzulach!”
Dane finansowe
WPS: 42 992,06 PLN
zwrot nadpłaty: 42 992,06 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 8100 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.